Οι Αμερικανοί αγαπούν τα αυγά. Ενώ για τους Βρετανούς είναι ένα μέρος του πρωινού τους ή αλλιώς ένα συμπλήρωμα για τη φρυγανιά τους, για τους Αμερικανούς υπάρχει μια βαθιά, σχεδόν ρομαντική σχέση - είτε τα τρώνε σε ένα παραδοσιακό diner είτε σε ένα μοντέρνο brunch.
Δεν είναι λοιπόν περίεργο που προκάλεσε απορία στους ξένους όταν η τιμή των αυγών οδήγησε σε μια εθνική κρίση εμπιστοσύνης την άνοιξη του 2025. Ένας στους τρεις Αμερικανούς σταμάτησε να αγοράζει αυγά, καθώς η τιμή τους ξεπέρασε τα $6 ανά δωδεκάδα τον Μάρτιο του 2025, αφήνοντας τη χώρα… "poached" (σε σύγχυση και πίεση).
Οι τιμές των αυγών έχουν πλέον επιστρέψει σε πιο λογικά επίπεδα, γύρω στα $2,50 τη δωδεκάδα, όμως το κόστος των τροφίμων εξακολουθεί να "ανακατεύει" τις πολιτικές προτιμήσεις των ψηφοφόρων - ιδίως στη Νέα Υόρκη. Και αφού συνέβαλαν στην εκλογή του σοσιαλιστή δημάρχου της πόλης, Zohran Mamdani, τον Νοέμβριο, το ζήτημα επανήλθε στην επικαιρότητα καθώς συμπλήρωσε 100 ημέρες στη θέση.
Στην προεκλογική του εκστρατεία, ο Mamdani είχε μια ολόκληρη "λίστα αγορών" παροχών προς τους ψηφοφόρους: δωρεάν παιδική μέριμνα, δωρεάν λεωφορεία και πάγωμα ενοικίων - όλα θεωρητικώς χρηματοδοτούμενα από αυξήσεις φόρων στους πλούσιους, τις οποίες στην πραγματικότητα ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης δεν μπορεί να επιβάλει. Πιο εντυπωσιακή ίσως ήταν η υπόσχεση να ανοίξει πέντε δημοτικά παντοπωλεία, ένα σε κάθε διαμέρισμα της πόλης.
Το πρώτο από αυτά τα καταστήματα που ανακοινώθηκαν είναι στο Μανχάταν. Θα στεγαστεί στη La Marqueta, μια δημοτική αγορά τροφίμων σε λατινοαμερικανική γειτονιά του East Harlem, που σήμερα περιλαμβάνει ένα φυτώριο και ένα vegan εστιατόριο "soul food", και βρίσκεται σε απόσταση δέκα λεπτών με τα πόδια από 65.000 κατοίκους.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί απέτυχε ο λαϊκισμός του Trump
Το έργο θα κοστίσει $30 εκατομμύρια για την επέκταση του χώρου κατά 9.000 τετραγωνικά πόδια και τη μετατροπή του σε σούπερ μάρκετ έως το 2029. Ο Mamdani υπόσχεται ότι το κατάστημα θα προσφέρει βασικά είδη - όπως αυγά - σε χαμηλότερες τιμές από τις σημερινές, αν και δεν μπόρεσε να πει σε δημοσιογράφους πόσο θα κοστίζει, για παράδειγμα, ένα αγγούρι.
Όχι και τόσο περίεργο, ίσως, αφού ο Mamdani διαθέτει περιορισμένη επιχειρηματική εμπειρία - και καμία, φαινομενικά, στον εξαιρετικά ανταγωνιστικό τομέα των τροφίμων στις ΗΠΑ. Αυτό που γνωρίζει καλά είναι να δαπανά τα χρήματα άλλων: πέρα από το κόστος δεκάδων εκατομμυρίων για την επέκταση της La Marqueta, η δημοτική αρχή θα απαλλάξει το εγχείρημα από ενοίκια και φόρους ακινήτων.
Σε κάποιο βαθμό, το σχέδιο είναι λιγότερο ριζοσπαστικό απ’ όσο ακούγεται. Η Νέα Υόρκη ήδη επιδοτεί παντοπωλεία μέσω του προγράμματος Fresh, που προσφέρει φορολογικές ελαφρύνσεις για κτίρια, γη, πωλήσεις και στεγαστικά δάνεια σε όσους ανοίγουν ή λειτουργούν σούπερ μάρκετ. Ο Mamdani δεν είναι οπαδός του προγράμματος, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει εξασφαλίσει τις χαμηλές τιμές που επιθυμεί για τους ψηφοφόρους του.
Όπως και στο Fresh, η λειτουργία των πέντε δημοτικών καταστημάτων θα ανατεθεί σε ιδιώτες. Ένα από αυτά αναμένεται να ανοίξει μέχρι το τέλος του έτους. Πρόκειται για δύσκολη σύμβαση: οι διαχειριστές θα πρέπει να διατηρούν σαφή διαφορά τιμών προς τα κάτω - όχι απλώς "οριακή", όπως λέει ο ίδιος - να απασχολούν προσωπικό με όρους συνδικάτων και αντίστοιχες αποδοχές, ενώ δεν θα μπορούν να πωλούν καπνό ή λαχεία, προϊόντα που συχνά αποφέρουν κέρδη στα λεγόμενα "bodegas" (μικρά, συνοικιακά μαγαζιά στη Ν. Υόρκη).
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι τα τρόφιμα έχουν ακριβύνει τα τελευταία χρόνια. Και οι Βρετανοί γνωρίζουν καλά πόσο έχει αυξηθεί το κόστος των εβδομαδιαίων αγορών τους μετά την πανδημία. Το ότι όμως οι Νεοϋορκέζοι το εκλαμβάνουν ως συνωμοσία εναντίον τους λέει πολλά για τη φημισμένη εγωκεντρικότητα της πόλης.
Αν υπάρχει κάποια "συνωμοσία", ο κλάδος σίγουρα διατηρεί πειθαρχία. Πολλά μέσα ενημέρωσης έχουν φιλοξενήσει δηλώσεις ανεξάρτητων εμπόρων της Νέας Υόρκης που μιλούν για εξαιρετικά χαμηλά περιθώρια κέρδους - μόλις 1-2% - και για τον κίνδυνο ότι ο ανταγωνισμός που επιδοτείται μέσω φόρων μπορεί να τους οδηγήσει εκτός αγοράς.
Με απλά λόγια, τα τρόφιμα στη Δύση είναι φθηνά. Τόσο φθηνά, ώστε κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι καταναλωτές έχουν εφησυχάσει ως προς το πραγματικό κόστος παραγωγής τροφίμων - συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των κινδύνων επισιτιστικής ανασφάλειας, όταν προτιμώνται φθηνές εισαγωγές αντί για ακριβότερα εγχώρια προϊόντα.
Η αύξηση των τιμών τα τελευταία χρόνια δεν οφείλεται σε αισχροκέρδεια, αλλά στο ότι έχει αυξηθεί το κόστος παραγωγής, επεξεργασίας, μεταφοράς και πώλησης των τροφίμων. Μόλις αυτή την εβδομάδα, αναφέρθηκε ότι η αστάθεια στην προμήθεια CO₂ λόγω του πολέμου στο Ιράν μπορεί να επηρεάσει ακόμη και τη διαθεσιμότητα της μπύρας.
Οι πολιτικοί των αμερικανικών πόλεων μπορεί να έχουν ευρύτερες αρμοδιότητες από τους Βρετανούς ομολόγους τους, αλλά παραμένουν έρμαια των παγκόσμιων οικονομικών δυνάμεων. Είτε η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι ιδιωτική είτε δημόσια, οι ελλείψεις οδηγούν αναπόφευκτα σε αυξήσεις τιμών - για προφανείς λόγους που κάθε φοιτητής οικονομικών θα μπορούσε να εξηγήσει.
Ο Mamdani είναι ένας χαρισματικός πολιτικός, πιθανότατα με μακρά πορεία μπροστά του. Όμως, εκτός κι αν ξεκινήσει τη δική του φάρμα αυγών και καταφέρει να τα παράγει φθηνότερα από τους ανταγωνιστές του, ούτε ως δήμαρχος της Νέας Υόρκης μπορεί να ρίξει τις τιμές χωρίς μη βιώσιμες επιδοτήσεις.
Το σχέδιό του είναι μισοψημένο - και προορισμένο για τον κάδο απορριμμάτων.
Jimmy Nicholls (CapX)
Επιμέλεια/Απόδοση: Δ.Α.
Add comment
Comments