Δημοσκόπηση ALCO: Η ΝΔ προηγείται με 10 μονάδες – Η μάχη ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ και η κοινωνική δυσαρέσκεια

Η Νέα Δημοκρατία χάνει 0,4 μονάδες, όσες και η ΕΛΑΣ. Συνεπώς, η μεταξύ τους διαφορά παραμένει ακριβώς στις δέκα μονάδες. Το ΠΑΣΟΚ ενισχύεται οριακά κατά 0,2 μονάδες, μειώνοντας τη διαφορά από την ΕΛΑΣ από 2,6 σε 2 μονάδες. Αξιοσημείωτη είναι και η υποχώρηση της Συμμαχίας Ελλήνων από το 4% στο 3,2%, ενώ η Ελπίδα για τη Δημοκρατία κινείται κοντά στο όριο του 3%. Οι μεταβολές αυτές, πάντως, είναι μικρές και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως στατιστικά επιβεβαιωμένες μετακινήσεις ψηφοφόρων. Η γενική εικόνα είναι εκείνη μιας σταθερής αλλά κατακερματισμένης κομματικής αγοράς, στην οποία καμία από τις βασικές πολιτικές δυνάμεις δεν εμφανίζει ισχυρή ανοδική δυναμική.

Το 68% θέλει αλλαγή – Αλλά ποιος μπορεί να την εκφράσει;

Το κεντρικό πολιτικό μήνυμα της έρευνας βρίσκεται στην ερώτηση για την επόμενη διακυβέρνηση. Το 68% επιθυμεί αλλαγή, έναντι 67% στην προηγούμενη αντίστοιχη καταγραφή. Η υποστήριξη για τρίτη κυβερνητική ευκαιρία στον Κυριάκο Μητσοτάκη περιορίζεται στο 23%, από 25%. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο επιλογές φθάνει τις 45 ποσοστιαίες μονάδες. Το εύρημα δεν μπορεί να αγνοηθεί. Δεν συνιστά απλώς μια ένδειξη κυβερνητικής φθοράς, αλλά αποτυπώνει ένα ευρύτερο αίτημα πολιτικής εναλλαγής. Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην επιθυμία για αλλαγή και στην επιλογή συγκεκριμένης εναλλακτικής κυβέρνησης.

Οι πολίτες μπορεί να θεωρούν ότι η σημερινή κυβέρνηση έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της, χωρίς ταυτόχρονα να εμπιστεύονται κάποιον από τους ανταγωνιστές της για τη διαχείριση της επόμενης ημέρας. Αυτό εξηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, γιατί η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να προηγείται με τόσο μεγάλη διαφορά, παρά την έντονη αποδοκιμασία που καταγράφεται στα ποιοτικά ερωτήματα. Το 68% δεν αποτελεί ενιαίο εκλογικό μπλοκ. Περιλαμβάνει πολίτες διαφορετικών πολιτικών αφετηριών, με διαφορετικές προτιμήσεις και συχνά ασύμβατες αντιλήψεις για την επιθυμητή κυβερνητική αλλαγή.

Η μετατροπή αυτής της διάθεσης σε εκλογικό αποτέλεσμα είναι το μεγάλο στοίχημα της αντιπολίτευσης.

Η Νέα Δημοκρατία κινείται επί μήνες σε ένα σχετικά στενό εύρος. Ξεκίνησε τον Ιανουάριο από το 23,5%, έφθασε στο 25,1% τον Μάρτιο, υποχώρησε στο 22,8% τον Μάιο και επανήλθε στην περιοχή του 24% κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Τον Σεπτέμβριο βρισκόταν στο 24,3%, στις 13 Οκτωβρίου στο 23,8% και πλέον στο 23,4%. Η πορεία αυτή δείχνει μια κυβερνητική παράταξη που έχει υποστεί σημαντική πολιτική φθορά, αλλά εξακολουθεί να διατηρεί έναν σχετικά σταθερό εκλογικό πυρήνα.

Η ΕΛΑΣ εμφανίζει διαφορετική διαδρομή. Από 12,8% στα τέλη Μαΐου ανέβηκε στο 14,2% στα μέσα Ιουνίου και στο 15,3% τον Ιούλιο. Έκτοτε υποχωρεί διαδοχικά: 14,4% τον Σεπτέμβριο, 13,8% στα μέσα Οκτωβρίου και 13,4% στην τελευταία μέτρηση. Η υποχώρηση κατά 1,9 μονάδες από το υψηλό του Ιουλίου δεν αρκεί από μόνη της για να αποδείξει μια μόνιμη μεταβολή, αλλά δείχνει ότι η αρχική ανοδική πορεία έχει ανακοπεί.

Το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει την αντίστροφη, αν και πιο ήπια, εικόνα. Από το 12,2% του Μαΐου υποχώρησε στο 9,7% τον Ιούλιο, για να ανακάμψει στο 11,1% τον Σεπτέμβριο, στο 11,2% στα μέσα Οκτωβρίου και στο 11,4% σήμερα. Η ανάκαμψη κατά 1,7 μονάδες από το χαμηλό του Ιουλίου αποτελεί ενδιαφέρουσα εξέλιξη, χωρίς ακόμη να συνιστά απόδειξη ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να ανατρέψει τη δεύτερη θέση. Το ΚΚΕ, τέλος, διατηρεί σχετικά σταθερή παρουσία, κινούμενο κυρίως στην περιοχή του 6%–7%, με τελευταία επίδοση 7,1%.

Η συνολική εικόνα της διαχρονικής σειράς είναι σαφής: η ΝΔ διατηρεί την πρωτιά της, ενώ η μεγαλύτερη κινητικότητα παρατηρείται στη διεκδίκηση της δεύτερης θέσης.

Η ακρίβεια παραμένει το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα

Πέρα από τους κομματικούς συσχετισμούς, η δημοσκόπηση αναδεικνύει την ένταση της οικονομικής ανασφάλειας. Στην ερώτηση πόσο πιθανό είναι να περιορίσουν τις αγορές βασικών αγαθών για την οικογένειά τους κατά τον επερχόμενο χειμώνα, το 15% απαντά "πολύ" και το 40% "αρκετά". Συνολικά, το 55% θεωρεί πιθανό να χρειαστεί να περιορίσει ακόμη και βασικές οικογενειακές αγορές. Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η κατανομή των ευθυνών για την ακρίβεια. Το 45% αποδίδει τη μεγαλύτερη ευθύνη στην κυβέρνηση και την πολιτική της, το 29% στην παγκόσμια ενεργειακή κρίση, το 15% στην κερδοσκοπία επιχειρήσεων και το 9% στον περιορισμένο αριθμό ελέγχων.

Η κατανομή αυτή δείχνει ότι η ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ένα εισαγόμενο οικονομικό φαινόμενο. Ένα σημαντικό μέρος των πολιτών θεωρεί ότι οι εθνικές πολιτικές επιλογές, η λειτουργία των αγορών και η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητά του. Το εύρημα έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς συνδέει άμεσα την οικονομική πίεση με την αξιολόγηση της κυβερνητικής αποτελεσματικότητας.

Το 38% δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μια έκτακτη δαπάνη 500 ευρώ

Ένα ακόμη στοιχείο φωτίζει την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Στην ερώτηση εάν διαθέτουν αποταμιευμένα χρήματα για να καλύψουν μια έκτακτη οικογενειακή δαπάνη 500 ευρώ, το 56% απαντά θετικά, αλλά το 38% δηλώνει ότι δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Πρόκειται για έναν απλό, αλλά ουσιαστικό δείκτη χρηματοοικονομικής ανθεκτικότητας. Η αδυναμία αντιμετώπισης μιας σχετικά περιορισμένης έκτακτης δαπάνης δείχνει ότι σημαντικό τμήμα της κοινωνίας λειτουργεί χωρίς επαρκές οικονομικό απόθεμα ασφαλείας. Μια απρόβλεπτη επισκευή, μια έκτακτη οικογενειακή ανάγκη ή μια προσωρινή μείωση εισοδήματος μπορεί να δημιουργήσει σοβαρή πίεση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Η διάσταση αυτή βοηθά να εξηγηθεί γιατί οι μακροοικονομικοί δείκτες ανάπτυξης δεν μεταφράζονται αυτομάτως σε αίσθημα οικονομικής ασφάλειας. Η οικονομική μεγέθυνση και η προσωπική οικονομική εμπειρία δεν είναι πάντα το ίδιο πράγμα.