Ένα σαφές μήνυμα για το μέλλον του συνταξιοδοτικού συστήματος έστειλε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, προειδοποιώντας ότι οι δημόσιες συντάξεις δύσκολα θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν στο μέλλον ικανοποιητικά επίπεδα εισοδήματος για τους εργαζόμενους μετά την αποχώρησή τους από την αγορά εργασίας.
Η παρέμβασή του στο 7ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης, με θέμα “Η Επαγγελματική Ασφάλιση στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τις Αποταμιεύσεις και τις Επενδύσεις”, ανέδειξε μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τόσο η Ελλάδα όσο και η Ευρώπη: τη γήρανση του πληθυσμού και την αυξανόμενη πίεση στα δημόσια ασφαλιστικά συστήματα.
Η δημογραφική βόμβα απειλεί τα συνταξιοδοτικά συστήματα
Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων δημογραφικών ανατροπών. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η μείωση των γεννήσεων και η σταδιακή συρρίκνωση του ενεργού εργατικού δυναμικού δημιουργούν σημαντικές πιέσεις στη βιωσιμότητα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ολοένα και περισσότερο τη λογική των τριών πυλώνων ασφάλισης:
- Δημόσια σύνταξη
- Επαγγελματική ασφάλιση
- Ιδιωτική αποταμίευση και επενδυτικά προϊόντα
Στόχος είναι η δημόσια σύνταξη να μην αποτελεί τη μοναδική πηγή εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση, αλλά να συμπληρώνεται από κεφαλαιοποιητικά σχήματα που θα ενισχύουν το τελικό συνταξιοδοτικό εισόδημα.
Η Ελλάδα παραμένει ουραγός
Παρά τη συζήτηση που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την ανάγκη ενίσχυσης της επαγγελματικής ασφάλισης, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ πίσω σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.
Ο ίδιος ο διοικητής της ΤτΕ υπογράμμισε ότι η συμμετοχή των εργαζομένων στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ η κουλτούρα μακροχρόνιας αποταμίευσης και επένδυσης δεν έχει ακόμη εδραιωθεί στην ελληνική κοινωνία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο, στο τέλος του 2025 λειτουργούσαν μόλις 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) με περίπου 55.000 ασφαλισμένα μέλη
Αριθμοί που θεωρούνται ιδιαίτερα χαμηλοί για μια χώρα με εκατομμύρια εργαζομένους και συνταξιούχους.
Ένας θεσμός με μεγάλες προοπτικές αλλά μικρό μέγεθος
Παρά την περιορισμένη διείσδυσή τους, τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Κατά το 2025, το συνολικό ενεργητικό των ΤΕΑ αυξήθηκε πάνω από 20% ενώ οι τεχνικές προβλέψεις κατέγραψαν επίσης άνοδο άνω του 20%
Ωστόσο, τα απόλυτα μεγέθη παραμένουν ακόμη μικρά.
Για λόγους σύγκρισης, σε πολλές χώρες της Βόρειας Ευρώπης τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία διαχειρίζονται δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Το πρόβλημα του μικρού μεγέθους
Ένα ακόμη ζήτημα που ανέδειξε ο Γιάννης Στουρνάρας αφορά τη δομή του ίδιου του κλάδου.
Πολλά ελληνικά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης παραμένουν μικρά σε μέγεθος, γεγονός που δυσκολεύει την επίτευξη οικονομιών κλίμακας.
Αυτό μεταφράζεται σε:
- υψηλότερα λειτουργικά κόστη,
- περιορισμένες επενδυτικές δυνατότητες,
- δυσκολία προσέλκυσης εξειδικευμένων διαχειριστών κεφαλαίων,
- μικρότερη ανταγωνιστικότητα έναντι αντίστοιχων ευρωπαϊκών σχημάτων.
Για τον λόγο αυτό, η Τράπεζα της Ελλάδος θεωρεί κρίσιμη την ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς τον θεσμό τόσο από την πλευρά των εργαζομένων όσο και από την πλευρά των επιχειρήσεων.
Τα επαγγελματικά ταμεία ως επενδυτικός πυλώνας
Πέρα από τον ασφαλιστικό τους ρόλο, τα επαγγελματικά ταμεία αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία και ως θεσμικοί επενδυτές.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα συνταξιοδοτικά κεφάλαια αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης:
- επιχειρήσεων,
- έργων υποδομής,
- πράσινων επενδύσεων,
- τεχνολογικών καινοτομιών,
- αγορών κεφαλαίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να κατευθύνει περισσότερες αποταμιεύσεις των πολιτών προς παραγωγικές επενδύσεις, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα ΤΕΑ δεν αντιμετωπίζονται μόνο ως εργαλείο συνταξιοδότησης αλλά και ως κρίσιμος μηχανισμός κινητοποίησης κεφαλαίων.
Η επόμενη δεκαετία
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος εμφανίστηκε βέβαιος ότι ο ρόλος των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης θα ενισχυθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Οι δημογραφικές πιέσεις, η ανάγκη για υψηλότερα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων και η ευρωπαϊκή στρατηγική ενίσχυσης της αποταμίευσης δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ταχεία ανάπτυξη του θεσμού.
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Για δεκαετίες οι Έλληνες βασίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στο δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα. Η μετάβαση σε ένα μοντέλο όπου η δημόσια σύνταξη θα συμπληρώνεται από επαγγελματική ασφάλιση και ιδιωτική αποταμίευση απαιτεί χρόνο, ενημέρωση και κυρίως εμπιστοσύνη.
Το μήνυμα του Γιάννη Στουρνάρα ήταν σαφές: η δημόσια σύνταξη θα συνεχίσει να αποτελεί τον βασικό πυλώνα κοινωνικής προστασίας, όμως για τις επόμενες γενιές εργαζομένων δύσκολα θα επαρκεί από μόνη της για να διατηρήσει το βιοτικό επίπεδο που είχαν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.
Οι συμπληρωματικοί πυλώνες ασφάλισης αναμένεται να αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή συνταξιοδοτική πραγματικότητα.
Add comment
Comments