Περού: Μια χώρα σε μόνιμη πολιτική κρίση μπροστά σε ένα εκρηκτικό εκλογικό αποτέλεσμα

Το Περού βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο μιας βαθιάς πολιτικής κρίσης. Οι προεδρικές εκλογές του 2026 όχι μόνο δεν έδωσαν καθαρή λύση στο πρόβλημα διακυβέρνησης της χώρας, αλλά κινδυνεύουν να εγκαινιάσουν έναν νέο κύκλο αμφισβήτησης, θεσμικών συγκρούσεων και κοινωνικής πόλωσης.

Ο δεύτερος γύρος της 7ης Ιουνίου μεταξύ της δεξιάς υποψήφιας Κέικο Φουχιμόρι και του αριστερού Ρομπέρτο Σάντσες εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αμφίρροπες αναμετρήσεις στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.

Τι έγινε

Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών (Απρίλιος 2026), κανένας υποψήφιος δεν ξεπέρασε το 50%, οπότε προκρίθηκαν στον δεύτερο γύρο η Κέικο Φουχιμόρι και ο Ρομπέρτο Σάντσες

Πού βρίσκεται σήμερα η καταμέτρηση;

Η αναμέτρηση είναι κυριολεκτικά θρίλερ.

Με πάνω από το 98% των ψήφων καταμετρημένο, η Κέικο Φουχιμόρι προηγείται οριακά με περίπου 50,05% έναντι 49,95% του Ρομπέρτο Σάντσες. Η διαφορά είναι περίπου 18.000 ψήφοι σε περισσότερα από 18 εκατομμύρια ψηφοδέλτια.

Ωστόσο, υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες αμφισβητούμενα ή υπό εξέταση ψηφοδέλτια και γι' αυτό το επίσημο αποτέλεσμα δεν έχει ακόμη επικυρωθεί.

Σύμφωνα με τις εκλογικές αρχές, τα οριστικά επίσημα αποτελέσματα ενδέχεται να μην ανακοινωθούν παρά στα τέλη του μήνα.

Η χώρα των επτά προέδρων σε εννέα χρόνια

Η σημερινή κρίση δεν αποτελεί εξαίρεση αλλά συνέχεια μιας μακράς περιόδου θεσμικής αποσύνθεσης.

Από το 2016 μέχρι σήμερα, το Περού έχει γνωρίσει διαδοχικές καθαιρέσεις προέδρων, παραιτήσεις, κοινοβουλευτικά πραξικοπήματα και μαζικές διαδηλώσεις. Η ανατροπή του Πέδρο Καστίγιο το 2022, η αμφιλεγόμενη διακυβέρνηση της Ντίνα Μπολουάρτε και οι συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ Κογκρέσου και εκτελεστικής εξουσίας έχουν διαβρώσει δραματικά την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα.

Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο χαοτική το 2025 και το 2026, όταν διαδοχικοί προσωρινοί πρόεδροι απομακρύνθηκαν από το Κογκρέσο, με αποτέλεσμα το Περού να φτάσει στο σημείο να αλλάξει επτά προέδρους μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία.

Φουχιμόρι εναντίον Σάντσες: δύο διαφορετικά Περού

Η αναμέτρηση του 2026 δεν είναι απλώς μια εκλογική μάχη. Αντανακλά τη σύγκρουση δύο διαφορετικών κοινωνικών και γεωγραφικών πραγματικοτήτων.

Η Κέικο Φουχιμόρι, κόρη του πρώην προέδρου Αλμπέρτο Φουχιμόρι, εκφράζει κυρίως τα αστικά κέντρα, την επιχειρηματική κοινότητα και τους ψηφοφόρους που δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια και τη σταθερότητα. Για πολλούς Περουβιανούς παραμένει η πολιτική κληρονόμος μιας περιόδου οικονομικής σταθεροποίησης και σκληρής αντιμετώπισης της τρομοκρατίας.

 Για άλλους συμβολίζει τον αυταρχισμό, τη διαφθορά και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων της δεκαετίας του 1990.

Απέναντί της βρίσκεται ο Ρομπέρτο Σάντσες, ο οποίος κατάφερε να συσπειρώσει μεγάλο μέρος της αριστεράς και των κοινωνικών στρωμάτων που αισθάνονται αποκλεισμένα από την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η υποψηφιότητά του θεωρείται σε μεγάλο βαθμό συνέχεια του πολιτικού ρεύματος που ανέδειξε τον Πέδρο Καστίγιο στην εξουσία το 2021.

Οι Άνδεις απέναντι στη Λίμα

Το αποτέλεσμα αποκαλύπτει ένα βαθύ γεωγραφικό ρήγμα.

Οι φτωχότερες περιοχές των Άνδεων και της ενδοχώρας στηρίζουν σε μεγάλο βαθμό τον Σάντσες, ενώ η Λίμα και οι οικονομικά ισχυρότερες περιοχές κλίνουν προς τη Φουχιμόρι. Σε αρκετές επαρχίες το αίσθημα εγκατάλειψης από το κεντρικό κράτος παραμένει κυρίαρχο.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σε ορισμένες ορεινές κοινότητες οι δύο υποψήφιοι κατέγραψαν σχεδόν ακριβώς τον ίδιο αριθμό ψήφων, αποτυπώνοντας με συμβολικό τρόπο τον βαθύ διχασμό της χώρας.

Η εκλογική διαδικασία στο στόχαστρο

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο αποτέλεσμα.

Η εκλογική διαδικασία σημαδεύτηκε από σοβαρά οργανωτικά προβλήματα, καθυστερήσεις στη διανομή εκλογικού υλικού και καταγγελίες για παρατυπίες. Παράλληλα, ορισμένοι πολιτικοί παράγοντες αμφισβήτησαν την εγκυρότητα της διαδικασίας και μίλησαν για εκλογική νοθεία.

Ωστόσο, διεθνείς παρατηρητές και οργανισμοί όπως ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία συστηματικής αλλοίωσης του αποτελέσματος.

Το γεγονός ότι περίπου 400.000 ψηφοδέλτια βρέθηκαν στο επίκεντρο δικαστικών και διοικητικών ελέγχων έχει παρατείνει την αβεβαιότητα και έχει μετατρέψει τις αίθουσες των εκλογικών δικαστηρίων στο πραγματικό πεδίο μάχης της αναμέτρησης.

Η οικονομία αντέχει, η πολιτική όχι

Το παράδοξο του Περού είναι ότι, παρά τη χρόνια πολιτική αστάθεια, η οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

Η χώρα παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς χαλκού στον κόσμο, διαθέτει ισχυρά δημοσιονομικά μεγέθη σε σύγκριση με πολλές γειτονικές χώρες και συνεχίζει να προσελκύει επενδύσεις.

Ωστόσο, η διαρκής πολιτική κρίση λειτουργεί πλέον ως σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη, καθώς αποθαρρύνει επενδυτές και δυσκολεύει τη λήψη μακροπρόθεσμων αποφάσεων.

Το πραγματικό πρόβλημα: η κατάρρευση της εμπιστοσύνης

Η βαθύτερη κρίση του Περού δεν είναι οικονομική αλλά θεσμική.

Οι πολίτες εμφανίζονται όλο και πιο απογοητευμένοι από τα πολιτικά κόμματα, το Κογκρέσο, τη δικαιοσύνη και το προεδρικό σύστημα. Η εγκληματικότητα αυξάνεται, η διαφθορά παραμένει διαχρονικό πρόβλημα και η αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα λειτουργεί υπέρ μικρών ομάδων συμφερόντων έχει ενισχυθεί σημαντικά.

Ανεξάρτητα από το αν τελικά νικήσει η Φουχιμόρι ή ο Σάντσες, ο επόμενος πρόεδρος θα κληθεί να κυβερνήσει μια βαθιά διχασμένη χώρα, με περιορισμένη λαϊκή νομιμοποίηση και απέναντι σε ένα Κογκρέσο που έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να απομακρύνει προέδρους με σχετική ευκολία.

Για πολλούς αναλυτές, το ερώτημα δεν είναι πλέον ποιος θα κερδίσει τις εκλογές, αλλά αν το πολιτικό σύστημα του Περού μπορεί να ανακτήσει τη χαμένη του αξιοπιστία προτού η κρίση μετατραπεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της δημοκρατίας της χώρας.

Ε.Μ.