Το περασμένο Σάββατο, έξω από το κτίριο του Senedd στην Ουαλία, η ατμόσφαιρα θύμιζε ιστορική καμπή. Υποστηρικτές του Plaid Cymru είχαν συγκεντρωθεί για να υποδεχθούν τους 43 νέους βουλευτές του κόμματος, σε μια στιγμή που πολλοί περιέγραφαν ως πρωτόγνωρη για τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας.
Για πρώτη φορά από την ίδρυσή του πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, το Plaid Cymru ετοιμάζεται να σχηματίσει κυβέρνηση στην Ουαλία. Και για πρώτη φορά, η υψηλότερη πολιτική εκπροσώπηση του Βασιλείου περνά σε ένα κόμμα που τάσσεται ανοιχτά υπέρ της ανεξαρτησίας και της αποχώρησης από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η συγκίνηση ήταν εμφανής ακόμη και μεταξύ των εκλεγμένων μελών του κοινοβουλίου. Ορισμένοι δάκρυσαν, ενώ το πλήθος άρχισε να τραγουδά τον ουαλικό εθνικό ύμνο, “Hen Wlad Fy Nhadau”, μαζί με τους πολιτικούς που βρίσκονταν συγκεντρωμένοι έξω από το κοινοβούλιο.
Αντίθετα, για το Εργατικό κόμμα της Ουαλίας, το αποτέλεσμα αποτέλεσε ιστορικό πλήγμα. Το κόμμα που για δεκαετίες κυριαρχούσε στις βιομηχανικές περιοχές της Ουαλίας βρέθηκε για πρώτη φορά εδώ και έναν αιώνα εκτός κορυφής - και μάλιστα όχι στη δεύτερη θέση, αλλά στην τρίτη, πίσω ακόμη και από το Reform UK.
Το αποτέλεσμα ενισχύει σημαντικά τις προοπτικές του Reform ενόψει των επόμενων βρετανικών γενικών εκλογών. Οι 34 βουλευτές που εξέλεξε στο ουαλικό κοινοβούλιο θα διαθέτουν πλέον υψηλή δημόσια χρηματοδότηση, προσωπικό και πολιτική προβολή, προσφέροντας στο κόμμα πολύτιμους πόρους για την προετοιμασία της εκλογικής μάχης του 2029.
Παρά ταύτα, το βράδυ των εκλογών δεν θεωρήθηκε πραγματικά επιτυχημένο για το κόμμα του Nigel Farage. Ο ίδιος είχε θέσει ως στόχο είτε την απόλυτη πλειοψηφία είτε τουλάχιστον την ανάδειξη του Reform ως πρώτης πολιτικής δύναμης στην Ουαλία. Τελικά, το κόμμα έμεινε αρκετά πίσω από το Plaid Cymru, το οποίο κατέκτησε 43 έδρες έναντι 34 του Reform.
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό σημάδι απογοήτευσης ήταν η πλήρης απουσία του Farage από την Ουαλία την ημέρα ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων. Ενώ στην Αγγλία εμφανιζόταν συνεχώς στα μέσα ενημέρωσης πανηγυρίζοντας για την εκλογική ενίσχυση του Reform, στην Ουαλία δεν έκανε καμία δημόσια εμφάνιση.
Υπήρχαν μάλιστα φήμες ότι σχεδίαζε να μεταβεί στο Newport, όπου διεξαγόταν η καταμέτρηση για τον επικεφαλής του κόμματος στην Ουαλία, Dan Thomas, εφόσον τα αποτελέσματα ήταν ισχυρά. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη ποτέ.
Για πολλούς αναλυτές, η στάση αυτή αποκαλύπτει και ένα βαθύτερο χαρακτηριστικό του Reform: τη δυσκολία του να διαχειριστεί ακόμη και την αίσθηση της αποτυχίας. Το κόμμα παρουσιάζεται κυρίως ως εκλογικό όχημα εξουσίας και λιγότερο ως πολιτικός φορέας με σαφές ιδεολογικό υπόβαθρο. Γι’ αυτό και αρκετοί πρώην Συντηρητικοί μετακινήθηκαν προς το Reform, θεωρώντας το ως τον αποτελεσματικότερο δρόμο προς την πολιτική κυριαρχία.
Το εκλογικό αποτέλεσμα αποδυναμώνει επίσης τον βασικό ισχυρισμό του κόμματος ότι εκφράζει “τη φωνή του λαού”, καθώς περισσότερο από το 70% των ψηφοφόρων στην πράξη δεν επέλεξε το Reform ως πολιτική εκπροσώπηση.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στο πώς θα κινηθεί η νέα μειοψηφική κυβέρνηση του Plaid Cymru. Σύμφωνα με το προεκλογικό του πρόγραμμα και το σχέδιο των πρώτων 100 ημερών, το κόμμα σχεδιάζει να ξεκινήσει άμεσα διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση του Λονδίνου διεκδικώντας ευρύτερες εξουσίες για την Ουαλία.
Μεταξύ των βασικών αιτημάτων είναι η μεταφορά αρμοδιοτήτων για τους σιδηροδρόμους, τη δικαιοσύνη και τη διαχείριση της Crown Estate - αρμοδιότητες που ήδη έχουν παραχωρηθεί στη Σκωτία. Παράλληλα, ζητείται μεγαλύτερη χρηματοδότηση για τις υποδομές μεταφορών, καθώς και αλλαγές στον τρόπο κατανομής κρατικών πόρων μέσω της λεγόμενης “φόρμουλας Barnett”.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι αρκετές από αυτές τις διεκδικήσεις δεν θεωρούνται πλέον ριζοσπαστικές στην ουαλική πολιτική σκηνή. Πολλές είχαν στο παρελθόν υποστηριχθεί και από το ίδιο το τοπικό Εργατικό κόμμα.
Ο ηγέτης του Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, εκτιμά ότι η νέα κυβέρνηση μπορεί να πετύχει περισσότερα απέναντι στο Λονδίνο ακολουθώντας πιο συγκρουσιακή τακτική. Όπως έχει δηλώσει, είναι διατεθειμένος να δημοσιοποιεί τις διαπραγματεύσεις ώστε να ασκεί δημόσια πίεση στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.
Για τον Βρετανό πρωθυπουργό Keir Starmer, η κατάσταση εξελίσσεται σε ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική εξίσωση. Το Εργατικό Κόμμα περιορίστηκε μόλις σε εννέα έδρες στο 96μελές κοινοβούλιο της Ουαλίας, ενώ πολλοί ψηφοφόροι φαίνεται ότι μετακινήθηκαν προς το Plaid Cymru επειδή το θεωρούν πιο αποφασιστικό στην υπεράσπιση των ουαλικών συμφερόντων.
Αν η κυβέρνηση του Λονδίνου απορρίψει τα αιτήματα του Plaid, κινδυνεύει να ενισχύσει την αίσθηση ότι αδιαφορεί για την Ουαλία. Αν όμως τα αποδεχθεί, θα χαρίσει μια μεγάλη πολιτική νίκη σε ένα εθνικιστικό κόμμα που ζητά περισσότερη αυτονομία.
Τα εκλογικά στοιχεία αναδεικνύουν και μια άλλη κρίσιμη διάσταση: τη σημασία του εκλογικού συστήματος. Το Plaid Cymru συγκέντρωσε περίπου το 35,4% των ψήφων και κατέλαβε το 45% των εδρών - ένα αποτέλεσμα που θεωρείται αναλογικό και δημοκρατικά ισορροπημένο.
Αντίθετα, το Εργατικό Κόμμα του Starmer είχε λάβει περίπου το 33,7% στις βρετανικές εκλογές του 2024, αλλά εξασφάλισε δυσανάλογα μεγάλη κοινοβουλευτική πλειοψηφία χάρη στο πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα του Westminster.
Για πολλούς στην Ουαλία, αυτό ενισχύει το αίσθημα δημοκρατικού ελλείμματος απέναντι στο πολιτικό κέντρο του Λονδίνου.
Το βέβαιο είναι ότι οι τελευταίες εκλογές σηματοδοτούν βαθιά ανατροπή στο πολιτικό σκηνικό της Ουαλίας. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η πλειονότητα των ψηφοφόρων επέλεξε κόμματα έξω από την παραδοσιακή κυριαρχία των Εργατικών.
Το μήνυμα που προκύπτει από την κάλπη είναι σαφές: ολοένα περισσότεροι πολίτες θεωρούν ότι το υπάρχον μοντέλο διακυβέρνησης δεν λειτουργεί πλέον. Και η πολιτική αλλαγή που έρχεται στο Ηνωμένο Βασίλειο ίσως αποδειχθεί πολύ βαθύτερη από όσο εκτιμούσε μέχρι σήμερα το Λονδίνο.
Add comment
Comments