Την ώρα που ο Donald Trump ετοιμάζεται να συναντηθεί με τον Xi Jinping, η Κίνα επιχειρεί να προβάλει προς τα έξω την εικόνα μιας τεχνολογικής υπερδύναμης που κυριαρχεί στην τεχνητή νοημοσύνη, στα ηλεκτρικά οχήματα και στη βιομηχανία του μέλλοντος.
Πίσω όμως από τη βιτρίνα της τεχνολογικής ανόδου, ολοένα περισσότεροι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη αντιμετωπίζει ένα ολοένα πιο επικίνδυνο πρόβλημα: τη ραγδαία έκρηξη του χρέους.
Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών οικονομικών οίκων, το συνολικό χρέος της Κίνας - δημόσιο και ιδιωτικό - έχει πλέον ξεπεράσει το 300% του ΑΕΠ, επίπεδο που τοποθετεί τη χώρα ανάμεσα στις πιο υπερχρεωμένες οικονομίες του κόσμου.
Η Κίνα ξεπέρασε πλέον ΗΠΑ και Ευρώπη στο συνολικό χρέος
Παρά τις συνεχείς ανησυχίες γύρω από το αμερικανικό δημόσιο χρέος, τα στοιχεία δείχνουν ότι η συνολική εικόνα στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι διαφορετική από εκείνη της Κίνας.
Στις ΗΠΑ, το ομοσπονδιακό χρέος έχει πράγματι εκτοξευθεί πάνω από το 100% του ΑΕΠ - κάτι που είχε να συμβεί από την περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, αν συνυπολογιστεί το συνολικό χρέος δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, το ποσοστό ως προς το ΑΕΠ εμφανίζεται χαμηλότερο από τα επίπεδα της πανδημίας.
Στην Κίνα, αντίθετα, η συνολική μόχλευση της οικονομίας έχει αυξηθεί εκρηκτικά τα τελευταία 15 χρόνια. Ο δείκτης συνολικού χρέους σχεδόν διπλασιάστηκε από το 2010 μέχρι σήμερα, ξεπερνώντας το 300% του ΑΕΠ.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο Ασίας της Capital Economics, Mark Williams, η Κίνα βρίσκεται πλέον “σε δική της κατηγορία” όσον αφορά το επίπεδο χρέους.
Διαβάστε ακόμα: Χρειαζόμαστε περισσότερους πλούσιους, όχι λιγότερους
Το μοντέλο ανάπτυξης της Κίνας αρχίζει να εξαντλείται
Η κινεζική οικονομία βασίστηκε επί δεκαετίες σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που στηριζόταν στις τεράστιες επενδύσεις, στον κρατικό δανεισμό, στις εξαγωγές και στη μαζική κατασκευή υποδομών.
Όμως τα τελευταία χρόνια, καθώς η ανάπτυξη επιβραδύνεται και η αγορά ακινήτων καταρρέει, το μοντέλο αυτό εμφανίζει ολοένα μεγαλύτερες αδυναμίες.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τους αναλυτές είναι ότι το χρέος συνεχίζει να αυξάνεται ταχύτερα από την πραγματική οικονομία. Οι επιχειρήσεις, οι τοπικές κυβερνήσεις και οι κρατικοί οργανισμοί δανείζονται με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από την ανάπτυξη του ΑΕΠ.
Σχεδόν το 40% του συνολικού χρέους συνδέεται πλέον άμεσα ή έμμεσα με τον δημόσιο τομέα και τους μηχανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι χρηματοδοτούν μεγάλα κρατικά projects και στρατηγικούς κλάδους όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και η ρομποτική.
Οι τοπικές κυβερνήσεις στο επίκεντρο της κρίσης
Το Πεκίνο γνωρίζει καλά ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στις τοπικές κυβερνήσεις και στα λεγόμενα “οχήματα χρηματοδότησης τοπικής αυτοδιοίκησης”, μέσω των οποίων χρηματοδοτήθηκαν επί χρόνια έργα υποδομών και αναπτυξιακά προγράμματα.
Το Σαββατοκύριακο, οι κινεζικές αρχές ανακοίνωσαν νέο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης χρεών, προκειμένου να μειωθούν οι κίνδυνοι αθέτησης πληρωμών και να αποφευχθούν σοβαρές δημοσιονομικές κρίσεις σε επαρχίες και δήμους.
Παράλληλα, το Πεκίνο προσπαθεί να περιορίσει τον λεγόμενο “κρυφό δανεισμό” και να σταθεροποιήσει την οικονομία μέσω νέων επενδύσεων και υποδομών.
Επιχειρήσεις «ζόμπι» και υπερπαραγωγή
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της κινεζικής οικονομίας είναι ότι πολλές επιχειρήσεις συνεχίζουν να επιβιώνουν χάρη στον συνεχή δανεισμό, παρά το γεγονός ότι παραμένουν ζημιογόνες.
Σύμφωνα με την Capital Economics, τα εταιρικά χρέη έχουν διπλασιαστεί από το 2019, ενώ τα έσοδα των επιχειρήσεων αυξήθηκαν μόλις κατά περίπου 30%.
Οι τράπεζες - κυρίως κρατικές - συνεχίζουν να ανανεώνουν δάνεια προς προβληματικές εταιρείες ώστε να αποφεύγονται μαζικές χρεοκοπίες και απώλειες θέσεων εργασίας.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική δημιουργεί ένα σύστημα “εταιρειών-ζόμπι”, που παραμένουν στη ζωή μόνο χάρη στον δανεισμό και απορροφούν κεφάλαια τα οποία θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε πιο παραγωγικούς τομείς της οικονομίας.
Η Κίνα παγιδεύεται στον αποπληθωρισμό
Η υπερπαραγωγή που δημιουργείται από το κινεζικό μοντέλο ανάπτυξης έχει προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στις τιμές.
Η χώρα αντιμετωπίζει πλέον επί τρία συνεχόμενα χρόνια αποπληθωρισμό - δηλαδή πτώση των τιμών - κάτι που δεν είχε συμβεί σε τέτοια διάρκεια από την εποχή που η Κίνα άρχισε να μετατρέπεται σε οικονομία αγοράς στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Το πρόβλημα εντείνεται επειδή το κινεζικό μοντέλο συνεχίζει να στηρίζεται στις εξαγωγές και στην παραγωγή, αντί στην ενίσχυση της εγχώριας κατανάλωσης.
Υπάρχει κίνδυνος μιας νέας Lehman Brothers;
Παρά τις αυξανόμενες ανησυχίες, αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι η Κίνα δεν βρίσκεται άμεσα μπροστά σε μια κατάρρευση τύπου Lehman Brothers.
Το κινεζικό χρηματοπιστωτικό σύστημα διαθέτει ορισμένα σημαντικά “μαξιλάρια ασφαλείας”: υψηλές εγχώριες αποταμιεύσεις, αυστηρούς ελέγχους κεφαλαίων και κυριαρχία του κράτους πάνω στις τράπεζες και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η ίδια η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων αποτέλεσε ήδη ένα μεγάλο stress test για την οικονομία, το οποίο το σύστημα κατάφερε μέχρι στιγμής να απορροφήσει χωρίς γενικευμένη χρηματοπιστωτική κρίση.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
Η ειρωνεία του κινεζικού μοντέλου
Η μεγαλύτερη ειρωνεία, σύμφωνα με αρκετούς αναλυτές, είναι ότι η συνεχής επέκταση του χρέους γίνεται ακριβώς για να στηριχθεί η ανάπτυξη και να αποφευχθούν κοινωνικές αναταραχές.
Όμως μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες πιστωτικής έκρηξης, το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία γεμάτη υπερπαραγωγή, χαμηλή κερδοφορία και επιχειρήσεις που επιβιώνουν τεχνητά μέσω κρατικού δανεισμού.
Για το Πεκίνο, το μεγάλο δίλημμα πλέον είναι ξεκάθαρο: αν περιορίσει απότομα τον δανεισμό, κινδυνεύει να επιβραδύνει ακόμη περισσότερο την οικονομία και να αυξήσει την ανεργία.
Αν συνεχίσει όμως να διογκώνει το χρέος, το πρόβλημα ενδέχεται να γίνει ακόμη πιο δύσκολο να ελεγχθεί στο μέλλον.
Add comment
Comments