Open university

Από τον χρυσό στο “τυπογραφείο”: Η ιστορία του χρήματος και η δύναμη των κεντρικών τραπεζών

Σε περιόδους χρηματοπιστωτικής κρίσης, όταν μια τράπεζα βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης, οι κυβερνήσεις και οι εποπτικές αρχές καλούνται να αποφασίσουν πώς θα αποτρέψουν μια γενικευμένη οικονομική αναταραχή.

Αν, όπως είπε κάποτε ο Oliver Wendell Holmes, οι φόροι είναι το τίμημα που πληρώνουμε για μια πολιτισμένη κοινωνία, τότε η προοδευτικότητα των φόρων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το πώς αυτό το τίμημα κατανέμεται μεταξύ των ατόμων. Ένα προοδευτικό φορολογικό σύστημα είναι εκείνο στο οποίο η φορολογική επιβάρυνση ενός ατόμου ή μιας οικογένειας, ως ποσοστό του εισοδήματος, αυξάνεται όσο αυξάνεται το εισόδημα.

Η καμπύλη Phillips απεικονίζει τη σχέση μεταξύ του ρυθμού πληθωρισμού και του ποσοστού ανεργίας. Παρότι υπήρχαν πρόδρομες ιδέες, η μελέτη του A. W. H. Phillips σχετικά με τον πληθωρισμό των μισθών και την ανεργία στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1861 έως το 1957 αποτελεί ορόσημο στην εξέλιξη της μακροοικονομίας. Ο Phillips διαπίστωσε μια σταθερή αντίστροφη σχέση: όταν η ανεργία ήταν υψηλή, οι μισθοί αυξάνονταν αργά· όταν η ανεργία ήταν χαμηλή, οι μισθοί αυξάνονταν γρήγορα.

Μια τραπεζική φυγή (bank run) συμβαίνει όταν μεγάλος αριθμός καταθετών, φοβούμενοι ότι η τράπεζά τους δεν θα μπορέσει να επιστρέψει πλήρως και έγκαιρα τις καταθέσεις τους, προσπαθούν ταυτόχρονα να αποσύρουν άμεσα τα χρήματά τους.

Για όσους πιστεύουν ότι η ιστορία έχει την τάση να επαναλαμβάνεται, η απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου εν μέσω μιας αποδυναμωμένης οικονομίας συνιστά ένα τρομακτικό σημάδι. Οικονομολόγοι, αναλυτές και επενδυτές πέρασαν τις τελευταίες ημέρες κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τον στασιμοπληθωρισμό, ένα μοναδικά αγχωτικό σενάριο στο οποίο ο υψηλός πληθωρισμός συνοδεύει μια οικονομία χαμηλής ανάπτυξης, σε στασιμότητα.

Οι κυβερνήσεις δεν έχουν ακόμη αποδεχτεί ότι οι ελεύθερες κοινωνίες είναι επίσης και ευημερούσες κοινωνίες.

Η ζωή είναι μια επικίνδυνη υπόθεση - γι' αυτό και οι άνθρωποι ασφαλίζονται. Αλλά αντιμέτωποι με μια απροσδόκητη καταστροφή, το κράτος πρέπει να παρέμβει.

Γιατί οι χρηματιστηριακές αγορές παράγουν φούσκες; Ο Νάιαλ Φέργκιουσον ανατρέχει στις απαρχές της ανώνυμης εταιρείας στο Άμστερνταμ και το Παρίσι. Κάνει εύγλωττους παραλληλισμούς μεταξύ της κατάρρευσης της χρηματιστηριακής αγοράς του 2008 και της φούσκας του Μισισιπή του 18ου αιώνα του Σκωτσέζου χρηματοδότη Τζον Λο και της πτώχευσης της Enron το 2001.

Το απόφθεγμα της ημέρας για τον πλούτο από τον νομπελίστα Μίλτον Φρίντμαν: "Η χρηματιστηριακή αγορά είναι γεμάτη ανθρώπους που γνωρίζουν την τιμή των πάντων, αλλά την αξία κανενός". Ο Μίλτον Φρίντμαν (1912–2006), βραβευμένος με το βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών του 1976, παραμένει ένας από τους πιο συχνά αναφερόμενους οικονομολόγους στη σύγχρονη οικονομική ιστορία. Η έρευνά του στην ανάλυση κατανάλωσης, τη νομισματική ιστορία και την πολιτική σταθεροποίησης αναδιαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις, οι κεντρικές τράπεζες και οι επενδυτές σκέφτονται για το χρήμα. Ο Φρίντμαν, μια κορυφαία φωνή της Σχολής Οικονομικών του Σικάγο, υποστήριζε σταθερά ότι οι αγορές λειτουργούν καλύτερα όταν οι τιμές αντανακλούν την πραγματική οικονομική αξία, όχι την κερδοσκοπία, τη διαφημιστική εκστρατεία ή το βραχυπρόθεσμο συναίσθημα.

Πώς έγινε το χρηματοοικονομικό σύστημα το βασίλειο των κυρίαρχων του σύμπαντος; Μέσω της ανόδου της αγοράς ομολόγων στην Ιταλία της Αναγέννησης.