Ως επενδυτής παγκόσμιας μακροοικονομίας για πάνω από 50 χρόνια, που χρειάστηκε να μελετήσει όλα όσα επηρέασαν τις αγορές τα τελευταία 500 χρόνια για να κατανοήσει τι έρχεται, μου φαίνεται ότι οι περισσότεροι άνθρωποι τείνουν να εστιάζουν και να αντιδρούν στα εντυπωσιακά γεγονότα της στιγμής - όπως ό,τι συμβαίνει τώρα με το Ιράν - και να χάνουν τις πολύ μεγαλύτερες, πιο σημαντικές και μακροπρόθεσμες εξελίξεις που καθοδηγούν το τι συμβαίνει και το τι είναι πιθανό να συμβεί.
Για παράδειγμα, αυτή την εβδομάδα οι τίτλοι επικεντρώθηκαν στην πρόσφατα ανακοινωμένη δίμηνη εκεχειρία στον πόλεμο μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες–Ισραήλ–Ιράν. Όμως πιστεύω ότι η σύγκρουση στο Ιράν είναι απλώς ένα μέρος ενός μεγαλύτερου, εν δυνάμει παγκόσμιου πολέμου, με χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν στη μία πλευρά, και τις ΗΠΑ μαζί με χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην άλλη.
Μακάρι να μην ήταν έτσι, αλλά φοβάμαι ότι εισερχόμαστε σε έναν παγκόσμιο πόλεμο.
Βεβαίως, το τι θα συμβεί με το Στενό του Ορμούζ - και κυρίως αν θα αφαιρεθεί από το Ιράν ο έλεγχος της διέλευσης και ποια κράτη είναι διατεθειμένα να πληρώσουν σε αίμα και πόρους για να συμβεί αυτό - θα έχει τεράστιες συνέπειες παγκοσμίως. Υπάρχουν επίσης ζητήματα όπως το αν το Ιράν θα διατηρήσει την ικανότητα να πλήττει τους γείτονές του με πυραύλους ή πυρηνικά όπλα, πόσα στρατεύματα θα στείλουν οι ΗΠΑ στην περιοχή, το κόστος της βενζίνης και οι επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Όλα αυτά τα βραχυπρόθεσμα ζητήματα είναι σημαντικά, αλλά οδηγούν πολλούς στο να αγνοούν τα πολύ μεγαλύτερα και σημαντικότερα. Πιο συγκεκριμένα, επειδή οι περισσότεροι έχουν αυτή τη βραχυπρόθεσμη οπτική, αναμένουν - και οι αγορές το προεξοφλούν - ότι αυτός ο πόλεμος δεν θα διαρκέσει πολύ και ότι μετά θα επιστρέψουμε στην "κανονικότητα". Σχεδόν κανείς δεν μιλά για το ότι βρισκόμαστε στα πρώτα στάδια ενός παγκόσμιου πολέμου που δεν πρόκειται να τελειώσει σύντομα.
Διασυνδεδεμένες συγκρούσεις
Ίσως ακούγεται υπερβολικό να μιλάμε για παγκόσμιο πόλεμο, αλλά είναι αδιαμφισβήτητο ότι ζούμε σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο όπου διεξάγονται πολλοί "θερμοί" πόλεμοι:
- πόλεμος Ουκρανίας–Ρωσίας–Ευρώπης–ΗΠΑ
- πόλεμος Ισραήλ–Γάζας–Λιβάνου–Συρίας
- πόλεμος Υεμένης–Σουδάν–Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ (με συμμετοχή και άλλων χωρών)
- σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν
Οι περισσότεροι από αυτούς περιλαμβάνουν πυρηνικές δυνάμεις. Παράλληλα, υπάρχουν και "μη στρατιωτικοί" πόλεμοι:
- εμπορικοί
- οικονομικοί
- τεχνολογικοί
- γεωπολιτικοί
Όλα μαζί συνθέτουν μια κλασική εικόνα παγκόσμιου πολέμου, παρόμοια με το παρελθόν.
Οι χώρες παίρνουν θέση
Είναι εύκολο να δει κανείς πώς διαμορφώνονται τα στρατόπεδα:
- Η Κίνα ευθυγραμμίζεται με τη Ρωσία
- Η Ρωσία με το Ιράν, τη Βόρεια Κορέα κ.ά.
- Απέναντι: ΗΠΑ, Ευρώπη, Ισραήλ, Ιαπωνία, Αυστραλία
Αυτό φαίνεται:
- στις ψήφους στον ΟΗΕ
- στις συμμαχίες
- στις πολιτικές δηλώσεις
Οι συμμαχίες αυτές είναι καθοριστικές για το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα.
H ιστορία επαναλαμβάνεται
Η μελέτη της ιστορίας δείχνει επαναλαμβανόμενα μοτίβα:
- Υπερεκτεταμένες δυνάμεις αποδυναμώνονται
- Δεν μπορούν να πολεμήσουν σε πολλά μέτωπα
- Δημιουργούνται νέες ισορροπίες ισχύος
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σήμερα εκατοντάδες στρατιωτικές βάσεις παγκοσμίως και αντιμετωπίζουν αυξανόμενα κόστη και υποχρεώσεις.
Αυτό δημιουργεί αμφιβολίες για την ικανότητά τους να ανταποκριθούν σε πολλαπλές συγκρούσεις ταυτόχρονα.
Το επαναλαμβανόμενο μοτίβο των παγκόσμιων πολέμων
Η ιστορία δείχνει μια σειρά σταδίων:
- Η κυρίαρχη δύναμη αποδυναμώνεται
- Οι ανερχόμενες δυνάμεις την αμφισβητούν
- Αυξάνονται οι οικονομικοί πόλεμοι
- Δημιουργούνται συμμαχίες
- Εντείνονται οι "proxy" πόλεμοι
- Αυξάνονται χρέη και ελλείμματα
- Ελέγχονται κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού
- Αναπτύσσονται νέες πολεμικές τεχνολογίες
- Πολλαπλά μέτωπα ανοίγουν ταυτόχρονα
- Καταπνίγεται η εσωτερική αντιπολίτευση
- Ξεσπά άμεση σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων
- Αυξάνονται φόροι, χρέος και έλεγχοι κεφαλαίων
- Τελικά, μια πλευρά επιβάλλει τη νέα παγκόσμια τάξη
Οι παγκόσμιοι πόλεμοι δεν ξεκινούν πάντα "επίσημα"
Η ιστορία δείχνει ότι:
- δεν υπάρχει πάντα σαφής αρχή
- οι συγκρούσεις ξεκινούν σταδιακά
- οικονομικές και στρατιωτικές εντάσεις προηγούνται
Τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε ένα τέτοιο μεταβατικό στάδιο, παρόμοιο με τις περιόδους πριν από τους δύο παγκόσμιους πολέμους.
Τι έρχεται
Η δυναμική αυτή οδηγεί σε:
- ενίσχυση εξοπλισμών
- αυξημένο ενδιαφέρον για πυρηνικά όπλα
- μειωμένη εμπιστοσύνη στις διεθνείς εγγυήσεις ασφάλειας
Οι συγκρούσεις τείνουν να εντείνονται, όχι να αποκλιμακώνονται
Τελική επισήμανση
Δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγηθούμε σε ολοκληρωτικό παγκόσμιο πόλεμο.
Όμως τα σημάδια δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε μια επικίνδυνη μεταβατική περίοδο
Και, όπως τονίζεται:
Η ελπίδα παραμένει για έναν κόσμο συνεργασίας - αλλά τα δεδομένα προκαλούν ανησυχία.
Add comment
Comments