Ο Μασκ έδειξε γιατί ο Τραμπ και οι ΗΠΑ γίνονται «εχθρός εκ των έσω»

Από σύμμαχος, παράγοντας αβεβαιότητας

Βρικόμαστε ενώπιων μιας σημαντικής ανατροπής: ενώ η Ρωσία εξακολουθεί να απειλεί την ευρωπαϊκή ασφάλεια με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις υβριδικές επιχειρήσεις και τις παρεμβάσεις στην πολιτική ζωή άλλων χωρών, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται πλέον ως πηγή αστάθειας μέσα στη δυτική συμμαχία.

Η Ευρώπη στηρίζει την άμυνα του Κιέβου, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν κρίσιμο ρόλο κυρίως μέσω της παροχής πληροφοριών. Ουκρανοί διαπραγματευτές επέστρεψαν από συνομιλίες στο Μαϊάμι αφού δέχθηκαν πιέσεις να αποδεχθούν όρους εκεχειρίας ευνοϊκούς για τη Μόσχα, με την απειλή περιορισμού της αμερικανικής ενημέρωσης.

Η ανησυχία μεγάλωσε όταν η Ουκρανία δέχθηκε νέες επιθέσεις χωρίς, σύμφωνα με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να γνωρίζει εκ των προτέρων τι ερχόταν. Είναι απολύτως ανοιχτό το ενδεχόμενο, οι ΗΠΑ να μην έστειλαν εγκαίρως προειδοποιήσεις· χωρίς όμως να υπάρχουν και  αποδείξεις ότι η Ουάσιγκτον διέκοψε σκόπιμα το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης. Μια τέτοια διακοπή, εν τούτοις, θα είχε συνέπειες που θα ξεπερνούσαν την Ουκρανία και θα αφορούσαν άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Το Starlink και η εξάρτηση στο πεδίο

Το δεύτερο μέτωπο είναι το Starlink, το δορυφορικό δίκτυο της SpaceX που χρησιμοποιείται για επικοινωνίες και για τη λειτουργία ουκρανικών drones. Οι αναφορές για περιορισμούς στη λειτουργία τερματικών υψηλής ταχύτητας συνδέονται με την απειλή για την ικανότητα της Ουκρανίας να αναχαιτίζει ρωσικά drones και να πλήττει στόχους. Η ουκρανική πλευρά ανέφερε ότι οι περιορισμοί εφαρμόστηκαν χωρίς προειδοποίηση και προκάλεσαν την αναστάτωση αποστολών. Ο Μασκ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι τα όρια ταχύτητας ή χρήσης αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και τελικά από τον πρόεδρο. Μέχρι τη δημοσίευση των σχετικών ρεπορτάζ, δεν είχε τεκμηριωθεί ανεξάρτητα ότι ο Λευκός Οίκος διέταξε την αλλαγή ή ότι αυτή συνδεόταν με την πολιτική διαμάχη Ουάσιγκτον–Κιέβου.

Αυτή η αβεβαιότητα είναι και το πολιτικό πρόβλημα. Όταν μια χώρα εξαρτάται στο πεδίο της μάχης από υποδομές που ελέγχει ένας ιδιώτης με στενές σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση, η τεχνολογική εξάρτηση μετατρέπεται σε στρατηγικό ρίσκο. Ο συνδυασμός της διαμάχης για το Starlink, της πιθανής πίεσης μέσω των πληροφοριών και της συμφωνίας για το ρωσικό ντίζελ συνιστά μια σειρά κινήσεων που ωφελούν τη Μόσχα.

Το μήνυμα προς την Ευρώπη

Τα γεγονότα εντάσσονται σε μια ευρύτερη εικόνα: την ένταση στις σχέσεις των ΗΠΑ με το ΝΑΤΟ, τις απειλές του Τραμπ για εδάφη συμμάχων και τη στήριξη πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη που θεωρούνται φιλικές προς τη Ρωσία. Η αμερικανική πολιτική δεν λειτουργεί πλέον απλώς ως ασταθής σύμμαχος, αλλά ως παράγοντας που μπορεί να υπονομεύσει ευθέως τις ευρωπαϊκές επιλογές.

Ο Ολεξάντρ Μερέζκο, επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων του ουκρανικού κοινοβουλίου, συνοψίζει την ανησυχία του Κιέβου ως συσσώρευση σημάτων: η συμφωνία για το ντίζελ, οι πιέσεις για εκλογές εν καιρώ πολέμου, οι ασάφειες γύρω από το Starlink και την ανταλλαγή πληροφοριών, αλλά και η στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Μαζί, λέει, αυτά μπορεί να εκληφθούν ως προσπάθεια εξαναγκασμού της Ουκρανίας σε παράδοση.

Η κρίσιμη διάκριση είναι ότι ορισμένα από τα γεγονότα - όπως οι αναφερόμενοι περιορισμοί στο Starlink και η απουσία προειδοποιήσεων πριν από πυραυλικές επιθέσεις - καταγράφονται, αλλά η ευθύνη και η σύνδεσή τους με πολιτικές αποφάσεις παραμένουν αβέβαιες. Η προειδοποίηση αφορά ακριβώς αυτή την αβεβαιότητα: στην Ευρώπη, η αξιοπιστία μιας συμμαχίας κρίνεται και από το αν οι κρίσιμες υποδομές της μπορούν να μετατραπούν σε μοχλό πίεσης.