Ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να οδηγήσει σε παγκόσμια πληθωριστική κρίση

Published on March 24, 2026 at 11:48 AM

Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος στο Ιράν, τόσο χειρότερο είναι για την παγκόσμια οικονομία. Η Αφρική θα πληγεί ιδιαίτερα, αναφέρει μια οργάνωση βοήθειας. Οι τιμές αυξάνονται επίσης στη Γερμανία. 

Με απλά σύντομα μηνύματα στο κανάλι του "Truth Social", ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ελέγχει αυτή τη στιγμή τα διεθνή χρηματιστήρια και μέρος των ενεργειακών αγορών. Οι χρηματιστηριακές αγορές γύρισαν αυτόματα σε  θετικό πρόσημο,μετά τον πρόσφατο ισχυρισμό του Τραμπ ότι βρισκόταν σε συνομιλίες με το Ιράν και ότι ανέβαλε το τελεσίγραφό του για την καταστροφή των ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν κατά πέντε ημέρες.

Η τιμή του πετρελαίου έπεσε για λίγο κάτω από το όριο των $100 ανά βαρέλι. Στο τέλος της περασμένης εβδομάδας, ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου όταν ανακοίνωσε ότι θα επιτεθεί στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας του Ιράν εάν το καθεστώς του Αγιατολάχ δεν άνοιγε την πλωτή οδό του Ορμούζ στον Περσικό Κόλπο.

Αυξήσεις τιμών σε όλη την αλυσίδα παραγωγής

Εν τω μεταξύ, όχι μόνο το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο επηρεάζονται από τις ραγδαίες επιβαρύνσεις σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από ένα μήνα, αλλά συνολικά 15 ομάδες προϊόντων, όπως αναφέρει η οικονομική εφημερίδα "Handelsblatt" μετά από ανάλυση δεδομένων. Τα βασικά υλικά για τη χημική βιομηχανία, τα λιπάσματα, τα πλαστικά, τα ευγενή αέρια και ορισμένα μέταλλα αυξήθηκαν σε τιμή από 10% έως 50%. "Οι αυξήσεις των τιμών θα γίνουν αισθητές σε όλη την αλυσίδα παραγωγής της βιομηχανίας", εκτιμά ο Matthias Zachert, Διευθύνων Σύμβουλος της χημικής εταιρείας Lanxess.

Οι πρώτες ύλες για τα λιπάσματα, το θείο, την αμμωνία και την ουρία παράγονται μαζικά στην περιοχή του Κόλπου. Η αναμενόμενη έλλειψη προκαλεί αύξηση των τιμών στην παγκόσμια αγορά. Η Qatar Energy, για παράδειγμα, σταμάτησε να παράγει ουρία. Στην Ινδία, το Πακιστάν και τη Βραζιλία, τα εργοστάσια λιπασμάτων αναγκάζονται να διακόψουν την παραγωγή τους. Στις ΗΠΑ, η ουρία ήδη λείπει στη χονδρική. Υπάρχει απειλή ελλείψεων στο ευγενές αέριο ήλιο. Το 40% της παγκόσμιας παραγωγής του αερίου που χρησιμοποιείται στην παραγωγή ημιαγωγών παράγεται από φυσικό αέριο στον Περσικό Κόλπο. Εάν εξαλειφθεί, η παραγωγή τσιπ στην Ασία θα σταματήσει.

"Το ήλιο είναι ένα πραγματικό πρόβλημα", δήλωσε ο Julian Hinz, ειδικός σε θέματα εμπορίου στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Οικονομίας του Κιέλου. «Αν χρειαστεί περισσότερος χρόνος, τότε θα έχουμε σημαντικό πρόβλημα. Αλλά τι σημαίνει περισσότερος χρόνος;" Ο καθηγητής Hinz εκτιμά ότι προς το παρόν δεν πρόκειται για φυσική έλλειψη πρώτων υλών, όχι ακόμα. Αλλά η προσδοκία μιας έλλειψης από μόνη της πυροδοτεί την άνοδο των τιμών, σύμφωνα με τον οικονομολόγο: "Υπάρχει αβεβαιότητα για το τι θα μπορούσε να συμβεί. Δεν είναι τόσο σημαντικό τι πραγματικά συνέβη". Οι ακανόνιστες ανακοινώσεις από τον Λευκό Οίκο δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμες.

Ο Julian Hinz δεν αναμένει ακόμη κάποιο πραγματικό πρόβλημα για το γερμανικό εμπόριο. Το 90% του όγκου των εμπορικών συναλλαγών διεκπεραιώνεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το εμπόριο με την περιοχή του Κόλπου είναι μάλλον χαμηλό. Ωστόσο, οι τιμές των τροφίμων θα μπορούσαν επίσης να αυξηθούν στη Γερμανία λόγω του υψηλότερου κόστους μεταφοράς και των υψηλότερων τιμών των λιπασμάτων. Η βουλευτής του SPD στην Ομοσπονδιακή Βουλή, Esra Limbacher, καθώς και ο πρόεδρος της ένωσης αγροτών, Joachim Rukwied, προειδοποιούν για αυτό. Πολλές βιομηχανίες αναμένουν αυξήσεις στο κόστος και πιθανώς υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές. Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του τρέχοντος σχετικά χαμηλού ποσοστού του πληθωρισμού και σε επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, η οποία είναι ήδη κινείται σε μέτρια επίπεδα στη Γερμανία.

Οι φτωχότερες χώρες της Αφρικής εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας

Οι επιπτώσεις του πολέμου κατά του Ιράν γίνονται πλέον αισθητές και στην Αφρική, περιγράφει την κατάσταση η προτεσταντική οργάνωση βοήθειας "Bread for the World". Οι τιμές των τεχνητών αζωτούχων λιπασμάτων αυξήθηκαν δραστικά, όπως συνέβη μετά την έναρξη της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία το 2022. Εκείνη την εποχή, οι παραδόσεις λιπασμάτων από την Ουκρανία δεν πραγματοποιήθηκαν για αρκετούς μήνες. Χωρίς επαρκή λίπασμα, οι συγκομιδές θα μπορούσαν να είναι χειρότερες σε ορισμένες αφρικανικές χώρες και τα τρόφιμα των ανθρώπων θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο, φοβούνται οι ειδικοί της οργάνωσης. 

Παρόλο που οι αφρικανικές χώρες έχουν κάποια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, επηρεάζονται σοβαρά από την αύξηση των τιμών των προϊόντων πετρελαίου. Αυτό συμβαίνει επειδή η βενζίνη, το ντίζελ και η κηροζίνη συχνά πρέπει να αγοράζονται από την παγκόσμια αγορά λόγω της έλλειψης διυλιστηρίων στην Αφρική. Οι χώρες που επιδοτούν τη βενζίνη πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τις κρατικές τους δαπάνες για να αντισταθμίσουν την αύξηση των τιμών. Αυτό οδηγεί σε αυξανόμενο εθνικό χρέος και πληθωρισμό, σύμφωνα με τον οργανισμό βοήθειας.

Σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, η Σενεγάλη, το Μπενίν, η Ερυθραία, η Μπουρκίνα Φάσο και η Ζάμπια είναι πιθανό να επηρεαστούν περισσότερο από την τελευταία ενεργειακή κρίση.

Ο Οργανισμός Ενέργειας βλέπει "διπλή πετρελαϊκή κρίση"

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε με δραματικό τρόπο για μια "μεγάλη απειλή" για την παγκόσμια οικονομία. Καμία χώρα, είτε στην Αφρική, είτε στην Ασία είτε στην Ευρώπη, δεν θα γλιτώσει τις επιπτώσεις της κρίσης εάν συνεχίσει να αναπτύσσεται προς αυτή την κατεύθυνση. Το σενάριο είναι χειρότερο από τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 μαζί. Δεδομένου ότι οι ίδιες οι ΗΠΑ επηρεάζονται επίσης από μια τεράστια αύξηση στην τιμή των καυσίμων για τους οδηγούς και για τον κλάδο των παραδόσεων, ενδέχεται σύντομα να τερματιστούν οι πολεμικές πράξεις, υποψιάζονται αξιωματούχοι του IEA, οι οποίοι δεν θέλουν να κατονομαστούν. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας είναι ένας διακυβερνητικός οργανισμός 32 ανεπτυγμένων βιομηχανικών χωρών στο βόρειο ημισφαίριο.

Η αεροπορία και η ναυτιλία γίνονται πιο ακριβές

Η ακύρωση των κόμβων εναέριας κυκλοφορίας στο Ντουμπάι και τη Ντόχα αποτελεί πρόβλημα για πολλές διεθνείς αεροπορικές εταιρείες. Τα δρομολόγια πτήσεων για επιβατικά και εμπορευματικά αεροσκάφη έχουν μειωθεί. Οι απευθείας συνδέσεις από την Ευρώπη προς την Ασία χωρίς αλλαγή αεροπλάνων στον Κόλπο έχουν πλέον μεγαλύτερη ζήτηση, σύμφωνα με εκπρόσωπο της Lufthansa. Συνεπώς, θα γίνουν πιο ακριβές. Οι αυξανόμενες τιμές της κηροζίνης θα μπορούσαν να κάνουν τα εισιτήρια πιο ακριβά παγκοσμίως μακροπρόθεσμα. Περίπου 2.000 πλοία έχουν κολλήσει αυτή τη στιγμή στον Περσικό Κόλπο. Οι αλυσίδες μεταφορών έχουν διακοπεί. Το κόστος της ασφάλισης για τη ναυτιλία αυξάνεται.

Ομοσπονδιακή Γερμανική κυβέρνηση: Δεν υπάρχει κρίση εφοδιασμού

Η Ομοσπονδιακή Υπουργός Οικονομικών Katherina Reiche βλέπει επί του παρόντος μια κρίση τιμών, αλλά όχι κρίση εφοδιασμού. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι διαθέσιμα σε επαρκείς ποσότητες, αλλά γίνονται πιο ακριβά. Οι αυξήσεις τιμών σε άλλους κλάδους παρακολουθούνται, δήλωσε εκπρόσωπος της υπουργού. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη αποφασιστεί συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση του πιθανού πληθωρισμού. Ο Julian Hinz του Ινστιτούτου Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία συμβουλεύει κατά των κρατικών επιδοτούμενων εκπτώσεων τιμών.

Αυτές είναι δαπανηρές για το κράτος και τελικά πρέπει να χρηματοδοτηθούν από όλους τους φορολογούμενους ούτως ή άλλως. "Δεν μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν συνέβη τίποτα. Το να παίζουμε με την τιμή είναι πολύ επικίνδυνο".

 

Bernd Riegert (Deutsche Welle)

Επιμέλεια/Απόδοση: Μ.Κ.

Add comment

Comments

There are no comments yet.