Η μαζική αποχώρηση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από την Κούβα έχει ήδη ξεκινήσει, καθώς η κυβέρνηση Trump ενεργοποίησε την Παρασκευή ένα νέο πακέτο αυστηρών κυρώσεων που δεν στοχεύει μόνο το κομμουνιστικό καθεστώς της Αβάνας, αλλά και τις ξένες εταιρείες που διατηρούν επιχειρηματικές σχέσεις με κρατικούς κουβανικούς φορείς.
Η εξέλιξη αυτή απειλεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η Ευρώπη αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο και τη σημαντικότερη πηγή ξένων επενδύσεων για την Κούβα.
Ισπανικοί ξενοδοχειακοί κολοσσοί εγκαταλείπουν το νησί
Ανάμεσα στους πρώτους που σπεύδουν να αποχωρήσουν βρίσκονται οι ισπανικοί ξενοδοχειακοί όμιλοι Meliá και Iberostar, οι οποίοι για δεκαετίες κυριαρχούσαν στον τουριστικό τομέα της Κούβας.
Τα πολυτελή ξενοδοχεία που διαχειρίζονταν στις διάσημες παραλίες του Βαραδέρο και σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς αποτελούσαν βασικά περιουσιακά στοιχεία των διεθνών χαρτοφυλακίων τους.
Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες οι δύο εταιρείες αποσύρθηκαν από δεκάδες ξενοδοχειακές μονάδες, αφαιρώντας τη διαχείριση και το εμπορικό τους σήμα από τα ακίνητα.
Η Meliá απέδωσε την απόφαση σε ένα “μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό, κοινωνικό, νομικό και οικονομικό περιβάλλον”, ενώ στην πραγματικότητα η αιτία είναι η αυξανόμενη απειλή αμερικανικών κυρώσεων.
Ο πραγματικός στόχος: ο οικονομικός βραχίονας του κουβανικού στρατού
Οι νέες κυρώσεις στοχεύουν κυρίως όσους συνεργάζονται με την GAESA (Grupo de Administración Empresarial S.A.), τον πανίσχυρο οικονομικό όμιλο που ελέγχεται από τον κουβανικό στρατό.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια, η GAESA ελέγχει περίπου το 40% της οικονομίας της χώρας.
Ο όμιλος διαθέτει παρουσία σε:
- τράπεζες,
- πρατήρια καυσίμων,
- αλυσίδες σούπερ μάρκετ,
- τουριστικές επιχειρήσεις,
- ξενοδοχειακά συγκροτήματα,
- υπηρεσίες logistics.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio δήλωσε πρόσφατα ότι η GAESA “ουσιαστικά κατέχει ολόκληρο τον τουριστικό τομέα της Κούβας”.
Περισσότερα από τα μισά ξενοδοχεία της χώρας ανήκουν στη θυγατρική της, Gaviota, ενώ σχεδόν όλα διαχειρίζονται ξένες εταιρείες.
Νέο πλήγμα στον ήδη καταρρέοντα τουρισμό
Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα δυσμενής για την Αβάνα.
Ο τουρισμός, ο οποίος αποτελούσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της κουβανικής οικονομίας, βρίσκεται ήδη σε βαθιά κρίση.
Οι συχνές διακοπές ρεύματος, η έλλειψη καυσίμων, οι ελλείψεις βασικών αγαθών και η γενικότερη οικονομική κατάρρευση έχουν αποθαρρύνει τους ξένους επισκέπτες.
Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά:
- Το 2018 η Κούβα υποδέχθηκε περίπου 4,7 εκατομμύρια τουρίστες.
- Το 2025 ο αριθμός μειώθηκε στα 1,9 εκατομμύρια.
- Τον Απρίλιο του 2026 καταγράφηκαν μόλις 30.551 αφίξεις, επίπεδα που θεωρούνται ιστορικά χαμηλά.
Για μια οικονομία που εξαρτάται από τα έσοδα σε ξένο συνάλλαγμα, η εξέλιξη αυτή ισοδυναμεί με οικονομική ασφυξία.
Αποχωρούν και οι ευρωπαϊκές ναυτιλιακές
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον τουρισμό.
Οι ναυτιλιακοί κολοσσοί CMA CGM από τη Γαλλία και Hapag-Lloyd από τη Γερμανία ανακοίνωσαν τον προηγούμενο μήνα την αναστολή των δρομολογίων τους προς και από την Κούβα επ’ αόριστον.
Οι δύο εταιρείες υπολογίζεται ότι διαχειρίζονταν περίπου το 60% του συνολικού θαλάσσιου εμπορίου της χώρας.
Η αποχώρησή τους δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην τροφοδοσία της κουβανικής οικονομίας και αυξάνει περαιτέρω το κόστος εισαγωγών και εξαγωγών.
Κίνδυνος για ευρωπαϊκές επενδύσεις δισεκατομμυρίων
Οι νέες κυρώσεις προκαλούν έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στο νησί.
Σύμφωνα με εκπροσώπους γερμανικών και ευρωπαϊκών εμπορικών φορέων, ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν διαθέτουν τα οικονομικά μέσα για να αντιμετωπίσουν πιθανές αμερικανικές κυρώσεις.
Ειδικά στον ενεργειακό τομέα, αρκετές ευρωπαϊκές εταιρείες εξετάζουν ήδη σχέδια αποχώρησης.
Ο φόβος είναι ότι επιχειρήσεις που θα συνεχίσουν να συνεργάζονται με κουβανικούς κρατικούς φορείς μπορεί να αποκλειστούν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα ή να βρεθούν αντιμέτωπες με δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων.
Το Havana Club στο στόχαστρο
Πιθανές επιπτώσεις υπάρχουν ακόμη και για το διάσημο ρούμι Havana Club.
Η παραγωγή του πραγματοποιείται μέσω κοινοπραξίας μεταξύ της γαλλικής Pernod Ricard και της κρατικής εταιρείας Cuba Ron.
Παρότι δεν είναι ακόμη σαφές αν οι νέες κυρώσεις θα επηρεάσουν άμεσα τη δραστηριότητα της εταιρείας, αναλυτές εκτιμούν ότι το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο της Ουάσιγκτον.
Η Ευρώπη αποφεύγει τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ
Παρά το γεγονός ότι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πλήττονται άμεσα, οι αντιδράσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων παραμένουν εξαιρετικά συγκρατημένες.
Η κυβέρνηση Sánchez στην Ισπανία περιορίστηκε να δηλώσει ότι “παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις”, ενώ ανάλογη στάση τηρούν η Γαλλία και η Γερμανία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται ακόμη πιο προσεκτική, καλώντας απλώς σε “εποικοδομητικό διάλογο” μεταξύ Ουάσιγκτον και Αβάνας.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν επιθυμούν μια νέα μετωπική αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή και σοβαρές οικονομικές προκλήσεις.
Η Κούβα κινδυνεύει με πρωτοφανή απομόνωση
Ειδικοί στις ευρω-λατινοαμερικανικές σχέσεις προειδοποιούν ότι η Κούβα κινδυνεύει να βρεθεί σε ακόμη βαθύτερη διεθνή απομόνωση.
Η χώρα ήδη αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών, με ελλείψεις τροφίμων, καυσίμων και φαρμάκων, ενώ η φυγή ξένων επενδυτών επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση.
Η στρατηγική της κυβέρνησης Trump φαίνεται πλέον να μετατοπίζεται από την απλή πίεση προς το καθεστώς Díaz-Canel σε μια ευρύτερη προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης της Κούβας από το διεθνές επιχειρηματικό σύστημα.
Και όσο οι ευρωπαϊκές εταιρείες εγκαταλείπουν το νησί, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες η Αβάνα να βρεθεί αντιμέτωπη με τη βαθύτερη οικονομική και γεωπολιτική απομόνωση από την εποχή της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης.
Add comment
Comments