Ελλάδα: Διπλό σήμα αναβάθμισης από Scope και Moody’s – Η επόμενη μάχη είναι πλέον η κατηγορία «Α»

Η Ελλάδα δεν δίνει πλέον μάχη για να πείσει τις αγορές ότι ανήκει στην επενδυτική βαθμίδα. Αυτή η μάχη έχει κριθεί. Το νέο ερώτημα είναι πόσο ψηλότερα μπορεί να ανέβει. Μέσα σε μία βραδιά, δύο διεθνείς οίκοι αξιολόγησης έστειλαν νέο θετικό μήνυμα για την ελληνική οικονομία. Η Scope Ratings αναβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της Ελλάδας από BBB σε BBB+, με σταθερό outlook, τοποθετώντας πλέον τη χώρα στο υψηλότερο επίπεδο της κατηγορίας BBB και μόλις μία βαθμίδα κάτω από το Α-.

Λίγο αργότερα, η Moody’s διατήρησε την Ελλάδα στο Baa3, αλλά αναβάθμισε τις προοπτικές της από σταθερές σε θετικές, αφήνοντας έτσι ανοικτό το ενδεχόμενο μιας επόμενης αναβάθμισης. Η κίνηση επιβεβαιώθηκε και από το Reuters. Οι δύο αποφάσεις δεν είναι ίδιες. Η Scope ανεβάζει άμεσα το rating. Η Moody’s δεν το κάνει ακόμη, αλλά το positive outlook αποτελεί ένδειξη ότι οι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε μελλοντική αναβάθμιση κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση.

Και πίσω από τις δύο αποφάσεις βρίσκεται κυρίως ένας αριθμός: το ελληνικό δημόσιο χρέος.

Από το 146,1% προς το 110%

Η Scope εκτιμά ότι ο λόγος του ελληνικού δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ μπορεί να υποχωρήσει περίπου στο 136% το 2026, από 146,1% το 2025. Και η πτώση δεν σταματά εκεί. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, το χρέος μπορεί να περιοριστεί περίπου στο 110% του ΑΕΠ έως το 2031. Εάν αυτή η πορεία επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μία από τις ταχύτερες δημοσιονομικές προσαρμογές μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών. Η σημασία της εξέλιξης δεν βρίσκεται μόνο στο απόλυτο ύψος του χρέους. Βρίσκεται και στη δυναμική του.

Όσο η ονομαστική οικονομία αναπτύσσεται, η κυβέρνηση διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα και μέρος αυτών χρησιμοποιείται για πρόωρες αποπληρωμές, τόσο ταχύτερα μειώνεται ο λόγος Χρέος / ΑΕΠ. Η Ελλάδα έχει επιπλέον ένα σημαντικό πλεονέκτημα που συχνά χάνεται πίσω από τον εντυπωσιακό αριθμό του συνολικού χρέους. Περίπου 70% του δημόσιου χρέους βρίσκεται στα χέρια πιστωτών του επίσημου τομέα, με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, ενώ η σταθμισμένη μέση διάρκεια του χρέους έφθανε τα 18,3 χρόνια τον Ιούνιο του 2026.

Αυτό σημαίνει χαμηλότερο βραχυπρόθεσμο κίνδυνο αναχρηματοδότησης σε σχέση με μια χώρα που διαθέτει αντίστοιχο χρέος αλλά πρέπει να ανακυκλώνει πολύ μεγαλύτερο μέρος του στις αγορές κάθε χρόνο.

Τα πλεονάσματα αλλάζουν την εξίσωση

Το δεύτερο στοιχείο που ενισχύει την ελληνική πιστοληπτική εικόνα είναι η δημοσιονομική επίδοση. Για το 2025 καταγράφηκε γενικό δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα έφθασε το 4,9%. Η Scope θεωρεί ότι οι ελληνικές δημοσιονομικές επιδόσεις μπορούν να παραμείνουν μεταξύ των ισχυρότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν το ακριβώς αντίθετο πρόβλημα: επίμονα ελλείμματα και αυξανόμενες ανάγκες δανεισμού.

Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή εάν συγκριθεί με την εικόνα της Ελλάδας στη διάρκεια της κρίσης χρέους. Τότε το βασικό ερώτημα ήταν εάν το Δημόσιο μπορούσε να χρηματοδοτηθεί. Σήμερα το ερώτημα των οίκων είναι πόσο γρήγορα μπορεί να μειωθεί το χρέος και πόσο μόνιμη είναι η δημοσιονομική βελτίωση.

Οι πρόωρες αποπληρωμές αποκτούν στρατηγική σημασία

Σε αυτή την αλλαγή σημαντικό ρόλο παίζει η πολιτική πρόωρης αποπληρωμής παλαιότερου χρέους. Η Ελλάδα έχει επιταχύνει το πρόγραμμα αποπληρωμών, με τις συνολικές πρόωρες αποπληρωμές για το 2026 να προγραμματίζονται περίπου στα €12,8 δισ. Από πλευράς πιστοληπτικής αξιολόγησης, η κίνηση έχει διπλή σημασία. Μειώνει το απόθεμα του χρέους αλλά ταυτόχρονα στέλνει στις αγορές το μήνυμα ότι τα υψηλότερα δημοσιονομικά έσοδα δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε μόνιμες πρόσθετες δαπάνες.

Για τους οίκους αξιολόγησης αυτή η διάσταση είναι κρίσιμη, επειδή η αξιολόγηση μιας χώρας δεν εξαρτάται μόνο από το πού βρίσκεται σήμερα το χρέος της, αλλά και από την αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής σε βάθος χρόνου.

Η ανάπτυξη παραμένει ισχυρότερη από την ευρωπαϊκή

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της εξίσωσης: το ΑΕΠ. Η πραγματική ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά μέσο όρο περίπου 2,1% την περίοδο 2023–2025, έναντι περίπου 1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Scope εκτιμά ανάπτυξη περίπου 1,9% το 2026 και 1,7% το 2027. Η Moody’s εμφανίζεται λίγο πιο συγκρατημένη. Πρόσφατα μείωσε την πρόβλεψή της για την ελληνική ανάπτυξη σε 1,7% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, από 2,1% προηγουμένως, επικαλούμενη το δυσμενέστερο διεθνές περιβάλλον.

Αυτό είναι σημαντικό.  Η νέα αναβάθμιση δεν πραγματοποιείται επειδή οι οίκοι θεωρούν ότι η Ελλάδα πρόκειται να εμφανίσει θεαματικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Πραγματοποιείται περισσότερο επειδή θεωρούν ότι ο συνδυασμός ανάπτυξης + πρωτογενών πλεονασμάτων + πρόωρης αποπληρωμής χρέους + μεταρρυθμίσεων έχει γίνει περισσότερο ανθεκτικός.

Το Ταμείο Ανάκαμψης και η μεγάλη επενδυτική δοκιμασία

Οι επενδύσεις αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα της ελληνικής ιστορίας ανάπτυξης. Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, η Ελλάδα είχε λάβει περίπου €24,6 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 70% των συνολικών διαθέσιμων πόρων. Τα κεφάλαια αυτά χρηματοδοτούν υποδομές, ψηφιοποίηση, ενεργειακά έργα και επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα. Η μεγάλη δοκιμασία, ωστόσο, αρχίζει όταν η ροή αυτών των ευρωπαϊκών κεφαλαίων περιοριστεί.

Το κρίσιμο ερώτημα για την ελληνική οικονομία της επόμενης δεκαετίας είναι εάν η αύξηση των επενδύσεων μπορεί να αποκτήσει αυτοτροφοδοτούμενο χαρακτήρα - χωρίς να εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από έκτακτα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Από το «junk» στο BBB+

Η ταχύτητα της μεταβολής της πιστοληπτικής εικόνας της Ελλάδας γίνεται εμφανής εάν κοιτάξει κανείς μόλις λίγα χρόνια πίσω. Το 2023 η χώρα άρχισε να επιστρέφει στην επενδυτική βαθμίδα. Τον Μάρτιο του 2025 ήρθε και η Moody’s - ο τελευταίος από τους μεγάλους οίκους - αναβαθμίζοντας την Ελλάδα από Ba1 σε Baa3 και επαναφέροντάς την σε investment grade. Τότε ο οίκος είχε επικαλεστεί την ταχύτερη από την αναμενόμενη δημοσιονομική βελτίωση και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας σε μελλοντικά σοκ.

Η Scope είχε ήδη ανεβάσει την Ελλάδα σε BBB και πλέον την οδηγεί στο BBB+.  Η χώρα βρίσκεται επομένως σε μια εντελώς διαφορετική συζήτηση από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας. Όχι πλέον: "Θα επιστρέψει η Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα;". Αλλά: "Μπορεί η Ελλάδα να περάσει στην κατηγορία Α;"

Γιατί το Α- έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο φαίνεται

Το BBB+ βρίσκεται ακριβώς κάτω από το Α- στην κλίμακα της Scope. Η μετάβαση στην κατηγορία Α θα είχε κυρίως συμβολική αλλά και χρηματοοικονομική σημασία. Θα σήμαινε ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένας εκδότης που έχει αποκαταστήσει την πιστοληπτική του αξιοπιστία μετά την κρίση, αλλά πλησιάζει περισσότερο το credit profile των πιο ώριμων ευρωπαϊκών κρατικών εκδοτών. Δεν συνεπάγεται αυτομάτως θεαματική πτώση των ελληνικών επιτοκίων δανεισμού - οι αγορές συχνά προεξοφλούν τις μεταβολές των ratings πριν αυτές ανακοινωθούν.

Μπορεί όμως να διευρύνει σταδιακά τη βάση των θεσμικών επενδυτών που αντιμετωπίζουν το ελληνικό χρέος ως υψηλότερης πιστοληπτικής ποιότητας και να ενισχύσει περαιτέρω το risk profile της χώρας.

Το παράδοξο: το χρέος παραμένει τεράστιο

Εδώ βρίσκεται και η βασική επιφύλαξη. Παρά την εντυπωσιακή αποκλιμάκωση, ένα χρέος της τάξης του 136% του ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό. Η Ελλάδα επομένως έχει μετατρέψει το πρόβλημα του χρέους από άμεσο κίνδυνο χρηματοδότησης σε πρόβλημα μακροπρόθεσμης διαχείρισης.

Η διαφορά είναι τεράστια - αλλά το χρέος δεν έχει εξαφανιστεί. Παράλληλα, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαρθρωτικές αδυναμίες: δημογραφική επιβάρυνση, σχετικά χαμηλή παραγωγικότητα, επίμονο εξωτερικό έλλειμμα και την ανάγκη συνέχισης των επενδύσεων μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης. Η ίδια η Scope είχε ήδη επισημάνει ως σχετικές αδυναμίες της Ελλάδας τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης, τη μακροοικονομική σταθερότητα και την ανθεκτικότητα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Το πραγματικό μήνυμα των δύο οίκων

Η σημασία της βραδιάς της 18ης Σεπτεμβρίου δεν βρίσκεται λοιπόν μόνο στα γράμματα BBB+. Βρίσκεται στη μετατόπιση της συζήτησης. Η Ελλάδα πέρασε μέσα σε λίγα χρόνια: από τον φόβο χρεοκοπίας → στην επιστροφή στις αγορές → στην επενδυτική βαθμίδα → και τώρα στη συζήτηση για την κατηγορία Α.

Η Moody’s παραμένει περισσότερο συντηρητική, διατηρώντας τη χώρα στο Baa3, αλλά το positive outlook δείχνει προς την ίδια γενική κατεύθυνση. Η Scope έχει ήδη κάνει το επόμενο βήμα. Το ερώτημα πλέον είναι εάν η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει μια περίοδο ευνοϊκών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων σε μόνιμη αλλαγή του οικονομικού της μοντέλου. Για να συμβεί αυτό, η πτώση του χρέους πρέπει να συνεχιστεί, τα πρωτογενή πλεονάσματα να παραμείνουν βιώσιμα και -  κυρίως - η ανάπτυξη να στηριχθεί περισσότερο στην παραγωγικότητα και στις ιδιωτικές επενδύσεις.

Γιατί από εδώ και πέρα το δύσκολο κομμάτι δεν είναι απλώς να απομακρυνθεί η Ελλάδα από το παρελθόν. Είναι να αποδείξει ότι μπορεί να παραμείνει μόνιμα σε μια διαφορετική κατηγορία οικονομίας.