Σε πορεία ραγδαίας αποκλιμάκωσης κινείται ο δείκτης του δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια. Χαρακτηριστικό είναι ότι για το 2026 το χρέος εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 136,8% του ΑΕΠ, σχεδόν 10 μονάδες κάτω από το 2025 όπου είχε φτάσει στο 146,1%. Υπάρχει όμως πάντα το ψυχολογικό όριο του 100% (το οποίο έχει να δει η Ελλάδα πάρα πολλά χρόνια) το οποίο αναμένεται να σπάσουμε την περίοδο 2033-2034, πάντα υπό την προϋπόθεση διατήρησης μίας αυστηρής δημοσιονομικής στρατηγικής.
Πώς όμως έχει επιτευχθεί αυτή η μείωση του χρέους;
Πρώτος βασικός συντελεστής είναι η σταθερή παραγωγή πλεονασμάτων (όπως είχαμε άνω του 3% τα προηγούμενα έτη), μέσω των οποίων μηδενίζονται οι ανάγκες για κάλυψη ελλειμμάτων. Τα ελλείμματα ήταν αυτά που, δημοσιονομικά, έβαλαν τη χώρα στα μνημόνια πριν από 16 ακριβώς χρόνια. (Οι αιτίες δημιουργίας τους, αν και δεν είναι θέμα του παρόντος άρθρου είναι πολλαπλές με αυτές να συνοψίζονται στην εκτόξευση του δημόσιου χρέους την περίοδο 2004-2009, στο πελατειακό κράτος που δημιουργήθηκε την περίοδο 1981-1989 και στην καταστροφή της βιομηχανικής παραγωγής της χώρας η οποία ξεκίνησε από το 1975 και ολοκληρώθηκε την δεκαετία του ‘80).
Ο δεύτερος συντελεστής της μείωσης του χρέους είναι οι πρόωρες αποπληρωμές των κρατικών δανείων, οι οποίες πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια. Για παράδειγμα, η εξόφληση διμερών δανείων (GLF), όπως η δόση των €6,9 δισ. στα μέσα του 2026, και ο σχεδιασμός για αποπληρωμή τμημάτων των δανείων του EFSF. Με αυτή τη στρατηγική, μειώνεται το απόλυτο μέγεθος του χρέους και εξοικονομούνται δεκάδες εκατομμύρια ευρώ σε τόκους ετησίως.
Ο τρίτος συντελεστής της μείωσης του χρέους είναι η διαφορά επιτοκίου - ανάπτυξης (snowball effect). Η διατήρηση δηλαδή της ονομαστικής ανάπτυξης και του πληθωρισμού σε επίπεδα υψηλότερα από το μέσο επιτόκιο δανεισμού, συμπιέζει αυτόματα τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ. Λογιστική η συγκεκριμένη προσέγγιση, αλλά οι αγορές την λαμβάνουν σοβαρά υπόψη.
Και τι νοιάζει τους πολίτες εάν το ποσοστό του κρατικού χρέους πέφτει; Είναι το γνωστό τσιτάτο "ευημερούν οι αριθμοί και υποφέρουν οι πολίτες”. Το είδαμε βέβαια στο παρελθόν με τραγικό τρόπο ότι εάν οι αριθμοί υποφέρουν, υποφέρουν και οι πολίτες. Αναφορικά όμως με το ποσοστό του χρέους, τα πράγματα είναι απολύτως καθαρά.
Διαβάστε ακόμα: Η Ελλάδα αποπληρώνει το χθες
Η προσέγγιση του χρέους σε ποσοστά κάτω του 100% μεταβάλλει δομικά το προφίλ κινδύνου της χώρας (country risk), με άμεσες συνέπειες στην πραγματική οικονομία, στη ζωή δηλαδή των πραγματικών ανθρώπων.
Αρχικά, η μείωση του χρέους και η ελάφρυνση της χώρας από αυτό το βάρος, απελευθερώνει κρατικά κεφάλαια για παραγωγικές κρατικές επενδύσεις (το ταμείο ανάκαμψης σταδιακά ολοκληρώνεται…) και τερματίζει την ατέρμονη ανακύκλωση πιστωτικών υποχρεώσεων, που ήταν το σύνηθες τις προηγούμενες δεκαετίες.
Η μείωση του προφίλ κινδύνου της χώρας μειώνει τα επιτόκια εξωτερικού δανεισμού των ελληνικών τραπεζών οι οποίες, σταδιακά, θα μειώνουν και το κόστος εταιρικού δανεισμού, προς βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και μείωση του κόστους παραγωγής των παραγωγικών επιχειρήσεων. Μείωση κόστους επιχειρήσεων = μείωση τιμών προς τους καταναλωτές.
Τέλος, με την μείωση του ποσοστού του κρατικού χρέους, βελτιώνεται και η ανθεκτικότητα της οικονομίας απέναντι σε εξωγενή οικονομικά σοκ. Όσα συμβαίνουν στα στενά του Ορμούζ είναι μία τέτοια περίπτωση. Ας αναλογιστούμε τί θα συνέβαινε σήμερα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον αν, για παράδειγμα, είχε "μοιραστεί” όλο το δημοσιονομικό πλεόνασμα στους πολίτες πριν από δύο ή τρία χρόνια (όπως πρότειναν αρκετοί στο παρελθόν για να κερδίσουν τη συμπάθεια ενός τμήματος του εκλογικού σώματος).
Τί θα είχε συμβεί εάν εν μέσω πολλαπλών κρίσεων του παρελθόντος (κορονοϊός, εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, κρίση με τη Λιβύη, πόλεμος στο Ισραήλ), δεν υπήρχε "κάβα”.
Προς ενημέρωση: αναλύσεις βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους δείχνουν αντοχή της ελληνικής οικονομίας ακόμη και σε ακραία σενάρια όπου η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη κυμαίνεται ανάμεσα στο 0,4% και στο 0,8%.
Η "κάβα” που λέγαμε…
Σε όλα τα ανωτέρω θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και τους οίκους αξιολόγησης (Fitch, S&P, Moody's, DBRS) οι οποίοι, προκειμένου να αναβαθμίσουν την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας σε υψηλότερες επενδυτικές βαθμίδες θέτουν ως αυστηρό προαπαιτούμενο την σταθερά καθοδική πορεία του χρέους.
Τεχνικά, η επιβεβαίωση των προβλέψεων για συνεχή πτώση του χρέους και η βελτίωση της αναλογίας δημοσίων εσόδων προς δαπάνες εξυπηρέτησης, αποτελούν τα σημεία ενεργοποίησης (trigger points) για τις νέες αναβαθμίσεις.
Και καθώς οι εκθέσεις αξιολόγησης του 2026 έχουν ήδη προεξοφλήσει επόμενες πρόωρες αποπληρωμές, εάν δεν προκύψουν άλλες απρόβλεπτες γεωπολιτικές ή εμπορικές αναταράξεις, οι οίκοι αξιολόγησης θα ανακοινώσουν θετικές προοπτικές (outlooks), ως προθάλαμο νέων αναβαθμίσεων του ελληνικού κρατικού αξιόχρεου.
Ολοκληρώνοντας, είναι εξαιρετικά χρήσιμο να κατανοήσουμε ότι οι αγορές ομολόγων αξιολογούν το ελληνικό ρίσκο εμπροσθοβαρώς, κινούμενες ταχύτερα από τους επίσημους οίκους. Και αυτό γιατί στα ομόλογα, η πρόβλεψη της τάσης τους δίνει και τα ανάλογα κέρδη (ή ζημιές).
Καθώς οι αποδόσεις των ελληνικών κρατικών τίτλων κινούνται σταθερά σε επίπεδα ανταγωνιστικά ή και χαμηλότερα από αντίστοιχους τίτλους χωρών της Ευρωζώνης με θεωρητικά καλύτερη βαθμολογία (π.χ. Ιταλία), η αγορά ομολόγων αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως οντότητα η οποία έχει χρέος εντός των ορίων.
Συνδυάζοντας αυτό με το γνωστό μας "μαξιλάρι” των 38 δις ευρώ, οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας είναι απολύτως καλυμμένες για μεγάλο χρονικό διάστημα και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Αυτό αξιολογείται ως μηδενισμός βραχυπρόθεσμου ρίσκου αθέτησης πληρωμών, άρα και τα ελληνικά ομόλογα ως ευκαιρία επένδυσης ασφαλείας και όχι κερδοσκοπίας.
Στα παλιά παραμύθια, υπήρχε η ερώτηση στο τέλος: "Τι μας διδάσκει αυτή η ιστορία”;
Οι πολίτες μαθαίνουν σταδιακά ότι το να πληρώνουμε τα χρέη μας είναι καλό πράγμα και ότι να είμαστε μπαταξήδες είναι κακό. Εάν διατηρήσουμε αυτή την τακτική για μία γενιά (20 περίπου χρόνια), θα έχουμε εκπαιδεύσει εκατομμύρια υπεύθυνους πολίτες.
Οι οποίοι με τη σειρά τους θα λειτουργούν διαφορετικά από τους προγόνους τους, θα επιχειρούν διαφορετικά από τους προγόνους τους και, θεού θέλοντος, θα ψηφίζουν διαφορετικά από τους προγόνους τους…
Add comment
Comments