Κυβέρνηση: Τέλος στο πλαφόν περιθωρίου κέρδους από 1η Ιουλίου - Συμφωνία με βιομηχανία και σούπερ μάρκετ για διατήρηση και νέες μειώσεις τιμών

Η κυβέρνηση ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη κατά της ακρίβειας, εγκαταλείποντας ένα από τα βασικότερα εργαλεία παρέμβασης που χρησιμοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Από την 1η Ιουλίου παύει να ισχύει το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους, καθώς εκτιμάται ότι οι συνθήκες που επέβαλαν την εφαρμογή του έχουν πλέον αλλάξει.

Στη θέση του, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να οικοδομήσει ένα διαφορετικό μοντέλο αντιμετώπισης των ανατιμήσεων, στηριζόμενο στη συνεργασία με τη βιομηχανία τροφίμων και τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.

Η απόφαση ελήφθη έπειτα από ευρεία σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, της διοικήτριας της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή Δέσποινας Τσαγγάρη, καθώς και των επικεφαλής του ΣΕΒ, του ΣΕΒΤ και της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας.

Το μήνυμα που επιδιώκει να εκπέμψει η κυβέρνηση είναι ότι η οικονομία περνά πλέον από την περίοδο των έκτακτων διοικητικών περιορισμών σε μια φάση όπου οι ίδιες οι επιχειρήσεις καλούνται να συμβάλουν ενεργά στη συγκράτηση του κόστους για τους καταναλωτές. Το αν αυτή η στρατηγική θα αποδώσει, θα φανεί μέσα στους επόμενους μήνες.

Από την κρατική παρέμβαση στις δεσμεύσεις της αγοράς

Το πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους αποτέλεσε ένα από τα βασικά μέτρα που υιοθετήθηκαν μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης και των έντονων πληθωριστικών πιέσεων που ακολούθησαν την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Στόχος του ήταν να αποτραπούν αδικαιολόγητες αυξήσεις τιμών σε βασικά αγαθά, περιορίζοντας τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να διευρύνουν τα περιθώρια κέρδους τους σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής αυξανόταν με πρωτοφανείς ρυθμούς.

Η κυβέρνηση θεωρεί πλέον ότι ο κύκλος αυτού του μέτρου έχει ολοκληρωθεί. Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών της ενέργειας, η σημαντική μείωση του κόστους μεταφοράς εμπορευμάτων, αλλά και η σταδιακή ομαλοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων δημιουργούν, σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης, διαφορετικές συνθήκες στην αγορά.

Έτσι, αντί της διατήρησης ενός αυστηρά διοικητικού μηχανισμού ελέγχου, επιλέγεται η λύση μιας οργανωμένης συμφωνίας μεταξύ κράτους και επιχειρήσεων.

Τι συμφωνήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου

Η σημαντικότερη δέσμευση που ανέλαβαν οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας τροφίμων και του οργανωμένου λιανεμπορίου αφορά τη διατήρηση των ήδη μειωμένων τιμών σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων.

Οι μειώσεις που εφαρμόζονται σήμερα δεν θα ανακληθούν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αλλά θα παραμείνουν σε ισχύ καθ' όλη τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου.

Παράλληλα, συμφωνήθηκε να ξεκινήσει αμέσως η επεξεργασία ενός νέου πακέτου μειώσεων, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί στις αρχές Σεπτεμβρίου. Στόχος είναι να αφορά βασικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, τα οποία επιβαρύνουν περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Η κυβέρνηση δεν προσδιόρισε συγκεκριμένο ποσοστό μείωσης των τιμών, αφήνοντας ανοιχτό το εύρος των παρεμβάσεων που θα συμφωνηθούν τους επόμενους μήνες. Το ζητούμενο, όπως τονίστηκε, είναι η αποκλιμάκωση να είναι ουσιαστική και να γίνει αισθητή από τα νοικοκυριά.

Γιατί αποσύρεται το πλαφόν

Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης, οι λόγοι που επέβαλαν τη διατήρηση του πλαφόν δεν υφίστανται πλέον στον ίδιο βαθμό.

Η υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου έχει μειώσει αισθητά το ενεργειακό κόστος, ενώ αντίστοιχη εικόνα παρουσιάζεται και στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, όπου τα ναύλα βρίσκονται σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Ταυτόχρονα, αρκετές πρώτες ύλες εμφανίζουν σταθεροποιητικές τάσεις, περιορίζοντας την πίεση που δεχόταν η βιομηχανία τροφίμων.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι αυτή η αποκλιμάκωση δεν μπορεί πλέον να παραμένει εγκλωβισμένη στο στάδιο της παραγωγής ή της διανομής, αλλά πρέπει να περάσει και στα ράφια των καταστημάτων.

Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο Τάκης Θεοδωρικάκος, το πλαφόν πέτυχε τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε, αποτρέποντας νέες εκτεταμένες ανατιμήσεις. Δεν δίστασε μάλιστα να το χαρακτηρίσει ένα ιδιαίτερα παρεμβατικό, σχεδόν “σοσιαλιστικό” εργαλείο, το οποίο δικαιολογούνταν μόνο εξαιτίας των έκτακτων οικονομικών συνθηκών.

Η νέα φιλοσοφία της κυβέρνησης

Η στρατηγική που παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μαξίμου βασίζεται σε μια διαφορετική φιλοσοφία λειτουργίας της αγοράς.

Αντί να καθορίζει το κράτος διοικητικά τα περιθώρια κέρδους, επιδιώκει να δημιουργήσει συνθήκες ανταγωνισμού και δημόσιας λογοδοσίας, ώστε οι ίδιες οι επιχειρήσεις να διατηρούν χαμηλές τιμές.

Η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι ισχυρότερες οικονομικές συνθήκες της χώρας επιτρέπουν αυτή τη μετάβαση, ενώ ταυτόχρονα πιστεύει ότι η συνεργασία με τη βιομηχανία μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη από τη διατήρηση έκτακτων περιορισμών επ' αόριστον.

Ο ρόλος της νέας Ανεξάρτητης Αρχής

Η άρση του πλαφόν δεν σημαίνει ότι περιορίζονται οι κρατικοί έλεγχοι.

Αντίθετα, καθοριστικός αναμένεται να είναι ο ρόλος της νέας Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.

Η Αρχή θα παρακολουθεί διαρκώς την εξέλιξη των τιμών, θα συλλέγει στοιχεία από την αγορά, θα εξετάζει καταγγελίες και θα αξιολογεί αν οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι επιχειρήσεις εφαρμόζονται στην πράξη.

Η συμμετοχή της στη διαδικασία θεωρείται από την κυβέρνηση κρίσιμη, καθώς φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένας ανεξάρτητος μηχανισμός εποπτείας που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Η αξιοπιστία όλων θα κριθεί στην πράξη

Η κυβέρνηση έστειλε σαφές μήνυμα προς όλους τους εμπλεκόμενους ότι η συμφωνία δεν θα μείνει σε επίπεδο προθέσεων.

Οι τιμές θα παρακολουθούνται στενά καθ' όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ οποιαδήποτε αδικαιολόγητη αύξηση θα αξιολογηθεί τόσο από τις αρμόδιες αρχές όσο και πολιτικά.

Ο υπουργός Ανάπτυξης υπογράμμισε ότι η αξιοπιστία τόσο της κυβέρνησης όσο και των επιχειρήσεων θα δοκιμαστεί τους επόμενους μήνες, καθώς οι πολίτες θα μπορούν να διαπιστώσουν στην πράξη αν οι δεσμεύσεις μεταφράζονται σε πραγματικό όφελος.

Το μεγάλο στοίχημα του Σεπτεμβρίου

Η περίοδος μέχρι το τέλος Αυγούστου θα λειτουργήσει ως μεταβατικό στάδιο.

Το πραγματικό τεστ θα έρθει τον Σεπτέμβριο, όταν αναμένεται να παρουσιαστεί το νέο πακέτο μειώσεων σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.

Η κυβέρνηση φιλοδοξεί οι μειώσεις αυτές να αποτελέσουν την απαρχή μιας πιο σταθερής αποκλιμάκωσης των τιμών, χωρίς την ανάγκη επιβολής διοικητικών περιορισμών στην αγορά.

Ωστόσο, αρκετοί οικονομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από δύο βασικές προϋποθέσεις: αφενός τη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του διεθνούς κόστους παραγωγής και αφετέρου την πραγματική διάθεση των επιχειρήσεων να μεταφέρουν τα οφέλη αυτά στον τελικό καταναλωτή.

Το ζητούμενο παραμένει η ανακούφιση των νοικοκυριών

Παρά τη βελτίωση αρκετών μακροοικονομικών δεικτών, η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των ελληνικών νοικοκυριών.

Οι δαπάνες για τρόφιμα και βασικά είδη εξακολουθούν να απορροφούν σημαντικό μέρος του οικογενειακού εισοδήματος, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα κρίσιμη την αποτελεσματικότητα των νέων παρεμβάσεων.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται αισιόδοξη ότι η συμφωνία με τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο θα οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών μέσα στους επόμενους μήνες. Από την άλλη πλευρά, οι καταναλωτές αναμένουν απτά αποτελέσματα στα ράφια των σούπερ μάρκετ, καθώς μόνο η πραγματική μείωση του κόστους αγοράς θα αποτελέσει το τελικό κριτήριο επιτυχίας της νέας στρατηγικής κατά της ακρίβειας.

E.M.