Σφοδρές αντιδράσεις για το σχέδιο πλαφόν στα τρόφιμα - Φόβοι για ελλείψεις, νέο κύμα πληθωρισμού και κρατική παρέμβαση στην αγορά.
Σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες οικονομικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών, η κυβέρνηση των Εργατικών στη Βρετανία βρέθηκε αντιμέτωπη με σφοδρές αντιδράσεις μετά τις αποκαλύψεις ότι εξετάζει μηχανισμό ελέγχου ή "παγώματος" τιμών σε βασικά προϊόντα σούπερ μάρκετ.
Η πρωτοβουλία της υπουργού Οικονομικών Rachel Reeves, η οποία από πολλούς χαρακτηρίστηκε ήδη ως "supermarket socialism", άνοιξε έναν νέο κύκλο αντιπαράθεσης για τα όρια της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία, την ώρα που η Βρετανία αντιμετωπίζει επίμονες πληθωριστικές πιέσεις, ενεργειακή αβεβαιότητα και πολιτική φθορά της κυβέρνησης Keir Starmer.
Το σχέδιο για πλαφόν σε βασικά αγαθά
Σύμφωνα με πληροφορίες που αποκάλυψαν οι Financial Times και επιβεβαίωσε το Reuters, το βρετανικό υπουργείο Οικονομικών διεξήγαγε επαφές με μεγάλες αλυσίδες λιανικής για την επιβολή εθελοντικών ορίων τιμών σε βασικά προϊόντα όπως ψωμί, γάλα και αυγά.
Σε αντάλλαγμα, η κυβέρνηση φέρεται να προσέφερε χαλάρωση κανονισμών, φορολογικών επιβαρύνσεων και περιβαλλοντικών υποχρεώσεων που επιβαρύνουν τον κλάδο.
Παρότι το Λονδίνο απέκλεισε τελικά την υποχρεωτική επιβολή πλαφόν, η ίδια η συζήτηση προκάλεσε πολιτική θύελλα, με επιχειρηματίες, οικονομολόγους και αναλυτές να κάνουν λόγο για επικίνδυνη επιστροφή σε πολιτικές κρατικού ελέγχου τιμών τύπου δεκαετίας του 1970.
Οργή από τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ
Η αντίδραση του λιανεμπορίου ήταν άμεση και ιδιαίτερα επιθετική.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Marks & Spencer, Stuart Machin, χαρακτήρισε την ιδέα "εντελώς παράλογη", προειδοποιώντας ότι οι επιχειρήσεις ήδη λειτουργούν με εξαιρετικά χαμηλά περιθώρια κέρδους.
Παράγοντες της αγοράς υποστηρίζουν ότι πολλά βασικά αγαθά πωλούνται ήδη με ελάχιστο ή ακόμη και αρνητικό περιθώριο κέρδους, προκειμένου να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα απέναντι σε discounters όπως οι Aldi και Lidl.
Ο Βρετανικός Σύνδεσμος Λιανεμπορίου προειδοποίησε ότι τυχόν έλεγχοι τιμών όχι μόνο δεν θα συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, αλλά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ελλείψεις προϊόντων, στρεβλώσεις στην αγορά και νέα αύξηση κόστους για τους καταναλωτές.
Η σκιά του πληθωρισμού και της κρίσης στο Ιράν
Η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει την κοινωνική δυσαρέσκεια καθώς το κόστος ζωής αυξάνεται ξανά στη Βρετανία.
Οι τιμές τροφίμων έχουν αυξηθεί σχεδόν 50% τα τελευταία έξι χρόνια, ενώ οι νέες πιέσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και της παρατεταμένης έντασης στα Στενά του Ορμούζ προκαλούν νέους φόβους για εκτίναξη των τιμών.
Η Τράπεζα της Αγγλίας προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός τροφίμων μπορεί να επιστρέψει ακόμη και στο 6%-7% αργότερα μέσα στο έτος.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η κυβέρνηση Starmer αναζητά επειγόντως πολιτικές λύσεις για να ανακουφίσει τα νοικοκυριά, ειδικά μετά τη φθορά που καταγράφουν οι Εργατικοί στις δημοσκοπήσεις και την άνοδο του λαϊκιστικού και εθνικιστικού λόγου στη Βρετανία.
Οι φόβοι για «κρατικοποίηση» της αγοράς
Οι επικριτές της κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι το σχέδιο ανοίγει επικίνδυνο δρόμο κρατικής παρέμβασης στις τιμές και υπονομεύει τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς.
Αναλυτές σημειώνουν ότι όταν οι κυβερνήσεις επιχειρούν να επιβάλουν τεχνητά χαμηλές τιμές σε περιόδους αυξημένου κόστους, το αποτέλεσμα συχνά είναι η μείωση προσφοράς, οι ελλείψεις και η μεταφορά του κόστους αλλού στην αλυσίδα παραγωγής.
Ιδιαίτερα ανήσυχοι εμφανίζονται και οι Βρετανοί αγρότες, καθώς υπάρχουν φόβοι ότι οι αλυσίδες λιανικής θα πιέσουν προς τα κάτω τις τιμές παραγωγού ώστε να διατηρήσουν χαμηλά τα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Πολιτική πίεση στη Reeves και τον Starmer
Το επεισόδιο έφερε στο προσκήνιο τις εσωτερικές αντιφάσεις της κυβέρνησης Starmer.
Από τη μία πλευρά, το Λονδίνο θέλει να εμφανιστεί ως προστάτης των καταναλωτών απέναντι στην ακρίβεια. Από την άλλη, προσπαθεί να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων και των αγορών σε μία περίοδο που η βρετανική οικονομία παραμένει εύθραυστη.
Η ίδια η Rachel Reeves φαίνεται να έκανε μερική αναδίπλωση μετά τις αντιδράσεις, αποφεύγοντας τελικά να ανακοινώσει επίσημα σχέδιο πλαφόν στις τιμές.
Ωστόσο, η πολιτική ζημιά είχε ήδη γίνει.
Συντηρητικοί σχολιαστές και οικονομικοί αναλυτές κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι υιοθετεί πολιτικές "σοβιετικού τύπου", ενώ αρκετοί προειδοποίησαν ότι τέτοιες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη των επενδυτών προς τη βρετανική οικονομία.
Το μεγάλο δίλημμα της Ευρώπης
Η υπόθεση της Βρετανίας αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα: πώς μπορούν οι κυβερνήσεις να αντιμετωπίσουν τη νέα ακρίβεια χωρίς να διαλύσουν τους μηχανισμούς της αγοράς.
Μετά τα ενεργειακά σοκ, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και την επιστροφή του πληθωρισμού, ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις εξετάζουν μορφές κρατικής παρέμβασης στις τιμές.
Όμως η εμπειρία δείχνει ότι τα προσωρινά μέτρα συχνά εξελίσσονται σε μόνιμες στρεβλώσεις, με τελικό κόστος τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές.
Και αυτό ακριβώς είναι που φοβούνται πλέον όλο και περισσότερο οι αγορές στη Βρετανία.
Add comment
Comments