«Οι πλούσιοι δεν πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους» και άλλοι 4 φορολογικοί μύθοι που δεν λένε να πεθάνουν

Published on April 17, 2026 at 12:43 PM

Κάθε Απρίλιο, οι Αμερικανοί αφιερώνουν περισσότερες από 7 δισεκατομμύρια ώρες για τη δήλωση των φόρων τους και περίπου τον ίδιο χρόνο για να διαφωνούν γύρω από αυτούς, σχεδόν αποκλειστικά στη βάση ορισμένων κοινών μύθων. Ακολουθούν οι πέντε πιο σημαντικοί.

Μύθος Νο 1: Οι πλούσιοι δεν πληρώνουν το δίκαιο μερίδιό τους

Πρόκειται για τον πιο συχνά επαναλαμβανόμενο ισχυρισμό στην αμερικανική φορολογική πολιτική και έναν από τους λιγότερο τεκμηριωμένους από τα πραγματικά δεδομένα. Το ανώτερο 1% των εισοδηματιών λαμβάνει το 22% του συνολικού εισοδήματος και πληρώνει το 40% όλων των ομοσπονδιακών φόρων εισοδήματος. Το ανώτερο 10% κερδίζει περίπου το μισό εθνικό εισόδημα και καταβάλλει το 72% των φόρων. Το κατώτερο μισό των εισοδηματιών, συνολικά, πληρώνει περίπου το 3% των φορολογικών εσόδων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, στην πραγματικότητα, διαθέτουν το πιο προοδευτικό σύστημα φορολόγησης εισοδήματος στον ανεπτυγμένο κόσμο.

Μύθος Νο 2: Θα λύσουμε το δημοσιονομικό έλλειμμα φορολογώντας τους πλούσιους

Απλώς δεν γίνεται. Η συνολική καθαρή περιουσία όλων των Αμερικανών δισεκατομμυριούχων εκτιμάται περίπου στα $8 τρις. Το προβλεπόμενο ομοσπονδιακό έλλειμμα μόνο για την επόμενη δεκαετία προσεγγίζει τα 25 τρισεκατομμύρια. Ακόμη και μια εφάπαξ πλήρης δήμευση όλης της περιουσίας των δισεκατομμυριούχων δεν θα επαρκούσε - και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο μία φορά.

Ο πραγματικός κινητήριος παράγοντας της δημοσιονομικής κρίσης των ΗΠΑ δεν είναι η έλλειψη φορολογικών εσόδων από τους πλούσιους. Είναι η διαρθρωτική αύξηση των δαπανών για την Κοινωνική Ασφάλιση και το Medicare. Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου προβλέπει ότι τέτοιες υποχρεωτικές δαπάνες και οι πληρωμές τόκων θα υπερβαίνουν μόνιμα όλα τα ομοσπονδιακά έσοδα ήδη από το επόμενο έτος. Καμία φορολόγηση των πλουσίων δεν μπορεί να διορθώσει μια τέτοια ανισορροπία.

Μύθος Νο 3: Αν δεν μπορούμε να φορολογήσουμε τους πλούσιους, ας φορολογήσουμε τις επιχειρήσεις

Οι επιχειρήσεις αποτελούν τον επόμενο πιθανό στόχο για όσους θέλουν ένα μεγάλο κράτος χωρίς να πληρώνει η μεσαία τάξη. Το πρόβλημα είναι ότι οι επιχειρήσεις δεν πληρώνουν στην πραγματικότητα φόρους. Μόλις κατανοήσει κανείς γιατί, αυτό αρχίζει να μοιάζει με μία από τις χειρότερες ιδέες στο αμερικανικό φορολογικό σύστημα.

Οι επιχειρήσεις γράφουν επιταγές προς την εφορία, αλλά δεν επωμίζονται το βάρος του φόρου. Κάθε δολάριο που εισπράττεται από εταιρικούς φόρους προέρχεται τελικά από κάποιον άνθρωπο: τον εργαζόμενο που λαμβάνει χαμηλότερο μισθό, τον μέτοχο που κερδίζει λιγότερα και τον καταναλωτή που πληρώνει υψηλότερες τιμές στο ταμείο. Έρευνες δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι επωμίζονται μεταξύ του ενός τρίτου και των δύο τρίτων του φορολογικού βάρους μέσω χαμηλότερων μισθών. 

Επιπλέον, τα εταιρικά κέρδη αποτελούν απόδοση επένδυσης. Αν τα φορολογήσεις, μειώνεται η επένδυση. Λιγότερη επένδυση σημαίνει χαμηλότερη παραγωγικότητα, που με τη σειρά της οδηγεί σε χαμηλότερους μισθούς με την πάροδο του χρόνου. Πριν από δεκαετίες, οι οικονομολόγοι Ρόμπερτ Χολ και Άλβιν Ραμπούσκα πρότειναν μια καλύτερη λύση: την αντικατάσταση του εταιρικού φόρου εισοδήματος με ένα σύστημα βασισμένο στην κατανάλωση, στο οποίο οι επιχειρήσεις αφαιρούν άμεσα όλους τους μισθούς και τις επενδύσεις κεφαλαίου. Χωρίς διπλή φορολόγηση, χωρίς αντικίνητρα για επενδύσεις και με έσοδα χωρίς ανεπιθύμητες οικονομικές συνέπειες.

Ο εταιρικός φόρος επιβιώνει επειδή οι ψηφοφόροι πιστεύουν λανθασμένα ότι τον πληρώνει κάποιος άλλος. Αυτή η πεποίθηση κοστίζει ακριβά.

Μύθος Νο 4: Τα κεφαλαιακά κέρδη πρέπει να φορολογούνται όπως το εισόδημα

Η πρόταση αυτή ακούγεται λογική, αλλά είναι κακή οικονομική πολιτική. Όταν μια εταιρεία κερδίζει ένα δολάριο, πληρώνει περίπου 26 σεντ σε συνδυασμένους ομοσπονδιακούς και πολιτειακούς εταιρικούς φόρους πριν διανείμει το υπόλοιπο στους μετόχους της. Στο τέλος, το κράτος έχει αφαιρέσει σχεδόν το μισό από κάθε δολάριο που κέρδισε η εταιρεία. Δεν πρόκειται για φόρο στους πλούσιους - αλλά για διπλή φορολόγηση του ίδιου εισοδήματος.

Όσοι θέλουν να αυξήσουν τους φόρους στα κεφαλαιακά κέρδη υποθέτουν ότι οι ΗΠΑ είναι φορολογικός παράδεισος για επενδυτές. Δεν είναι. Το συνολικό ποσοστό φορολόγησης κεφαλαιακών κερδών στις ΗΠΑ - σε ομοσπονδιακό και πολιτειακό επίπεδο, μαζί με τον φόρο επενδυτικού εισοδήματος - ανέρχεται ήδη στο 29,2%, σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο 19,1% των χωρών του ΟΟΣΑ. Οι ΗΠΑ αποτελούν ήδη εξαίρεση - και όχι προς θετική κατεύθυνση.

Μύθος Νο 5: Οι φορολογικές μειώσεις αυτοχρηματοδοτούνται

Οι πολιτικοί της δεξιάς το υποστηρίζουν αυτό εδώ και 40 χρόνια. Δεν είναι όμως απολύτως αληθές. Οι φορολογικοί συντελεστές επηρεάζουν τη συμπεριφορά. Αν μειώσεις τον οριακό φορολογικό συντελεστή στην εργασία και τις επενδύσεις, αυξάνονται και τα δύο, γεγονός που δημιουργεί περισσότερα έσοδα από ό,τι προβλέπουν οι στατικές εκτιμήσεις. Ωστόσο, τα αυξημένα έσοδα δεν είναι απαραίτητα αρκετά για να καλύψουν το κόστος της μείωσης. Ο νόμος για τις φορολογικές μειώσεις και την απασχόληση του 2017 το απέδειξε: η ανάπτυξη επιταχύνθηκε, οι μισθοί αυξήθηκαν, οι επενδύσεις ενισχύθηκαν - αλλά το έλλειμμα διευρύνθηκε.

Το ειλικρινές επιχείρημα είναι διαφορετικό: μια φορολογική μείωση που κοστίζει πραγματικά έσοδα αλλά βελτιώνει την κατανομή του κεφαλαίου και αυξάνει τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα εξακολουθεί να είναι η σωστή πολιτική. Το ζήτημα δεν είναι αν οι φορολογικές μειώσεις αυτοχρηματοδοτούνται, αλλά αν η οικονομική ανάπτυξη που προκαλούν αξίζει το κόστος. Αυτό είναι πιο δύσκολο να χωρέσει σε ένα σύνθημα, αλλά είναι η εκδοχή του συντηρητικού φορολογικού επιχειρήματος που αντέχει στον έλεγχο.

Παρόλα αυτά, θα πρέπει πάντα, όπου είναι δυνατόν, να αντισταθμίζουμε την απώλεια εσόδων. Υπάρχουν πολλές δημόσιες δαπάνες που μπορούν να μειωθούν και πολλά φορολογικά προνόμια που μπορούν να καταργηθούν για τον σκοπό αυτό.

 

Veronique de Rugy 

Add comment

Comments

There are no comments yet.