Ισπανία: Σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας κοντά στην Ούρδα με δεκάδες νεκρούς - τι γνωρίζουμε για τα πιθανά αίτια

Σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου στην επαρχία του Τολέδο, κοντά στην Ούρδα, στη γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία.

Σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές, τρένο AVE της κρατικής Renfe συγκρούστηκε από πίσω με συρμό της ιδιωτικής Iryo, ο οποίος βρισκόταν ακινητοποιημένος στις γραμμές. Το σημείο της σύγκρουσης προσδιορίστηκε κοντά στο 118ο χιλιόμετρο, ανάμεσα στις περιοχές Μόρα, Οργκάθ και Ούρδα.

Στους δύο συρμούς επέβαιναν συνολικά περίπου 544 άνθρωποι: 397 στο AVE και 147 στην αμαξοστοιχία της Iryo, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες. Η σύγκρουση προκάλεσε εκτροχιασμό βαγονιών· ορισμένα έπεσαν σε πρανές δίπλα στη γραμμή. Στο σημείο κινητοποιήθηκαν δυνάμεις της Πολιτοφυλακής, πυροσβέστες, υγειονομικά συνεργεία και η Μονάδα Στρατιωτικών Εκτάκτων Αναγκών της Ισπανίας. Η κυκλοφορία στη γραμμή Μαδρίτη–Ανδαλουσία διακόπηκε.

Τι γνωρίζουμε για τα αίτια

Η ακριβής αιτία δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Η Adif, η εταιρεία που διαχειρίζεται τις σιδηροδρομικές υποδομές, ανακοίνωσε ότι εξετάζει τα συστήματα και τη σειρά των γεγονότων. Σε πρώιμη ενημέρωση προς το πρακτορείο EFE, πηγές της εταιρείας ανέφεραν ότι δεν είχε ακόμη προσδιοριστεί τι προκάλεσε τη σύγκρουση.

Παράλληλα, δημοσιεύματα που επικαλούνται αρχικές εκτιμήσεις κυβερνητικών πηγών αναφέρουν ως πιθανό σενάριο μια λανθασμένη εντολή από το κέντρο ελέγχου της Atocha στη Μαδρίτη. Κατά το σενάριο αυτό, το AVE φέρεται να έλαβε άδεια να συνεχίσει, ενώ ο συρμός της Iryo παρέμενε στην ίδια γραμμή. Οι πληροφορίες αυτές είναι προκαταρκτικές και δεν αποτελούν ακόμη επίσημο πόρισμα της έρευνας.

Σύμφωνα με την RTVE, κατά τον χρόνο του δυστυχήματος χρησιμοποιούνταν εναλλακτική διαδικασία σηματοδότησης, καθώς το κύριο σύστημα προστασίας LZB φέρεται να είχε παρουσιάσει βλάβη.

Η ίδια αναφορά περιγράφει μετάβαση σε λειτουργία με μεγαλύτερη εξάρτηση από τις γραμμικές σηματοδοτήσεις και τις ενέργειες των ανθρώπων που διαχειρίζονται την κυκλοφορία. Η πληροφορία αυτή εξηγεί γιατί εξετάζονται τόσο η τεχνική βλάβη όσο και οι εντολές που δόθηκαν στη συνέχεια· δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιος ή τι προκάλεσε τη σύγκρουση.

Πώς λειτουργεί η προστασία των τρένων

Σε μια γραμμή υψηλής ταχύτητας, τα συστήματα σηματοδότησης και ελέγχου ορίζουν σε κάθε συρμό πόσο μπορεί να προχωρήσει και με ποια ταχύτητα. Παρακολουθούν επίσης την παρουσία άλλων τρένων στη γραμμή. Αν ένα τρένο πλησιάσει επικίνδυνα ή υπερβεί τα όρια που του έχουν τεθεί, τα συστήματα προστασίας μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτόματα την πέδηση. Η λειτουργία τους αποσκοπεί ακριβώς στο να αποτρέψει μια σύγκρουση από πίσω.

Γι’ αυτό οι ερευνητές θα χρειαστεί να εξακριβώσουν αν και πότε έπαψε να λειτουργεί το κύριο σύστημα, ποια εφεδρική διαδικασία εφαρμόστηκε, ποιες εντολές μεταδόθηκαν στους δύο συρμούς και αν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενοι κανόνες ασφαλείας.

Θα εξεταστούν επίσης τα καταγραφικά των τρένων, τα δεδομένα της σηματοδότησης και οι επικοινωνίες με το κέντρο ελέγχου. Η διερεύνηση πρέπει να δείξει αν υπήρξε μεμονωμένο λάθος ή συνδυασμός τεχνικών και επιχειρησιακών αστοχιών.

Ανοιχτά ερωτήματα και έρευνα

Κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί είχε ακινητοποιηθεί ο συρμός της Iryo και πόσο χρόνο παρέμεινε στη γραμμή. Οι αρχές δεν είχαν δώσει πλήρη απάντηση σε αυτό στις πρώτες ανακοινώσεις. Επίσης, τα στοιχεία για τον αριθμό των νεκρών και των τραυματιών μεταβάλλονταν όσο συνεχιζόταν η επιχείρηση διάσωσης. Οι πρώτες επίσημες πληροφορίες που μετέδωσε το EFE έκαναν λόγο για τουλάχιστον δέκα νεκρούς, ενώ μεταγενέστερες αναφορές ισπανικών μέσων ανέβασαν τον αριθμό στους 30.

Μέχρι να υπάρξει ενιαία νεότερη ανακοίνωση των αρμόδιων αρχών, ο απολογισμός παραμένει προσωρινός.

Η τεχνική διερεύνηση ανήκει στην αρμόδια επιτροπή διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων, ενώ δικαστικές αρχές εξετάζουν ενδεχόμενες ευθύνες. Μέχρι να αναλυθούν τα δεδομένα και να δημοσιοποιηθούν τα πορίσματα, η αναφορά σε "ανθρώπινο λάθος" πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υπόθεση εργασίας και όχι ως βεβαιωμένο αίτιο.

Η ουσιαστική απάντηση θα πρέπει να εξηγήσει όχι μόνο πώς συγκρούστηκαν οι δύο συρμοί, αλλά και γιατί τα συστήματα ασφαλείας και οι διαδικασίες ελέγχου δεν κατάφεραν να αποτρέψουν το δυστύχημα.