Με την υπογραφή και των 155 βουλευτών της, η Νέα Δημοκρατία κατέθεσε στη Βουλή το πακέτο προτάσεων για τη νέα Συνταγματική Αναθεώρηση, ανοίγοντας επίσημα μια διαδικασία που φιλοδοξεί να προσαρμόσει το ανώτατο θεσμικό κείμενο της χώρας στις πολιτικές, οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Οι προτάσεις καλύπτουν ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα θεμάτων: από την τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική αλλαγή και τη στέγαση έως την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων, την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και τον τρόπο άσκησης του εκλογικού δικαιώματος.
Η διαδικασία πλέον περνά στο Κοινοβούλιο, όπου θα συσταθεί ειδική Επιτροπή Αναθεώρησης με τη συμμετοχή όλων των κομμάτων, αναλογικά με την κοινοβουλευτική τους δύναμη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στο Σύνταγμα
Μία από τις πιο καινοτόμες παρεμβάσεις αφορά την πρώτη συνταγματική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η πρόταση προβλέπει ότι η ανάπτυξη και χρήση των συστημάτων AI θα πρέπει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και τη συλλογική ευημερία, ενώ το κράτος θα οφείλει να διασφαλίζει ότι οι νέες τεχνολογίες αξιοποιούνται προς όφελος της κοινωνίας και όχι εις βάρος θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η διάταξη επιχειρεί να δημιουργήσει συνταγματικό πλαίσιο απέναντι σε έναν τομέα που εξελίσσεται ταχύτερα από τη νομοθεσία.
Μη κρατικά πανεπιστήμια και αλλαγές στην ανώτατη εκπαίδευση
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το άρθρο 16.
Η κυβερνητική πρόταση ανοίγει τον δρόμο για τη λειτουργία πανεπιστημιακών ιδρυμάτων δημόσιου ή ιδιωτικού χαρακτήρα, υπό κρατική εποπτεία αλλά με πλήρη αυτοδιοίκηση.
Παράλληλα, εισάγεται ειδική πρόβλεψη για την προστασία και προώθηση της ελληνικής γλώσσας, ενώ η ελληνική σημαία αποκτά συνταγματική αναφορά ως εθνικό σύμβολο.
Προσιτή στέγη και διαγενεακή δικαιοσύνη
Σημαντική βαρύτητα δίνεται στο στεγαστικό ζήτημα.
Η πρόταση προβλέπει ότι το κράτος θα έχει ρητή υποχρέωση να διαμορφώνει πολιτικές που διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή κατοικία.
Ταυτόχρονα εισάγεται η έννοια της διαγενεακής δικαιοσύνης, με στόχο οι σημερινές πολιτικές αποφάσεις να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις τους στις επόμενες γενιές.
Κλιματική αλλαγή και προστασία του περιβάλλοντος
Οι νέες διατάξεις για το περιβάλλον αποκτούν σαφώς πιο σύγχρονο χαρακτήρα.
Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, η διαχείριση των υδάτινων πόρων, η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η προστασία των ζώων αποκτούν συνταγματική κατοχύρωση.
Παράλληλα καθιερώνεται η αρχή του "περιβαλλοντικού ισοζυγίου", η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε κρατική παρέμβαση.
Επιστολική ψήφος και αλλαγές στο εκλογικό σύστημα
Η ΝΔ προτείνει να δοθεί η δυνατότητα επιστολικής ψήφου όχι μόνο στους Έλληνες του εξωτερικού αλλά και στους εκλογείς που βρίσκονται εντός της χώρας.
Παράλληλα, προτείνεται συνταγματική πρόβλεψη ώστε κάθε εκλογικό σύστημα να συνδυάζει δύο βασικές αρχές:
- Εύλογη αναλογικότητα.
- Κυβερνησιμότητα.
Στόχος είναι να αποφεύγονται ακραίες εκλογικές στρεβλώσεις αλλά και παρατεταμένα φαινόμενα ακυβερνησίας.
Εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας
Σημαντική αλλαγή προβλέπεται και για το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα.
Η πρόταση προβλέπει μία και μοναδική εξαετή θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, εγκαταλείποντας το σημερινό μοντέλο των επαναλαμβανόμενων πενταετών θητειών.
Περιορισμός της διάλυσης της Βουλής
Η κυβέρνηση εισηγείται την κατάργηση της δυνατότητας πρόωρης διάλυσης της Βουλής λόγω "εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας".
Στη θέση της προτείνεται μηχανισμός αυτοδιάλυσης του Κοινοβουλίου, εφόσον υπάρξει σχετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής.
Νέο πλαίσιο για δημοψηφίσματα
Οι προτεινόμενες αλλαγές θεσπίζουν συγκεκριμένους κανόνες για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων.
Μεταξύ άλλων:
- Το ερώτημα θα πρέπει να είναι σαφές και κατανοητό.
- Θα απαιτείται ελάχιστο διάστημα 20 ημερών μεταξύ προκήρυξης και διεξαγωγής.
- Θεσπίζονται διαδικαστικές εγγυήσεις για την ορθή ενημέρωση των πολιτών.
Αλλαγές στον νόμο περί ευθύνης υπουργών
Ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρεμβάσεις στο άρθρο 86.
Η πρόταση προβλέπει:
- Κατάργηση της αυτόματης αποστολής δικογραφιών στη Βουλή.
- Ενίσχυση του ρόλου της Δικαιοσύνης στις προκαταρκτικές διαδικασίες.
- Διενέργεια έρευνας από ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς πριν από οποιαδήποτε κοινοβουλευτική απόφαση.
Παρότι η Βουλή διατηρεί τον τελικό λόγο για την άσκηση δίωξης υπουργών, επιχειρείται να περιοριστεί ο άμεσος πολιτικός έλεγχος των αρχικών ερευνών.
Αξιολόγηση στο Δημόσιο με συνταγματική κατοχύρωση
Για πρώτη φορά προτείνεται ρητή συνταγματική πρόβλεψη για την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων.
Η διαδικασία θα βασίζεται σε:
- Αποδοτικότητα.
- Επαγγελματική επάρκεια.
- Αμεροληψία.
- Ουδετερότητα.
Μάλιστα προβλέπεται και αμφίδρομη αξιολόγηση, με τους υφισταμένους να αξιολογούν τους προϊσταμένους τους.
Δικαιοσύνη: Περισσότερη κοινοβουλευτική συμμετοχή, λιγότερη κυβερνητική επιρροή
Η πρόταση προβλέπει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο επιλογής των ανώτατων δικαστών.
Οι προαγωγές στις κορυφαίες θέσεις της Δικαιοσύνης θα πραγματοποιούνται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, στη βάση καταλόγου υποψηφίων που θα προτείνουν οι ίδιες οι δικαστικές ολομέλειες.
Παράλληλα ενισχύεται ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας νομοσχεδίων μέσω του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου.
Φορολογική σταθερότητα και επενδύσεις
Στο οικονομικό πεδίο η ΝΔ προτείνει:
- Απαγόρευση επιβολής φόρων με αναδρομική ισχύ.
- Δυνατότητα θεσμοθέτησης σταθερού φορολογικού καθεστώτος για μεγάλες στρατηγικές επενδύσεις.
- Συνταγματική αναφορά στη δημοσιονομική βιωσιμότητα και ισορροπία.
Το μεγάλο πολιτικό διακύβευμα
Πέρα από τις επιμέρους διατάξεις, η κυβερνητική πρόταση επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του κράτους σε μια εποχή όπου οι προκλήσεις δεν περιορίζονται πλέον στην οικονομία ή τη δημόσια διοίκηση.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, το δημογραφικό, η στεγαστική πίεση, η αποτελεσματικότητα του Δημοσίου και η ανεξαρτησία των θεσμών αποτελούν τον πυρήνα μιας αναθεώρησης που φιλοδοξεί να δώσει πιο σύγχρονα εργαλεία στο πολιτικό σύστημα.
Το αν οι προτάσεις αυτές θα συγκεντρώσουν τις απαραίτητες κοινοβουλευτικές συναινέσεις παραμένει ανοιχτό ερώτημα, ωστόσο είναι σαφές ότι η συζήτηση για το μέλλον του ελληνικού Συντάγματος μόλις ξεκίνησε.
Add comment
Comments