Ένα νέο προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να διαμορφώνει το πλαίσιο μιας πιθανής αποκλιμάκωσης μετά την πρόσφατη πολεμική κρίση που συγκλόνισε τη Μέση Ανατολή και απείλησε την παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από ιρανικά μέσα ενημέρωσης, η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει:
- πλήρη αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
- σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν
- άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού
- συντονισμό της διέλευσης πλοίων μεταξύ Ιράν και Ομάν
Αν τελικά επικυρωθεί, η συμφωνία θα μπορούσε να σηματοδοτήσει μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Τα Στενά του Ορμούζ επιστρέφουν στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινείται τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG, γεγονός που καθιστά κάθε κρίση στην περιοχή παγκόσμιο οικονομικό ζήτημα.
Η πρόσφατη στρατιωτική σύγκρουση προκάλεσε:
- εκτίναξη των ασφαλίστρων μεταφοράς
- σοβαρές διαταραχές στην εμπορική ναυσιπλοΐα
- φόβους για ενεργειακό σοκ
- ακραία μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου
Η αποκατάσταση της κυκλοφορίας εμπορικών πλοίων στα προπολεμικά επίπεδα θεωρείται πλέον κρίσιμος στόχος τόσο για την Ουάσινγκτον όσο και για τις διεθνείς αγορές.
Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, το αρχικό μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ περιλαμβάνει αρκετά κρίσιμα σημεία.
Επαναφορά εμπορικής ναυσιπλοΐας
Η Τεχεράνη φέρεται να δεσμεύεται ότι μέσα σε 30 ημέρες:
- η διέλευση εμπορικών πλοίων θα επιστρέψει στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο
- οι θαλάσσιες μεταφορές θα ομαλοποιηθούν
- θα διασφαλιστεί η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας
Το Ιράν και το Ομάν θα έχουν κεντρικό ρόλο στον συντονισμό της διέλευσης πλοίων από το στρατηγικό πέρασμα.
Άρση του ναυτικού αποκλεισμού
Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται διατεθειμένες να:
- αποσύρουν μέρος των ναυτικών περιορισμών
- περιορίσουν την επιθετική στρατιωτική παρουσία
- τερματίσουν τον αποκλεισμό που είχε επιβληθεί κατά τη διάρκεια της κρίσης
Το πιο κρίσιμο σημείο: Η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων
Το πλέον αμφιλεγόμενο κομμάτι της συμφωνίας αφορά την αναφορά σε αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από το “περιβάλλον” του Ιράν.
Η διατύπωση παραμένει εξαιρετικά ασαφής και ήδη προκαλεί έντονες ερμηνείες.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η αποχώρηση θα αφορά:
- μόνο μονάδες που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης
- ή και μόνιμες αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο
Πρόκειται για ζήτημα που αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο σκληρών διαπραγματεύσεων τις επόμενες εβδομάδες.
Η Τεχεράνη μιλά για «αδυναμία του εχθρού»
Την ίδια στιγμή, οι Φρουροί της Επανάστασης εμφανίζονται ιδιαίτερα επιθετικοί στη ρητορική τους.
Σε δηλώσεις τους υποστήριξαν ότι:
“Ένας νέος πόλεμος με τις ΗΠΑ θεωρείται πλέον απίθανος επειδή η Ουάσινγκτον έδειξε “αδυναμία”, ενώ προειδοποίησαν ότι ο νότος του Ιράν θα μετατραπεί σε “νεκροταφείο εισβολέων” σε περίπτωση νέας επίθεσης
Η στάση αυτή δείχνει ότι, παρά τις διπλωματικές επαφές, το ιρανικό καθεστώς επιχειρεί ταυτόχρονα να εμφανιστεί εσωτερικά ως στρατηγικός νικητής της κρίσης.
Συμφωνία υπό όρους και με “ρήτρες επαλήθευσης”
Παρά τις διαρροές, τίποτα δεν θεωρείται ακόμη οριστικό.
Ιρανικά μέσα αναφέρουν ότι:
- το έγγραφο παραμένει ανεπίσημο
- δεν έχει ακόμη επικυρωθεί
- απαιτούνται πρόσθετες διαπραγματεύσεις
- το Ιράν ζητά “επαλήθευση” των αμερικανικών δεσμεύσεων
Ο τελικός οδικός χάρτης φέρεται να προβλέπει:
- οριστική συμφωνία εντός 60 ημερών
- έγκριση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
- μηχανισμό παρακολούθησης εφαρμογής
Οι αγορές παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα
Η πιθανότητα αποκλιμάκωσης έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές.
Οι επενδυτές παρακολουθούν κυρίως:
- την πορεία των τιμών πετρελαίου
- τις ασφαλιστικές χρεώσεις στη ναυτιλία
- τις μεταφορές LNG
- τη στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο
Η επαναφορά της σταθερότητας στα Στενά του Ορμούζ θεωρείται καθοριστικής σημασίας για:
- τον πληθωρισμό
- την ενεργειακή ασφάλεια
- τη διεθνή ναυτιλία
- την παγκόσμια ανάπτυξη
Ο μεγάλος κίνδυνος: Μια εύθραυστη ειρήνη
Παρά την αισιοδοξία που επιχειρείται να καλλιεργηθεί, διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου είναι:
- η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης
- οι εσωτερικές πιέσεις σε ΗΠΑ και Ιράν
- η στάση του Ισραήλ
- η πιθανότητα νέων επεισοδίων στη θάλασσα
- οι αντιδράσεις περιφερειακών δυνάμεων του Κόλπου
Ακόμη και μικρές παραβιάσεις ή παρερμηνείες θα μπορούσαν να τινάξουν στον αέρα τη διαδικασία.
Μια συμφωνία που μπορεί να αλλάξει τη Μέση Ανατολή
Αν τελικά ολοκληρωθεί, η συμφωνία θα σηματοδοτήσει:
- το τέλος της πιο επικίνδυνης κρίσης στην περιοχή εδώ και χρόνια
- πιθανή επαναχάραξη της αμερικανικής στρατηγικής στον Κόλπο
- ενίσχυση του ρόλου του Ιράν στις θαλάσσιες ισορροπίες
- σταδιακή επιστροφή της ενεργειακής σταθερότητας
Πάνω απ’ όλα όμως, θα αποτελέσει μία σπάνια στιγμή συνεννόησης ανάμεσα σε δύο χώρες που εδώ και δεκαετίες βρίσκονται σε μόνιμη αντιπαράθεση.
Και αυτό από μόνο του θα συνιστά ιστορική εξέλιξη για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Add comment
Comments