Οι διαδηλώσεις για την ακρίβεια και την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών στη Γαλλία μετατράπηκαν σε πεδίο διεθνούς πληροφοριακής αντιπαράθεσης. Εσωτερικές ευρωπαϊκές και γαλλικές αξιολογήσεις καταγράφουν τη δράση ρωσικών δικτύων παραπληροφόρησης, αλλά και την ενίσχυση συγκεκριμένων αφηγημάτων από λογαριασμούς που συνδέονται με το αμερικανικό κίνημα MAGA και ισραηλινούς παράγοντες.
Από την Αργώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Μια γνήσια κοινωνική κρίση γίνεται διεθνές πεδίο αντιπαράθεσης
Οι εικόνες από τις γαλλικές πόλεις τον Οκτώβριο του 2026 έκαναν τον γύρο του κόσμου. Διαδηλώσεις για την ακρίβεια, τη μείωση της αγοραστικής δύναμης και την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών εξελίχθηκαν σε βίαια επεισόδια, καταστροφές καταστημάτων και εκτεταμένες συγκρούσεις. Για τη γαλλική κυβέρνηση, η κρίση αποτέλεσε μια σοβαρή δοκιμασία πολιτικής σταθερότητας. Για τις επιχειρήσεις, προκάλεσε οικονομικές απώλειες και νέα αβεβαιότητα. Για εκατομμύρια πολίτες, ανέδειξε την αυξανόμενη δυσαρέσκεια απέναντι στο κόστος ζωής και στην ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή που οι διαδηλωτές συγκρούονταν με τις αστυνομικές δυνάμεις, μια διαφορετική αντιπαράθεση εξελισσόταν στο διαδίκτυο. Βίντεο που μιμούνταν ειδησεογραφικά δελτία, παραποιημένες πληροφορίες, ψευδείς καταγγελίες και συντονισμένες αναρτήσεις επιχειρούσαν να διαμορφώσουν μια συγκεκριμένη εικόνα για όσα συνέβαιναν στη Γαλλία. Στις 9 Νοεμβρίου, δύο εσωτερικές αξιολογήσεις - μία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μία του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών - περιγράφουν την προσπάθεια διαφορετικών ξένων δικτύων να αξιοποιήσουν τις κοινωνικές ταραχές.
Η βασική διαπίστωση είναι ότι η σύγχρονη παραπληροφόρηση δεν χρειάζεται να δημιουργήσει μια κρίση από το μηδέν. Αρκεί να εκμεταλλευτεί μια κρίση που ήδη υπάρχει.
Η επιχείρηση «Overload»: Πώς λειτουργεί το ρωσικό δίκτυο
Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής αξιολόγησης βρίσκεται το δίκτυο Operation Overload, το οποίο οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες συνδέουν με ρωσικές επιχειρήσεις πληροφοριακής επιρροής. Η δράση του δεν περιορίζεται στη δημοσίευση φιλορωσικών απόψεων. Σύμφωνα με την αξιολόγηση που εξέτασε το Reuters, το δίκτυο χρησιμοποιεί παραποιημένο οπτικοακουστικό υλικό και βίντεο που παρουσιάζονται σαν να προέρχονται από αναγνωρισμένα δυτικά μέσα ενημέρωσης. Κατά τη διάρκεια των γαλλικών ταραχών, διακινήθηκαν ψευδείς ισχυρισμοί ότι μετανάστες είχαν βιάσει διαδηλωτές ή ότι επίκειντο τρομοκρατικές επιθέσεις. Στόχος, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή ανάλυση, ήταν να παρουσιαστεί η Γαλλία ως μια χώρα στην οποία η κυβέρνηση είχε χάσει τον έλεγχο.
Το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα δεν ήταν απαραίτητα να πειστούν όλοι οι πολίτες για μια συγκεκριμένη πολιτική θέση. Ήταν να ενισχυθούν ο φόβος, η δυσπιστία και η κοινωνική αντιπαράθεση. Η επιχείρηση φέρεται να χρησιμοποιεί διαφορετικές τεχνικές: πλαστογράφηση δημοσιογραφικών τίτλων, παραποιημένες εικόνες, τεχνητή αναπαραγωγή φωνών ειδικών και βίντεο που μιμούνται την αισθητική πραγματικών ειδησεογραφικών οργανισμών. Η αναφορά σε γνωστά μέσα ενημέρωσης έχει ιδιαίτερη σημασία. Ένας ψευδής ισχυρισμός αποκτά μεγαλύτερη πιθανότητα διάδοσης όταν εμφανίζεται με το λογότυπο ή την οπτική ταυτότητα ενός αναγνωρίσιμου οργανισμού. Η παραπληροφόρηση επιχειρεί έτσι να δανειστεί την αξιοπιστία της επαγγελματικής δημοσιογραφίας.
Η σύνδεση με την Ουκρανία: Από την ακρίβεια στη γεωπολιτική
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση εντοπίζει έναν ακόμη στόχο των επιχειρήσεων που αποδίδονται στο ρωσικό δίκτυο: την υπονόμευση της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία. Η βασική επιχειρηματολογία συνδέει τις οικονομικές δυσκολίες των Ευρωπαίων με τις δαπάνες για την ουκρανική άμυνα. Το μήνυμα είναι απλό: οι κυβερνήσεις διαθέτουν χρήματα για την Ουκρανία, ενώ οι δικοί τους πολίτες αντιμετωπίζουν ακρίβεια και επιδείνωση των δημόσιων υπηρεσιών. Η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας αφήγησης στηρίζεται στο γεγονός ότι αξιοποιεί πραγματικά οικονομικά προβλήματα. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιμετωπίζουν πράγματι δημοσιονομικούς περιορισμούς. Οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν ταυτόχρονα κοινωνικές υπηρεσίες, υποδομές, ενεργειακή ασφάλεια και αμυντικές δαπάνες.
Η ύπαρξη αυτών των πραγματικών ανταγωνιστικών αναγκών δεν αποδεικνύει, όμως, ότι η χρηματοδότηση της Ουκρανίας αποτελεί την αιτία της ακρίβειας ή της υποβάθμισης των γαλλικών δημόσιων υπηρεσιών. Αυτή είναι η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα σε μια θεμιτή δημοσιονομική συζήτηση και σε μια παραπλανητική αιτιώδη σύνδεση. Η πρώτη εξετάζει δεδομένα, εναλλακτικές επιλογές και πραγματικό κόστος. Η δεύτερη επιχειρεί να μετατρέψει μια σύνθετη οικονομική κατάσταση σε μια απλή πολιτική κατηγορία.
Τα εκατομμύρια προβολών και ο ρόλος των λογαριασμών MAGA
Η δεύτερη εσωτερική αξιολόγηση, την οποία συνέταξε το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών, περιγράφει τη διάδοση διαφορετικών αφηγημάτων από λογαριασμούς συνδεόμενους με το αμερικανικό κίνημα MAGA, καθώς και από ισραηλινούς αξιωματούχους, μέσα ενημέρωσης και διαδικτυακούς παράγοντες. Η ανάλυση αφορά τις δέκα δημοφιλέστερες αναρτήσεις κάθε κατηγορίας στο X, κατά το διάστημα 16–18 Οκτωβρίου.
Η απήχηση των αναρτήσεων για τις γαλλικές ταραχές
Η διαφορά στην απήχηση είναι εντυπωσιακή. Οι δέκα δημοφιλέστερες αναρτήσεις από λογαριασμούς συνδεόμενους με το MAGA συγκέντρωσαν περισσότερες από 49 εκατομμύρια προβολές. Οι αντίστοιχες αναρτήσεις ισραηλινών αξιωματούχων, μέσων ενημέρωσης και διαδικτυακών παραγόντων ξεπέρασαν τα 35 εκατομμύρια. Αντίθετα, οι δέκα δημοφιλέστερες αναρτήσεις από φιλορωσικούς λογαριασμούς συγκέντρωσαν 2,8 εκατομμύρια προβολές. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι λογαριασμοί MAGA ή οι ισραηλινοί λογαριασμοί αποτελούσαν μέρος της ίδιας επιχείρησης με το ρωσικό δίκτυο. Ούτε αποδεικνύει ότι όλοι όσοι δημοσίευσαν περιεχόμενο για τις ταραχές συμμετείχαν σε οργανωμένη παραπληροφόρηση.
Η γαλλική αξιολόγηση αναφέρεται σε εχθρικά προς τη γαλλική κυβέρνηση αφηγήματα, όχι σε αποδεδειγμένο κοινό επιχειρησιακό κέντρο. Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η πολιτική κριτική μιας ξένης κυβέρνησης, ακόμη και όταν είναι ιδιαίτερα οξεία, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με μια μυστική επιχείρηση παραπληροφόρησης. Εκείνο που δείχνουν τα στοιχεία είναι ότι η γαλλική κρίση απέκτησε μεγάλη διεθνή επικοινωνιακή διάσταση, με διαφορετικούς πολιτικούς παράγοντες να προβάλλουν διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων γεγονότων.
Γιατί η μετανάστευση έγινε το κεντρικό αφήγημα
Ένα από τα χαρακτηριστικά της διαδικτυακής κάλυψης των γαλλικών ταραχών ήταν η προσπάθεια σύνδεσής τους με τη μετανάστευση και τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό. Το ενδιαφέρον είναι ότι η αρχική κοινωνική κινητοποίηση είχε διαφορετικές βασικές αιτίες. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν με αιτήματα σχετικά με το κόστος ζωής, την εκπαίδευση και τις δημόσιες υπηρεσίες. Ωστόσο, η διεθνής διαδικτυακή συζήτηση μετατοπίστηκε συχνά προς την ασφάλεια, την εθνική ταυτότητα και τη μετανάστευση. Αυτή η μετατόπιση μπορεί να εξηγηθεί από τη διαφορετική πολιτική σημασία που έχουν τα ίδια γεγονότα για διαφορετικά ακροατήρια. Για ένα μέρος της γαλλικής κοινωνίας, η κρίση αφορά την αγοραστική δύναμη και την αποτελεσματικότητα του κράτους.
Για ορισμένα διεθνή πολιτικά δίκτυα, οι εικόνες των επεισοδίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα σε μια ευρύτερη συζήτηση για τις μεταναστευτικές πολιτικές της Ευρώπης. Η ίδια εικόνα μπορεί, επομένως, να συνοδεύεται από εντελώς διαφορετική ερμηνεία. Και η επιλογή του πλαισίου μέσα στο οποίο παρουσιάζεται ένα γεγονός μπορεί να επηρεάζει την αντίληψη του κοινού ακόμη και όταν το οπτικό υλικό είναι αυθεντικό.
Τι δείχνει η ανεξάρτητη έρευνα για την παραπληροφόρηση
Πέρα από τις κυβερνητικές αξιολογήσεις, η οργάνωση Alliance4Europe δημοσίευσε έρευνα για τη διαδικτυακή διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις γαλλικές ταραχές. Η έρευνα εξέτασε περισσότερες από 547.000 αναρτήσεις σε διαφορετικές πλατφόρμες και γλώσσες.
Αναρτήσεις που εξετάστηκαν: 547.471
Γλώσσες ανάλυσης : 9
Συντονισμένα μηνύματα δικτύου Doppelgänger: 639
Εκτιμώμενες προβολές τους: 7,4 εκατ.
Η οργάνωση εντόπισε συντονισμένα μηνύματα που αποδίδει με υψηλό βαθμό βεβαιότητας στο ρωσικό δίκτυο Doppelgänger. Τα μηνύματα εμφανίστηκαν σε διαφορετικές γλώσσες και αξιοποιούσαν πραγματικά κοινωνικά παράπονα για να προωθήσουν επιχειρήματα εναντίον της ευρωπαϊκής υποστήριξης προς την Ουκρανία. Η έρευνα εντόπισε επίσης μια ενδιαφέρουσα διαφορά ανάμεσα στη γαλλόφωνη και στην αγγλόφωνη συζήτηση. Στο γαλλόφωνο περιεχόμενο, περίπου μία στις 33 αναρτήσεις απέδιδε άμεσα τις ταραχές στη μετανάστευση ή στο Ισλάμ. Στο αγγλόφωνο περιεχόμενο, η αναλογία πλησίαζε τη μία στις πέντε. Αυτό δείχνει πόσο διαφορετικά μπορεί να παρουσιάζεται το ίδιο γεγονός σε διαφορετικά εθνικά ακροατήρια.
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια νέα διάσταση του προβλήματος
Η παραπληροφόρηση δεν περιορίζεται πλέον σε ψευδείς ειδήσεις και παραποιημένες φωτογραφίες. Η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει τη δημιουργία πειστικών βίντεο, την αναπαραγωγή ανθρώπινων φωνών και την παραγωγή μεγάλου όγκου περιεχομένου με σχετικά χαμηλό κόστος. Αυτό αλλάζει την οικονομία των επιχειρήσεων πληροφοριακής επιρροής. Παλαιότερα, η δημιουργία ενός πειστικού τηλεοπτικού ρεπορτάζ απαιτούσε εξοπλισμό, ανθρώπινο προσωπικό και χρόνο. Σήμερα, ορισμένα από αυτά τα στοιχεία μπορούν να παραχθούν ή να μιμηθούν με αυτοματοποιημένα εργαλεία. Το αποτέλεσμα είναι η μείωση του κόστους παραγωγής παραπλανητικού περιεχομένου και η αύξηση της ταχύτητας διάδοσής του.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, λιγότερο ορατή διάσταση. Η έρευνα της Alliance4Europe αναφέρεται σε δίκτυα ιστοσελίδων που αναπαράγουν συστηματικά το ίδιο περιεχόμενο σε διαφορετικές γλώσσες. Μια πιθανή συνέπεια είναι ότι τέτοιο υλικό μπορεί να εμφανίζεται σε αποτελέσματα μηχανών αναζήτησης ή να ανακτάται από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν τον όρο LLM grooming για να περιγράψουν προσπάθειες επηρεασμού του πληροφοριακού περιβάλλοντος από το οποίο αντλούν δεδομένα τα γλωσσικά μοντέλα. Η συγκεκριμένη έρευνα αναφέρει περιπτώσεις στις οποίες εργαλεία AI αναπαρήγαγαν ισχυρισμούς από δίκτυα παραπληροφόρησης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι εξίσου ευάλωτα. Δείχνει, όμως, ότι η αξιοπιστία των πηγών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όταν οι πληροφορίες αναπαράγονται αυτόματα.
Οι ταραχές δεν ήταν προϊόν ξένης παρέμβασης
Το πιο σημαντικό συμπέρασμα των διαθέσιμων ερευνών είναι ίσως εκείνο που συχνά χάνεται μέσα στους εντυπωσιακούς τίτλους. Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Ρωσία ή κάποια άλλη ξένη δύναμη οργάνωσε ή προκάλεσε τις γαλλικές διαδηλώσεις. Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση περιγράφει τη δράση των ρωσικών δικτύων ως εκμετάλλευση μιας ήδη υπάρχουσας κρίσης. Αντίστοιχη ήταν και η τοποθέτηση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στις 21 Οκτωβρίου.
Ο Μακρόν διευκρίνισε ότι δεν είχαν εντοπιστεί στοιχεία ξένης παρέμβασης στην πρόκληση των διαδηλώσεων, αλλά υπήρχαν ενδείξεις ξένης χειραγώγησης πληροφοριών μετά την εκδήλωσή τους. Η κοινωνική δυσαρέσκεια στη Γαλλία έχει πραγματικές οικονομικές και πολιτικές αιτίες. Η άνοδος του κόστους ζωής, οι πιέσεις στα πραγματικά εισοδήματα, οι δυσκολίες των δημόσιων υπηρεσιών και η δυσπιστία απέναντι στην πολιτική ηγεσία δεν δημιουργήθηκαν από διαδικτυακούς λογαριασμούς. Η ύπαρξη ξένης παραπληροφόρησης δεν αναιρεί τη νομιμότητα των κοινωνικών αιτημάτων. Ούτε επιτρέπει να αντιμετωπίζεται κάθε διαμαρτυρία ως αποτέλεσμα εξωτερικής χειραγώγησης.
Αντίθετα, η υπερβολική απόδοση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων σε ξένες δυνάμεις θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποτίμηση των αιτίων που προκάλεσαν την κρίση.
Το οικονομικό κόστος μιας κρίσης που παρατείνεται
Η γαλλική κρίση δεν είχε μόνο πολιτικές συνέπειες. Επηρέασε άμεσα την οικονομική δραστηριότητα. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το Reuters στις 29 Οκτωβρίου, περίπου 2.400 καταστήματα είχαν υποστεί ζημιές κατά τη διάρκεια των επεισοδίων. Η Morningstar DBRS εκτιμούσε ότι οι συνολικές οικονομικές απώλειες από τις καταστροφές και τη χαμένη δραστηριότητα θα μπορούσαν να προσεγγίσουν τα $2 δισ. Παράλληλα, η καταναλωτική εμπιστοσύνη είχε υποχωρήσει σε χαμηλό 13 ετών. Η σχέση ανάμεσα στην παραπληροφόρηση και σε αυτές τις οικονομικές απώλειες δεν έχει ποσοτικοποιηθεί. Δεν μπορεί, επομένως, να υποστηριχθεί ότι οι διαδικτυακές επιχειρήσεις επιρροής προκάλεσαν συγκεκριμένο μέρος των ζημιών.
Ωστόσο, υπάρχει ένας ευρύτερος οικονομικός μηχανισμός που αξίζει να εξεταστεί. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα μπορεί να επηρεάσει τις καταναλωτικές αποφάσεις, τις επενδύσεις και τις προσδοκίες. Όταν οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εκτιμήσουν τη διάρκεια μιας κοινωνικής κρίσης, ενδέχεται να αναβάλουν επενδυτικές αποφάσεις ή να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους. Η συστηματική διάδοση υπερβολικών ή ψευδών πληροφοριών μπορεί να ενισχύει την αντίληψη αβεβαιότητας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι η κύρια αιτία της. Η οικονομική σημασία της πληροφοριακής αξιοπιστίας γίνεται έτσι περισσότερο εμφανής.
Η δημοκρατία απέναντι σε ένα νέο πρόβλημα
Η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης δημιουργεί ένα δύσκολο θεσμικό δίλημμα. Από τη μία πλευρά, τα κράτη έχουν συμφέρον να προστατεύουν τους πολίτες από οργανωμένες επιχειρήσεις εξαπάτησης, πλαστοπροσωπίας και παραποίησης πληροφοριών. Από την άλλη, η πολιτική κριτική, ακόμη και όταν είναι σκληρή, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας. Η διάκριση μεταξύ ψευδούς περιεχομένου, πολιτικής προπαγάνδας, παραπλανητικής παρουσίασης και νόμιμης έκφρασης γνώμης δεν είναι πάντοτε εύκολη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει εργαλεία μέσω του Digital Services Act, τα οποία επιτρέπουν την εξέταση συστημικών κινδύνων στις μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Euronews, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποφύγει να ενεργοποιήσει ειδικό μηχανισμό κρίσης κατά τη διάρκεια των ταραχών, επικαλούμενη την έλλειψη επαρκών στοιχείων για ορισμένους ισχυρισμούς περί ξένης παρέμβασης. Η θεσμική πρόκληση είναι να αντιμετωπίζονται οι αποδεδειγμένες επιχειρήσεις χειραγώγησης χωρίς να περιορίζεται αδικαιολόγητα ο δημόσιος διάλογος. Η διαφάνεια των πλατφορμών, η ανεξάρτητη έρευνα, η επαλήθευση πληροφοριών και η λογοδοσία για οργανωμένη πλαστοπροσωπία μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την κατεύθυνση.
Δεν υποκαθιστούν, όμως, την ανάγκη αντιμετώπισης των πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων.
Εν κατακλείδι: Η νέα γεωπολιτική μάχη διεξάγεται και για την ερμηνεία των γεγονότων
Οι γαλλικές ταραχές του Οκτωβρίου 2026 αναδεικνύουν μια σημαντική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι διεθνείς πολιτικές αντιπαραθέσεις. Οι ξένες δυνάμεις δεν χρειάζεται απαραίτητα να προκαλέσουν μια κρίση για να επιδιώξουν πολιτικά οφέλη από αυτήν. Μπορούν να επιχειρήσουν να επηρεάσουν την ερμηνεία της, να ενισχύσουν συγκεκριμένα αφηγήματα και να συνδέσουν τα γεγονότα με ευρύτερους γεωπολιτικούς στόχους. Στην περίπτωση της Γαλλίας, οι διαθέσιμες αξιολογήσεις περιγράφουν διαφορετικές μορφές τέτοιας δραστηριότητας.
Τα ρωσικά δίκτυα φέρονται να αξιοποίησαν την κρίση για να υπονομεύσουν την εικόνα της γαλλικής κυβέρνησης και την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς την Ουκρανία. Λογαριασμοί συνδεόμενοι με το MAGA και ισραηλινούς παράγοντες έδωσαν μεγάλη δημοσιότητα σε ερμηνείες που συνέδεαν τις ταραχές με τη μετανάστευση και τον ισλαμισμό. Ωστόσο, οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν αποδεικνύουν κοινό συντονισμό μεταξύ αυτών των διαφορετικών κατηγοριών. Ούτε αποδεικνύουν ότι οι ξένοι παράγοντες προκάλεσαν την κοινωνική έκρηξη. Η σημαντικότερη διαπίστωση είναι ότι μια πραγματική οικονομική και κοινωνική κρίση μπορεί να εξελιχθεί ταυτόχρονα σε πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.
Σε έναν κόσμο όπου οι πληροφορίες διακινούνται με τεράστια ταχύτητα και η τεχνητή νοημοσύνη μειώνει το κόστος παραγωγής πειστικού περιεχομένου, η διάκριση ανάμεσα στο γεγονός, στην ερμηνεία και στην οργανωμένη παραπλάνηση γίνεται όλο και πιο κρίσιμη. Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα από όσα συνέβησαν στη Γαλλία.
Add comment
Comments