Ο πρόεδρος Donald Trump, μεταβαίνοντας από τη στρατιωτική ("κινητική") στην οικονομική μορφή πολέμου μέσω του αποκλεισμού ιρανικών πλοίων και λιμανιών, επιχειρεί να τερματίσει τη σύγκρουση χωρίς μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση.
Η λογική της επιχείρησης είναι ότι, εάν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο και να εισάγει ζωτικής σημασίας αγαθά, θα υποστεί τόσο σοβαρές οικονομικές και ανθρωπιστικές συνέπειες ώστε δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να αποδεχθεί τους όρους των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου.
Αυτό μπορεί να αποδειχθεί μια ορθή εκτίμηση. Μια οικονομία ήδη κατεστραμμένη από κυρώσεις θα μπορούσε γρήγορα να αντιμετωπίσει κρίσιμες ελλείψεις τροφίμων, υπερπληθωρισμό και τραπεζική κρίση. Θα αποτελούσε μια "κομψή" λύση εάν ο Trump απαντούσε στην προσπάθεια του Ιράν να πλήξει την παγκόσμια οικονομία - μέσω του μερικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ - με μια δική του αποφασιστική ναυτική κίνηση.
Μια υπόθεση που μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη
Ωστόσο, οι αυξανόμενες ελπίδες Αμερικανών αξιωματούχων, συντηρητικών αναλυτών και σχολιαστών ότι ο αποκλεισμός μπορεί να "γονατίσει" το Ιράν βασίζονται σε μια υπόθεση που έχει επανειλημμένα οδηγήσει τις ΗΠΑ σε λανθασμένες εκτιμήσεις στη Μέση Ανατολή.
Η στρατηγική αυτή υποθέτει ότι το Ιράν θα αντιδράσει με τρόπο που η Ουάσινγκτον θεωρεί λογικό. Όμως η πρόσφατη ιστορία δείχνει ότι αντίπαλοι των ΗΠΑ - όπως το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Ρωσία και η Λιβύη - συχνά δεν ενεργούν σύμφωνα με τις δυτικές εκτιμήσεις για τα εθνικά τους συμφέροντα.
Η ελπίδα είναι ότι η ιρανική ηγεσία θα κάνει παραχωρήσεις για να μετριάσει τις ακραίες συνέπειες του αποκλεισμού. Το σχέδιο αφήνει επίσης να εννοηθεί ότι η επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης θα μπορούσε να πυροδοτήσει εσωτερική πολιτική αμφισβήτηση.
Ωστόσο, η υπόθεση ότι οι Ιρανοί ηγέτες θα δουν τα διακυβεύματα με αυτόν τον τρόπο ίσως αποτελεί υπεραπλούστευση.
Αντοχή του ιρανικού καθεστώτος
Οι επαναστατικές αρχές έχουν ήδη δείξει αδιαφορία για τα δεινά του πληθυσμού μέσω κατασταλτικών πολιτικών που έχουν κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Η επιβίωση του καθεστώτος, παρά την απώλεια ανώτερων στελεχών κατά τη διάρκεια του πολέμου, καταδεικνύει υψηλή αντοχή στις πιέσεις.
Είναι πιθανό οι ΗΠΑ να υποτιμούν για άλλη μια φορά αυτή την ανθεκτικότητα σε μια σύγκρουση που το Ιράν θεωρεί υπαρξιακή.
Το αποτέλεσμα του αμερικανικού αποκλεισμού μπορεί να εξαρτηθεί από τον χρόνο.
Θα αυξηθεί η πίεση προς το Ιράν αρκετά γρήγορα ώστε να αλλάξει τη στάση του πριν ο αποκλεισμός επιδεινώσει περαιτέρω τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, που ήδη έχουν προκληθεί από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ;
Εάν όχι, η στρατηγική του Trump ενδέχεται να εξελιχθεί σε πολιτική παγίδα και να ενισχύσει τις αρνητικές συνέπειες ενός πολέμου που ήδη απειλεί τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικανών.
Πώς ο αποκλεισμός μπορεί να πλήξει την οικονομία του Ιράν
Όπως και άλλες κινήσεις της ηγεσίας Trump σε καιρό πολέμου, ο αποκλεισμός φάνηκε αιφνίδιος και ανεπαρκώς εξηγημένος στο αμερικανικό κοινό. Ωστόσο, πρόκειται για ρεαλιστική στρατιωτική επιχείρηση.
Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει επαρκή μέσα στην περιοχή και μεγάλη εμπειρία στην επιβολή αποκλεισμών, όπως στην πρώην Γιουγκοσλαβία, την Αϊτή και τη Βενεζουέλα.
Ανάλυση του Foundation for Defense of Democracies υποστηρίζει ότι ο αποκλεισμός - με πλοία εκτός των Στενών του Ορμούζ και υποστήριξη από αεροπορικές και στρατιωτικές δυνάμεις - μπορεί να είναι αποτελεσματικός.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Miad Maleki, θα μπορούσε:
- να διακόψει το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου του Ιράν
- να σταματήσει τις εξαγωγές πετρελαίου
- να προκαλέσει πληθωρισμό και πίεση στο νόμισμα μέσα σε λίγες ημέρες
Πάνω από το 90% του εμπορίου του Ιράν διέρχεται από τα Στενά, γεγονός που το καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτο.
Νέα στρατηγικά διλήμματα για το Ιράν
Ο αποκλεισμός δημιουργεί ένα νέο στρατηγικό δίλημμα για το Ιράν. Οι επιλογές του για κλιμάκωση είναι επικίνδυνες, καθώς θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να απαντήσουν με επιθέσεις κατά συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη να διακόψουν μια εναλλακτική διαδρομή πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας - εξέλιξη που θα είχε σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Ο αποκλεισμός εγκυμονεί κινδύνους και για τις ΗΠΑ. Ένας στόχος είναι να πιεστούν χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία να σταματήσουν τις αγορές ιρανικού πετρελαίου.
Ωστόσο, η παρεμπόδιση κινεζικών πλοίων θα μπορούσε να προκαλέσει διπλωματική κρίση με τον Xi Jinping, λίγο πριν από προγραμματισμένη συνάντηση.
Αισιοδοξία για συμφωνία
Ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται αισιόδοξος ότι ο αποκλεισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέες διαπραγματεύσεις.
Η εκπρόσωπος Τύπου Karoline Leavitt δήλωσε ότι υπάρχουν θετικές προοπτικές για συμφωνία, αν και τίποτα δεν είναι οριστικό.
Ωστόσο, η αμερικανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα παρουσιάσει το Ιράν ως πρόθυμο για συμφωνία, παρά τα αντίθετα στοιχεία.
Οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν ασύμβατες:
- Οι ΗΠΑ θέλουν να αποτρέψουν πλήρως την απόκτηση πυρηνικών όπλων
- Το Ιράν ζητά αποζημιώσεις και διατήρηση των δυνατοτήτων του
Ο J. D. Vance συμμετείχε σε συνομιλίες στο Πακιστάν, χωρίς αποτέλεσμα.
Ωστόσο, υπάρχει πιθανότητα συμβιβασμού - π.χ. προσωρινή αναστολή εμπλουτισμού ουρανίου.
Τι διακυβεύεται τελικά
Η επιτυχής ειρηνευτική διαδικασία απαιτεί χρόνο, τεχνικές διαπραγματεύσεις και πολιτική υπομονή.
Το βασικό ερώτημα για τον αποκλεισμό του Ιράν δεν είναι μόνο τι θα συμβεί αν αποτύχει - αλλά τι θα ακολουθήσει αν πετύχει.
Add comment
Comments