Νέο μήνυμα από την Ουάσιγκτον προς την Άγκυρα – Το Κογκρέσο και οι κυρώσεις CAATSA παραμένουν το βασικό εμπόδιο για την επιστροφή της Τουρκίας στο κορυφαίο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών
Η συζήτηση για μια πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 φαίνεται να προσκρούει ξανά σε ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο: την ίδια την αμερικανική νομοθεσία.
Κατά τη διάρκεια ακρόασης στην Επιτροπή Διεθνών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει σήμερα τη νομική δυνατότητα να εξετάσει την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα, όσο η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σε επιχειρησιακή κατοχή το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.
Η τοποθέτηση του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία έχουν επανέλθει οι συζητήσεις για πιθανή εξομάλυνση των αμυντικών σχέσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
Οι δηλώσεις που άνοιξαν τη συζήτηση
Το θέμα τέθηκε από τη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τίτους, η οποία ζήτησε από τον Μάρκο Ρούμπιο να σχολιάσει πρόσφατες αναφορές και δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία Τομ Μπάρακ σχετικά με το ενδεχόμενο επαναπροσέγγισης στο ζήτημα των F-35.
Οι δηλώσεις αυτές είχαν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον τόσο στην Τουρκία όσο και σε χώρες της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν μια αλλαγή στάσης της αμερικανικής κυβέρνησης απέναντι στην Άγκυρα.
Ωστόσο, η απάντηση του Ρούμπιο ήταν σαφής και χωρίς περιθώρια παρερμηνείας.
«Το θέμα ρυθμίζεται από τον νόμο»
Ο υπουργός Εξωτερικών υπενθύμισε ότι η αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 δεν αποτελεί απλώς πολιτική επιλογή μιας κυβέρνησης, αλλά συνδέεται άμεσα με δεσμευτικές νομοθετικές διατάξεις που έχει εγκρίνει το αμερικανικό Κογκρέσο.
Όπως ανέφερε, η ύπαρξη των S-400 στο τουρκικό οπλοστάσιο ενεργοποιεί συγκεκριμένες προβλέψεις τόσο του νόμου CAATSA (Νόμος για την Αντιμετώπιση των Αντιπάλων της Αμερικής μέσω Κυρώσεων) όσο και διατάξεων που έχουν ενσωματωθεί στον ετήσιο αμυντικό προϋπολογισμό των Ηνωμένων Πολιτειών (NDAA).
Με άλλα λόγια, η αμερικανική κυβέρνηση δεν μπορεί απλώς να αποφασίσει πολιτικά την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα χωρίς να προηγηθούν σημαντικές αλλαγές που να αίρουν τις νομικές προϋποθέσεις αποκλεισμού.
Η κρίση που ξεκίνησε με τους S-400
Η υπόθεση ξεκινά από την απόφαση της Τουρκίας να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400 Triumf, μια κίνηση που προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον.
Οι ΗΠΑ υποστήριξαν ότι η συνύπαρξη των S-400 με τα F-35 θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να συλλέξει κρίσιμα τεχνικά δεδομένα για τις δυνατότητες του αμερικανικού μαχητικού αεροσκάφους.
Ως αποτέλεσμα, η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019, παρά το γεγονός ότι συμμετείχε στην παραγωγική αλυσίδα του αεροσκάφους και είχε επενδύσει σημαντικά κεφάλαια στο πρόγραμμα.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία μέσω του νόμου CAATSA, εγκαινιάζοντας μια περίοδο έντασης στις σχέσεις των δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Γιατί το Κογκρέσο παραμένει καθοριστικός παράγοντας
Η τοποθέτηση Ρούμπιο αναδεικνύει έναν παράγοντα που συχνά υποτιμάται στις σχετικές αναλύσεις: τον ρόλο του αμερικανικού Κογκρέσου.
Ακόμη και αν μια αμερικανική κυβέρνηση επιθυμούσε πολιτικά να επαναφέρει την Τουρκία στο πρόγραμμα F-35, θα έπρεπε να αντιμετωπίσει ένα πλέγμα νομοθετικών περιορισμών που έχουν θεσπιστεί ακριβώς για να αποτρέψουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο όσο οι S-400 παραμένουν σε τουρκικό έδαφος.
Πολλοί βουλευτές και γερουσιαστές, τόσο από το Ρεπουμπλικανικό όσο και από το Δημοκρατικό Κόμμα, εξακολουθούν να θεωρούν το ζήτημα των S-400 ασυμβίβαστο με τη συμμετοχή της Τουρκίας σε προηγμένα αμερικανικά εξοπλιστικά προγράμματα.
Τι σημαίνει για την Τουρκία
Οι δηλώσεις Ρούμπιο αποτελούν ένα ακόμη μήνυμα ότι η Άγκυρα δύσκολα θα μπορέσει να επανέλθει στο πρόγραμμα F-35 χωρίς μια ουσιαστική αλλαγή στάσης στο θέμα των ρωσικών συστημάτων.
Μέχρι σήμερα η τουρκική ηγεσία έχει αρνηθεί να απομακρύνει ή να εγκαταλείψει τους S-400, θεωρώντας ότι πρόκειται για ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και στρατηγικής αυτονομίας.
Η θέση αυτή δημιουργεί ένα αδιέξοδο: όσο οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία, οι αμερικανικοί νομικοί περιορισμοί παραμένουν ενεργοί· όσο οι περιορισμοί αυτοί παραμένουν ενεργοί, η επιστροφή στα F-35 μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη.
Οι επιπτώσεις για την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα.
Η Αθήνα έχει ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα F-35 και αναμένεται να αποκτήσει τα πρώτα αεροσκάφη μέσα στην επόμενη δεκαετία, γεγονός που θα αναβαθμίσει σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η διατήρηση του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα ενισχύει την προοπτική δημιουργίας ενός σημαντικού τεχνολογικού πλεονεκτήματος υπέρ της Ελλάδας, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με τον ήδη υφιστάμενο στόλο Rafale και τον εκσυγχρονισμό των F-16 σε έκδοση Viper.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι δηλώσεις Ρούμπιο δεν αφορούν μόνο τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Αποτελούν επίσης ένδειξη ότι η στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο εξακολουθεί να επηρεάζεται άμεσα από την επιλογή της Άγκυρας να διατηρήσει τους S-400, μια απόφαση που συνεχίζει να παράγει γεωπολιτικές συνέπειες αρκετά χρόνια μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος.
Add comment
Comments