Τα τελευταία στοιχεία για τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για την αμερικανική οικονομία: μπορεί να συνεχιστεί η εντυπωσιακή δυναμική της ανάπτυξης, της κατανάλωσης, της Wall Street και των τεράστιων επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, όταν οι τιμές και οι αποδόσεις των ομολόγων εκτοξεύονται ξανά;
Η αισιόδοξη εκδοχή, την οποία υποστήριζε μέχρι πρόσφατα ο απερχόμενος πρόεδρος της Federal Reserve, Jerome Powell, είναι ότι πρόκειται κυρίως για μια προσωρινή αναζωπύρωση των πιέσεων λόγω της ενεργειακής αναταραχής από τον πόλεμο με το Ιράν και των επιπτώσεων των δασμών του Donald Trump.
Ωστόσο, ολοένα και περισσότεροι οικονομολόγοι θεωρούν πως η εικόνα είναι πολύ πιο ανησυχητική.
“Η Fed δεν κατάλαβε ξανά το πραγματικό πρόβλημα”
Ο οικονομολόγος νομισματικής πολιτικής William Luther εκτιμά ότι η Federal Reserve επαναλαμβάνει σχεδόν τα ίδια λάθη που οδήγησαν στο πληθωριστικό σοκ του 2021-2022.
Όπως υποστηρίζει, η Fed αποδίδει και πάλι την άνοδο των τιμών σε “παροδικούς” εξωγενείς παράγοντες, όπως οι δασμοί και το πετρέλαιο, αγνοώντας το βασικό πρόβλημα: την υπερβολική συνολική δαπάνη στην οικονομία.
Σύμφωνα με τον Luther, ακόμη κι αν αποκλιμακωθούν οι τιμές της ενέργειας ή περιοριστούν οι εμπορικές εντάσεις, ο πληθωρισμός δεν πρόκειται να εξαφανιστεί όσο συνεχίζει να κυκλοφορεί υπερβολικά πολύ χρήμα σε σχέση με τα διαθέσιμα αγαθά και υπηρεσίες.
Ο πληθωρισμός επιταχύνεται ξανά
Τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Εργασίας επιβεβαιώνουν την επιδείνωση της κατάστασης.
Ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή (CPI) αυξήθηκε κατά 0,6% τον Απρίλιο, μετά το ήδη ιδιαίτερα υψηλό 0,9% του Μαρτίου. Οι αυξήσεις αυτές είναι υπερδιπλάσιες έως και τριπλάσιες σε σχέση με τον μέσο όρο των προηγούμενων μηνών.
Σε ετήσια βάση, ο πληθωρισμός έφθασε το 3,8%, σχεδόν διπλάσιος από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Federal Reserve.
Ακόμη πιο ανησυχητικά ήταν τα στοιχεία για τον Δείκτη Τιμών Παραγωγού (PPI), ο οποίος αποτυπώνει το κόστος που πληρώνουν οι επιχειρήσεις για πρώτες ύλες και ενδιάμεσα αγαθά. Ο δείκτης εκτινάχθηκε κατά 1,4% μέσα σε έναν μήνα, επίδοση πολλαπλάσια των προβλέψεων της αγοράς.
Η «έκρηξη» δαπανών πίσω από την άνοδο των τιμών
Ο Luther θεωρεί ότι η πραγματική αιτία του νέου πληθωριστικού κύματος είναι η τεράστια αύξηση της συνολικής ζήτησης στην αμερικανική οικονομία.
Οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται έντονα, ενώ παράλληλα οι επενδύσεις σε data centers και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης αναμένεται να προσεγγίσουν το $1 τρισ. μέσα στο 2026.
Την ίδια στιγμή, οι Αμερικανοί καταναλωτές - ιδίως τα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα - συνεχίζουν να δαπανούν επιθετικά σε ταξίδια, εστίαση, υγεία και υπηρεσίες ευεξίας.
Καθοριστικό ρόλο παίζει και το λεγόμενο “wealth effect”, καθώς η άνοδος της Wall Street ενθαρρύνει τα νοικοκυριά να ξοδεύουν περισσότερο. Ο δείκτης S&P 500 έχει σημειώσει άνοδο περίπου 28% σε διάστημα ενός έτους, ενισχύοντας την αίσθηση οικονομικής ευφορίας.
Η Fed κατηγορείται ότι χαλαρώνει την πολιτική της αντί να τη σφίγγει
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, παρά την άνοδο του πληθωρισμού, η πραγματική νομισματική πολιτική της Fed ενδέχεται να γίνεται πιο χαλαρή.
Αν και τα βασικά επιτόκια δεν έχουν μειωθεί περαιτέρω από τις αρχές του έτους, οι πληθωριστικές προσδοκίες έχουν αυξηθεί αισθητά. Αυτό σημαίνει ότι τα “πραγματικά” επιτόκια - δηλαδή τα επιτόκια αφαιρώντας τον πληθωρισμό - στην πράξη μειώνονται.
Κατά τον Luther, αυτό λειτουργεί ως έμμεση χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, καθώς ενθαρρύνει ακόμη περισσότερο τον δανεισμό, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Τι ζητούν οι οικονομολόγοι από τη νέα ηγεσία της Fed
Ο Luther θεωρεί ότι η νέα ηγεσία της Federal Reserve, υπό τον νέο πρόεδρο Kevin Warsh, πρέπει να αλλάξει άμεσα στρατηγική.
Δεν ζητά απαραίτητα μια άμεση και επιθετική αύξηση επιτοκίων, αλλά μια σαφή αλλαγή στη ρητορική και στις προσδοκίες που διαμορφώνει η Fed στις αγορές.
Κατά την άποψή του, η κεντρική τράπεζα οφείλει να παραδεχθεί ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι προσωρινές διαταραχές στην προσφορά, αλλά κυρίως η υπερβολική ζήτηση και η εκρηκτική αύξηση της δαπάνης σε όλη την οικονομία.
Ο κίνδυνος επανάληψης του σοκ του 2021
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η Fed κινδυνεύει να βρεθεί ξανά πίσω από τις εξελίξεις, όπως συνέβη πριν από τέσσερα χρόνια, όταν αρχικά χαρακτήριζε τον πληθωρισμό “παροδικό” πριν αναγκαστεί τελικά να προχωρήσει στις πιο επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων των τελευταίων δεκαετιών.
Η αγορά πλέον παρακολουθεί στενά αν ο νέος πρόεδρος της Fed θα κινηθεί πιο αποφασιστικά ή αν η κεντρική τράπεζα θα συνεχίσει να υποτιμά τη δυναμική του πληθωρισμού.
Για τους επενδυτές και τους καταναλωτές, το διακύβευμα είναι τεράστιο: αν η άνοδος των τιμών παγιωθεί, οι ΗΠΑ ενδέχεται να εισέλθουν ξανά σε μια περίοδο ακριβού χρήματος, υψηλών αποδόσεων ομολόγων και αυξημένης πίεσης στην πραγματική οικονομία.
Add comment
Comments