Για χρόνια, οι αεροπορικές εταιρείες σε ΗΠΑ και Ευρώπη παρακολουθούσαν με δέος την άνοδο των αερομεταφορέων της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι διοχέτευαν ολοένα και περισσότερους επιβάτες μέσω των υπερσύγχρονων κόμβων τους στο Ντουμπάι και τη Ντόχα, σε ανταγωνιστικές τιμές και με τα πιο σύγχρονα αεροσκάφη.
Οι Emirates, Qatar Airways και Etihad Airways προσέφεραν μια βιώσιμη εναλλακτική στον Περσικό Κόλπο, αξιοποιώντας τη στρατηγική τους θέση ανάμεσα σε τρεις ηπείρους - Ευρώπη, Αφρική και Ασία.
Αυτή η δυναμική άλλαξε σχεδόν εν μία νυκτί με το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, που οδήγησε σε κλείσιμο εναέριων χώρων, καθηλώσεις αεροσκαφών και αναστάτωση στις περιφερειακές αεροπορικές εταιρείες. Αν και η μείωση της χωρητικότητας από τους αερομεταφορείς της Μέσης Ανατολής περιόρισε συνολικά τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, οι δυτικές αεροπορικές εταιρείες σπεύδουν να καλύψουν το κενό.
Στελέχη του κλάδου εντόπισαν ευκαιρία να ανακτήσουν μερίδιο αγοράς, προσθέτοντας εναλλακτικά δρομολόγια. Οι Deutsche Lufthansa AG, British Airways και Air France-KLM ανακατεύθυναν γρήγορα αεροσκάφη προς χώρες όπως η Ινδία, η Ταϊλάνδη και η Σιγκαπούρη τον περασμένο μήνα, προσελκύοντας επιβάτες που αναζητούν νέες επιλογές πτήσεων. Ωστόσο, τα κέρδη σε μερίδιο αγοράς παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένα και η δημιουργία μακροπρόθεσμης δυναμικής δεν είναι εύκολη υπόθεση.
Το Bloomberg ανέλυσε πτήσεις μεγάλων αποστάσεων (widebody) σε 21 μεγάλες αεροπορικές εταιρείες, συγκρίνοντας τον μήνα πριν και μετά την έναρξη του πολέμου, με βάση δεδομένα της Flightradar24.
Ένα βασικό ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια προσωρινή διαταραχή ή για μια πιο μόνιμη αλλαγή στην παγκόσμια αεροπορία, καθώς περιοχές που θεωρούνταν ασφαλείς πλέον επηρεάζονται από τη σκιά του πολέμου.
Άνοδος τιμών καυσίμων και νέες προκλήσεις
Για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την κατάσταση, μια επιπλέον πρόκληση είναι η άνοδος των τιμών καυσίμων λόγω της αναταραχής στις ενεργειακές αγορές. Αυτό συνεπάγεται είτε αυξήσεις ναύλων είτε απορρόφηση του κόστους για την προσέλκυση νέων πελατών, χωρίς σαφή εικόνα για τη διάρκεια της σύγκρουσης.
"Οι αερομεταφορείς του Κόλπου δεν έχουν εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες τους να αποτελούν παγκόσμιους κόμβους", δήλωσε ο αναλυτής αερομεταφορών Rob Walker της ICF. "Οι Ευρωπαίοι απλώς προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ευκαιρία όσο αυτή διαρκεί".
Κέρδη για ΗΠΑ και νέες ευκαιρίες
Μέχρι στιγμής, η μεγαλύτερη αύξηση χωρητικότητας καταγράφεται στις ΗΠΑ, αν και αυτό αντανακλά σχέδια που είχαν δρομολογηθεί πριν από την κρίση στη Μέση Ανατολή.
Οι United Airlines και Delta Air Lines αύξησαν τις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων κατά 11% και 12% αντίστοιχα, προσθέτοντας δρομολόγια προς την Ευρώπη αλλά και νέους προορισμούς για εύπορους Αμερικανούς ταξιδιώτες.
Οι αμερικανικές εταιρείες είναι πιο εκτεθειμένες στις αυξήσεις τιμών καυσίμων, καθώς δεν έχουν αντισταθμίσει (hedge) το κόστος. Ωστόσο, κατέγραψαν αύξηση ζήτησης τον περασμένο μήνα, καθώς οι επιβάτες έσπευσαν να κλείσουν εισιτήρια πριν αυξηθούν οι τιμές.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
Λόγω γεωγραφικής θέσης, η Turkish Airlines αύξησε το μερίδιό της μετά την έναρξη του πολέμου, ενώ η Qatar Airways κατέγραψε τις μεγαλύτερες απώλειες.
Η Lufthansa βλέπει αύξηση βραχυπρόθεσμης ζήτησης και εξετάζει τη μόνιμη μεταφορά χωρητικότητας προς την Ασία. Ωστόσο, τέτοιες αλλαγές δεν είναι απλές, λόγω περιορισμών σε στόλο, διαθεσιμότητα αεροσκαφών και χρονοβόρες διαδικασίες για νέα δρομολόγια.
Παράλληλα, οι ανησυχίες για πιθανές ελλείψεις καυσίμων έχουν οδηγήσει τη διοίκηση της Lufthansa στην προετοιμασία σχεδίων κρίσης.
Οι μετοχές των ευρωπαϊκών αεροπορικών έχουν δεχθεί πιέσεις: η Lufthansa υποχωρεί 17%, η μητρική της British Airways, IAG, 13%, και η Air France-KLM 27%.
Πόλεμος τιμών στον ορίζοντα
Παρά την αβεβαιότητα για τη διάρκεια του πολέμου, θεωρείται βέβαιο ότι οι αεροπορικές της Μέσης Ανατολής θα επιστρέψουν δυναμικά, προσφέροντας ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές για να ανακτήσουν μερίδιο αγοράς.
"Περιμένουμε οι εταιρείες του Κόλπου να προσφέρουν πολύ ελκυστικούς ναύλους για να επαναφέρουν την κίνηση", δήλωσε ο Richard Evans της Cirium.
Το μοντέλο των κόμβων στη Μέση Ανατολή είχε οδηγήσει σε εκρηκτική ανάπτυξη: η Emirates μετέφερε 55,6 εκατομμύρια επιβάτες το 2025, υπερτετραπλάσιους σε σχέση με πριν από 20 χρόνια, συμβάλλοντας στην ανάδειξη του Ντουμπάι ως του πιο πολυσύχναστου διεθνούς αεροδρομίου.
Ωστόσο, ανταγωνιστές υποστηρίζουν ότι αυτή η ανάπτυξη στηρίχθηκε επί χρόνια σε αθέμιτες κρατικές επιδοτήσεις.
Νέες προκλήσεις στις διεθνείς πτήσεις
Οι ασιατικές αεροπορικές αυξάνουν επίσης τα δρομολόγιά τους, με τη Singapore Airlines και την Cathay Pacific Airways να ενισχύουν τις πτήσεις προς Ευρώπη.
Οι πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Ασίας ήταν ήδη περίπλοκες μετά την αποφυγή του ρωσικού εναέριου χώρου λόγω του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Η σύγκρουση στο Ιράν επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς οι πτήσεις ανακατευθύνονται μέσω περιορισμένων διαδρομών πάνω από τη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και την Κεντρική Ασία.
"Το βασικό ζήτημα για τις ευρωπαϊκές εταιρείες είναι η διαθεσιμότητα εναέριου χώρου και ο ανταγωνισμός με ασιατικές εταιρείες που μπορούν να πετούν πάνω από τη Ρωσία", σημειώνουν αναλυτές της Bloomberg Intelligence.
Add comment
Comments