Ο Σι έχει τον απόλυτο έλεγχο του κινεζικού στρατού. Τώρα θέλει περισσότερα

Οι έρευνες για τον Zhang Youxia, έναν δοκιμασμένο σε μάχη, έμπειρο στρατιωτικό διοικητή και μακροχρόνιο σύμμαχο του Xi, και τον Liu Zhenli, ο οποίος ηγείται των κοινών επιχειρήσεων του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA), ανακοινώθηκαν το Σάββατο σε ένα σύντομο βίντεο 30 δευτερολέπτων που δημοσίευσε το υπουργείο Άμυνας. Ένα επόμενο κύριο άρθρο στην People’s Liberation Army Daily κατηγόρησε τον Zhang και τον Liu ότι "καταπατούν σοβαρά και υπονομεύουν το σύστημα της τελικής ευθύνης που βαρύνει τον πρόεδρο της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής" - ορολογία που υποδηλώνει ότι αποτελούσαν απειλή για αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία στα μάτια του Xi: την εξουσία του.

Οι ισχυρισμοί σηματοδοτούν μια φαινομενική κορύφωση σε μια αδίστακτη, πάνω από δεκαετίας προσπάθεια του Xi να εκδιώξει την αντιπολίτευση και να καθαρίσει την φερόμενη διαφθορά. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η εκκαθάριση έχει εξαντλήσει το ανώτερο κλιμάκιο του στρατού, με περισσότερους από 20 ανώτερους στρατιωτικούς αξιωματούχους να έχουν τεθεί υπό έρευνα ή να έχουν εκδιωχθεί από το 2023. Το πόσο βαθιά είναι αυτή η προσπάθεια γίνεται τώρα ακόμη πιο σαφές στην έρευνα εναντίον του Zhang.

Ο στρατηγός θεωρούνταν από καιρό ως ένας ακλόνητος, στενός σύμμαχος του Xi - ένας άλλος «πριγκιπικός» γιος επαναστατών, του οποίου οι δεσμοί με τον Κινέζο ηγέτη ανάγονται μια γενιά πίσω στους πατέρες τους που πολέμησαν μαζί στον Εμφύλιο Πόλεμο της Κίνας. "Αυτή είναι δυνητικά μια σεισμική μετατόπιση στην κινεζική πολιτική υπό τον Xi, και στον τρόπο που κυβερνά - αυτό πραγματικά δείχνει ότι κανείς σε αυτό το σύστημα δεν είναι ασφαλής, πραγματικά", δήλωσε ο Jonathan Czin, συνεργάτης στο Κέντρο Κίνας του Ινστιτούτου Brooking.

Η εκκαθάριση έχει "φτάσει σε ένα κρεσέντο τώρα που έχει πλήξει τα ανώτερα κλιμάκια του κόμματος", δήλωσε ο Czin, επίσης πρώην αναλυτής της CIA για την Κίνα. Αυτό υποδηλώνει ότι ο Xi έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι "η σήψη είναι τόσο βαθιά στον PLA και η κακοδιαχείριση είναι τόσο χονδροειδής στην κορυφή που πρέπει να καθαρίσει το σπίτι μιας ολόκληρης γενιάς ηγετών". Και όσον αφορά τον Zhang, αυτή η πτώση είναι "σχεδόν Σαιξπηρική", πρόσθεσε ο Czin, αναφερόμενος στο πώς ο Xi ξεκίνησε κυνηγώντας "εχθρούς", προχώρησε στο να στοχεύσει ακόμη και εκείνους που διόρισε ο ίδιος και τώρα κατατροπώνει ακόμη και εκείνους με τους οποίους είχε μια μακροχρόνια σχέση. "Το να ξεφορτωθεί ο Xi έναν τύπο σαν αυτόν είναι πραγματικά αξιοσημείωτο... επειδή υπάρχει τόσο λίγη εμπιστοσύνη και επειδή η πολιτική είναι τόσο κακή (σε αυτό το σύστημα), αυτού του είδους οι σχέσεις είναι ακόμη πιο πολύτιμο αγαθό... δεν χρειάζονται χρόνια για να χτιστούν, χρειάζονται δεκαετίες ή, σε αυτή την περίπτωση, ενδεχομένως μια ζωή".

Η «ακλόνητη θέση» του Xi

Οι συνθήκες γύρω από την έρευνα του Zhang παραμένουν ασαφείς, πιθανότατα όχι μόνο για όσους βρίσκονται εκτός αλλά και εντός του μαύρου κουτιού του κινεζικού στρατού, μιας τεράστιας και αδιαφανούς οντότητας ακόμη και για τα συνήθη πρότυπα της Κίνας.

Η Wall Street Journal ανέφερε - επικαλούμενη πηγές - ότι ο Zhang κατηγορήθηκε για διαρροή "βασικών τεχνικών δεδομένων σχετικά με τα πυρηνικά όπλα της Κίνας στις ΗΠΑ", καθώς και για αποδοχή δωροδοκιών για επίσημες πράξεις "συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής ενός αξιωματικού σε υπουργό Άμυνας". Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί αναρωτιούνται εάν οι ισχυρισμοί για κοινοποίηση μυστικών θα μπορούσαν απλώς να αποτελούν μέρος της προσπάθειας του κόμματος να προφέρει λογικοφανείς εξηγήσεις για να μετριάσει την ανησυχία στις τάξεις του. Και άλλου είδους φήμες έχουν κυκλοφορήσει μέσα στη γενικότερη σύγχυση. Αυτές περιλαμβάνουν εικασίες για το ότι ο Xi χάνει την εξουσία του, μια θεωρία που οι ειδικοί απορρίπτουν σε μεγάλο βαθμό. Άλλοι έχουν επικεντρωθεί στο εάν ο Xi καταπνίγει αντίπαλες παρατάξεις εντός του στρατού, κάτι που ορισμένοι παρατηρητές λένε ότι είναι εύλογο εάν ο ηγέτης πίστευε ότι οι εσωτερικές διαμάχες αποσπούσαν την προσοχή κορυφαίων αξιωματούχων - ή εάν ο Zhang γινόταν μια πρόκληση για την εξουσία του.

Η επίσημη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στο κύριο άρθρο της εφημερίδας PLA Daily "θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι ο Zhang γινόταν πολύ ισχυρός για τα γούστα του Xi", σύμφωνα με τον Neil Thomas, συνεργάτη στο Κέντρο Ανάλυσης της Κίνας του Ινστιτούτου Πολιτικής της Κοινωνίας της Ασίας.

Θα μπορούσε επίσης να σημαίνει "απλά ότι πρόδωσε την εμπιστοσύνη (του Xi) βοηθώντας στη διαφθορά της γραφειοκρατίας προμηθειών ή/και μη καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια για να δημιουργήσει μια καθαρότερη μαχητική δύναμη", πρόσθεσε. Από τότε που ανέλαβε την εξουσία το 2012, ο Xi έχει οδηγήσει σε μια σαρωτική προσπάθεια αναμόρφωσης του στρατού, όχι μόνο για να τον μετατρέψει σε μια σύγχρονη δύναμη ικανή να αντιμετωπίσει αντιπάλους όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και να υποστηρίξει τις εδαφικές διεκδικήσεις της Κίνας, αλλά, το πιο σημαντικό, για να υπερασπιστεί το κόμμα - και τον ηγέτη του - ό,τι και να γίνει.

Αυτός είναι ένας στόχος που θεωρείται ευρέως ότι καθοδηγείται από την οξυδερκή ματιά του Xi στην ιστορία, καθώς βλέπει τα αυταρχικά καθεστώτα που έχουν πέσει όταν οι ηγέτες έχασαν τον έλεγχο του στρατού. Είναι επίσης ένας στόχος που συνδέεται στενά με την οργάνωση του στρατού της Κίνας, ο οποίος ελέγχεται από το κόμμα, όχι από το κράτος. Μια μαζική αναδιοργάνωση και ένας τεχνολογικός εκσυγχρονισμός έχουν συμβαδίσει με μια εκστρατεία κατά της διαφθοράς. Δεκάδες υψηλόβαθμοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι και στελέχη του αμυντικού τομέα έχουν απολυθεί στο τελευταίο κύμα αυτών των προσπαθειών από το 2023.

Όμως η προσπάθεια του Xi να εκκαθαρίσει ακόμη και τα ανώτερα στελέχη του πιθανότατα αποτελεί απόδειξη της δύναμής του παρά της αδυναμίας του, επιημαίνουν οι ειδικοί. "Το γεγονός ότι ο Xi Jinping κατάφερε να καπελώσει τόσες πολλές ελίτ του PLA από τότε που ανέλαβε την εξουσία... είναι ένα σαφές σημάδι ότι η θέση του στο καθεστώς είναι ακλόνητη", δήλωσε ο James Char, επίκουρος καθηγητής στο Ινστιτούτο Άμυνας και Στρατηγικών Σπουδών της Σχολής Διεθνών Σπουδών S. Rajaratnam στη Σιγκαπούρη.

«Κατάσταση αταξίας»

Η τελευταία κίνηση αφήνει τώρα τον Xi ουσιαστικά μόνο στην κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας της Κίνας. Η ισχυρή Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή της οποίας προεδρεύει είχε έξι ένστολους μέλη μετά από έναν τακτικό ανασχηματισμό ηγεσίας το 2022. Η τελευταία έρευνα (αν και δεν έχει ακόμη οδηγήσει σε επίσημες αποβολές), αφήνει μόνο ένα από αυτά τα μέλη όρθιο: τον Zhang Shengmin, τον τσάρο του στρατού κατά της διαφθοράς. Οι υψηλού επιπέδου εκτοπίσεις έχουν αφήσει την ηγεσία του PLA "σε κατάσταση αταξίας αυτή τη στιγμή", δήλωσε ο Thomas στην Asia Society.

"Δεν έχουν απομείνει σχεδόν καθόλου αξιωματικοί με τον βαθμό του στρατηγού. Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν ικανοί άνθρωποι που περιμένουν στην άκρη, αλλά όλοι θα είναι νέοι σε ανώτερες ηγετικές θέσεις", υπογράμισε, σημειώνοντας ότι ο Xi μπορεί να χρησιμοποιήσει τους περισσότερους από 18 μήνες πριν από τον επόμενο ανασχηματισμό της ηγεσίας για να εξετάσει τους νέους υποψηφίους και να "απομακρύνει την επιρροή των υπαρχουσών σχέσεων πατρωνίας". Αλλά εν τω μεταξύ, ο Xi έχει ήδη προσλάβει αξιωματικούς δεύτερης γραμμής του PLA για να καλύψουν σε μεγάλο βαθμό ανεπίσημα θέσεις που κενώθηκαν από τους "ατιμασμένους" προκατόχους τους τόσο σε τμήματα της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής όσο και σε κλάδους του στρατού, σύμφωνα με τον Char στη Σιγκαπούρη.

"Οι καθημερινές επιχειρήσεις του PLA συνεχίζονται κανονικά παρά τις εκκαθαρίσεις αυτές, καθώς ένα νεότερο - και ίσως πιο επαγγελματικό - σώμα αξιωματικών είναι διαθέσιμο για να αναλάβει αυτές τις ευθύνες", ανέφερε. Αλλά τι σημαίνει αυτό για τις ευρύτερες φιλοδοξίες του Πεκίνου - συμπεριλαμβανομένου του στόχου του να αναλάβει τον έλεγχο της αυτοδιοικούμενης Ταϊβάν - είναι λιγότερο σαφές. Το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας διεκδικεί το νησί ως δικό του έδαφος, παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν το έλεγξε. Στο επίκεντρο αυτού του ερωτήματος βρίσκονται τα ζητήματα του κατά πόσον θα υπάρξει αντίκτυπος στην άμεση λειτουργικότητα του στρατού, στο ηθικό των απλών στρατιωτών ή σε τυχόν χρονοδιαγράμματα που μπορεί να έχει το Πεκίνο για την προετοιμασία για την επίτευξη αυτού του στόχου, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης στρατιωτικής βίας.

Η έρευνα για τον Liu ειδικότερα υπογραμμίζει αυτά τα ερωτήματα, λένε οι αναλυτές, δεδομένου του ρόλου του στον συντονισμό του ανώτατου θεσμού διοίκησης μάχης του PLA.

Αλλά αυτό μπορεί να μην αποτελεί ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τον Xi αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τον Czin του Brookings. Αντίθετα, είπε, ο Κινέζος ηγέτης πιθανότατα εξετάζει μια κυβέρνηση των ΗΠΑ που δεν φαίνεται "να ενδιαφέρεαι ιδιαίτερα" για το ζήτημα της Ταϊβάν και για την πιθανότητα αλλαγής εξουσίας στις εκλογές της Ταϊβάν το 2028, και υπολογίζει: τώρα είναι μια "ασφαλής στιγμή για να καθαρίσει το σπίτι".