Σε όσες και όσους έκαναν τον κόπο να διαβάσουν με προσοχή το κείμενο της "Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας" που δόθηκε στην δημοσιότητα τον Δεκέμβριο του 2025 από τον Λευκό Οίκο, η αμερικανική επιχείρηση που οδήγησε στην αρπαγή του Νικολάς Μαδούρο και την προσαγωγή του στην Δικαιοσύνη της Νέας Υόρκης δεν πρέπει να προκαλεί μεγάλη έκπληξη. Για το λεγόμενο "Δόγμα Τραμπ" και το τι σημαίνει για τον πλανήτη, για την Ευρώπη και κυρίως για την ελληνική εξωτερική πολιτική και τα ελληνικά συμφέροντα θα ακολουθήσει μια μικρή σειρά αναλύσεων τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
Και πλέον δεν θα έχουν αυτές οι αναλύσεις μόνο θεωρητικό χαρακτήρα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η επιχείρηση των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στο Καράκας είναι στην πράξη η εφαρμογή αυτού του δόγματος. Αυτές τις πρώτες ώρες, αρκούν μερικά σχόλια για το γεγονός που αφορούν άμεσα - και αυτό είναι κρίσιμο να το θυμόμαστε - και την Ελλάδα. Οι αρνητικές προοπτικές που επισημαίνονται παρακάτω μπορεί να μην πραγματοποιηθούν. Αυτό είναι το καλό σενάριο. Ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να χάσει τις ενδιάμεσες εκλογές τον Νοέμβριο του 2026 και η αμερικανική δημοκρατία μπορεί να ξαναβρεί τη θεσμική και πολιτική ισορροπία της, όπως έγινε μετά τη νεοσυντηρητική στροφή της περιόδου Μπους. Για λόγους που δεν μπορεί να αναλυθούν εδώ, αυτή, δυστυχώς, δεν είναι μια πολύ ρεαλιστική προσδοκία αυτή τη στιγμή, ακόμη και αν οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ συντριβούν σε έντεκα μήνες από τώρα.
Το πρώτο σχόλιο είναι ότι πέραν πάσης αμφισβήτησης, η απαγωγή Μαδούρο ξεκάθαρα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Εχουμε μια επιχείρηση που παραβίασε - όχι για πρώτη φορά και όχι μόνο με ένοχο τις ΗΠΑ, είναι η αλήθεια - την κυριαρχία ενός ανεξάρτητου κράτους. Δεν υπάρχει κανένα επιχείρημα που να νομιμοποιεί τη συγκεκριμένη ενέργεια. Ολα τα επιχειρήματα που ακούγονται και θα ακουστούν είναι απόπειρες νομικών κατασκευών που μηδενική αξία έχουν από πλευράς διεθνούς δικαίου. Οσο απεχθές, εγκληματικό και απονομιμοποιημένο - είχε χάσει τις εκλογές του 2024 - είναι το καθεστώς.
Προφανώς η έννοια της κρατικής κυριαρχίας έχει σχετικοποιηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά όλες οι περιπτώσεις αφορούσαν και αφορούν αποφάσεις για επεμβάσεις με στόχο την αποτροπή εγκλημάτων γενοκτονίας, εθνοκάθαρσης κ.λπ. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι συζητήσεις ήταν και παραμένουν επιλεκτικές. Δεύτερον, από επιχειρησιακής απόψεως, ήταν μια ακόμη επίδειξη ανυπέρβλητης στρατιωτικής ικανότητας. Είναι όμως ελάχιστες οι χώρες που έχουν την ανθρώπινη και τεχνολογική ικανότητα να διεξαγάγουν παρόμοιες επιχειρήσεις, και ακόμη λιγότερες που έχουν και το πολιτικό στομάχι που απαιτείται. Πέρα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τέτοιες ικανότητες έχουν οι Γαλλία και η Βρετανία και προφανώς η Κίνα. Λιγότερο η Ρωσία που πρωτίστως στοχεύει και δολοφονεί Ρώσους αντιφρονούντες στο εξωτερικό, όχι όμως με στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Αλλά ακόμη και στην περίπτωση των ΗΠΑ, είναι πολύ λίγες οι περιπτώσεις και όχι όλες επιτυχημένες. Κάποιες αποτυχίες υπήρξαν εκκωφαντικές, όπως στην περίπτωση της απόπειρας απελευθέρωσης των αμερικανών ομήρων στην Τεχεράνη τον Απρίλιο του 1980, μία από τις πρώτες επιχειρήσεις της ομάδας Δέλτα. Εκείνη η αποτυχία στοίχισε την επανεκλογή στον Τζίμι Κάρτερ. Τρίτον, δεν είναι ακόμη σίγουρο ότι πρόκειται για πολιτική αλλαγής καθεστώτος. Αυτές τις πρώτες ώρες φαίνεται ότι οι βασικοί συνεργάτες του Μαδούρο αλλά και όλο το σύστημα διακυβέρνησης παραμένει στη θέση του, με την αντιπρόεδρο να αναλαμβάνει την προεδρία με απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της χώρας. Οι δηλώσεις του προέδρου Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα διοικήσουν τη Βενεζουέλα δεν είναι ξεκάθαρο τι σημαίνουν.
Σε αυτή την ατμόσφαιρα αβεβαιότητας, είναι ίσως κρίσιμο να περιμένουμε να δούμε τι θα κάνουν ο στρατός και οι δυνάμεις ασφαλείας, δηλαδή ο πραιτωριανοί του καθεστώτος. Τέταρτον, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ηχηρό. Κανένας και καμία δύναμη δεν μπορεί να κάνει κάτι. Ούτε η Ρωσία, ούτε η Κίνα, ούτε η Ευρώπη, αλλά ούτε και οι ισχυρές περιφερειακές δυνάμεις, όπως η Βραζιλία. Την ίδια στιγμή, υπάρχει και ένα άλλο σήμα, ότι το Δυτικό Ημισφαίριο είναι αντικείμενο αμερικανικής ηγεμονίας, οι ΗΠΑ θα απαλλαγούν από τους ενοχλητικούς πελάτες των άλλων μεγάλων δυνάμεων στην περιοχή (τους) με αντάλλαγμα την Ουκρανία και ίσως όχι μόνο για τη Ρωσία, την Ταϊβαν και ίσως όχι μόνο για τη Κίνα.
Αυτή όμως είναι μια πολύ επικίνδυνη "συμφωνία". Ενας κόσμος όπου η δημοκρατία, η αυτοδιάθεση και τα αξιακά συστήματα της μεταπολεμικής τάξης θα χάνουν τη σημασία τους και το μόνο που θα μετράει είναι μια φεουδαρχική παγκόσμια δομή, θα είναι ένας ακόμη πιο επικίνδυνος κόσμος. Και για τις ΗΠΑ. Θα δημιουργηθούν αντισυσπειρώσεις που κυρίως θα αποτελούνται από τους συμμάχους και τους εταίρους των ΗΠΑ, από όλους εκείνους που εμπιστεύτηκαν, ακολούθησαν και υποστήριξαν την "Made in USA" φιλελεύθερη δημοκρατική τάξη πραγμάτων.
Είναι μια τρομακτική προοπτική για την Ευρώπη και τους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ασία. Μια προοπτική όπου η χρήση σκληρής ισχύος καθίσταται το πιο εξαργυρώσιμο νόμισμα. Και οι οικονομικές και άλλες επιπτώσεις θα είναι έντονες. Για την Ελλάδα, το συγκεκριμένο γεγονός παράγει επώδυνα διλήμματα. Δεν είναι η πρώτη φορά και δεν θα είναι η τελευταία. Η ισορροπία που απαιτείται στην προσέγγιση της Αθήνας δεν είναι εύκολη αλλά το μόνο κριτήριο σε μια τέτοια συγκυρία είναι το στενό εθνικό συμφέρον.
Οι δηλώσεις των ηγετών των μεγάλων χωρών της Ευρώπης είναι χαρακτηριστικές της στρατηγικής δυσχέρειας. Ο εκάστοτε έλληνας Πρωθυπουργός τοποθετεί τη χώρα σε αυτό το δίλημμα εστιάζοντας στο μικρότερο δυνατό κόστος. Δεν έχει την πολυτέλεια να θυμώνει και να καταγγέλλει σαν απλός πολίτης ή ακτιβιστής. Αυτό που προέχει είναι η ασφαλής πλοήγηση ανάμεσα σε υφάλους.
Add comment
Comments