Σε απάντηση στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν, οι ΗΠΑ έχουν θέσει τα ιρανικά λιμάνια υπό ναυτικό αποκλεισμό από τη Δευτέρα 13 Απριλίου. Στόχος του μέτρου είναι να εμποδιστούν οι εξαγωγές του Ιράν - ιδίως του πετρελαίου - και να ασκηθεί πίεση στην ηγεσία στην Τεχεράνη.
“Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διατηρήσουν έναν τέτοιο αποκλεισμό στρατιωτικά για μήνες, σε ορισμένα σενάρια ακόμη και για έναν χρόνο”, δηλώνει ο ειδικός σε ζητήματα διεθνούς ασφάλειας Shahin Modarres από το Πανεπιστήμιο της Ρώμης Tor Vergata, σε συνέντευξη του στη Deutsche Welle.
Στον χάρτη, δύσκολα διακρίνονται πλοία κατά μήκος της βόρειας ακτής του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν, όπου βρίσκονται τα ιρανικά λιμάνια.
Μετά από σχεδόν έξι εβδομάδες πολέμου, αυτή τη στιγμή ισχύει μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ. Ωστόσο, ο ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί σαφή παραβίαση αυτής της συμφωνίας, όπως κατήγγειλε μέσω της πλατφόρμας X ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν και πρόεδρος της Βουλής, Mohammad Bagher Ghalibaf.
Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν είναι δυνατό όσο συνεχίζονται τέτοιες “σοβαρές παραβιάσεις”. Παρ’ όλα αυτά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump επιμένει στον αποκλεισμό και επιδιώκει πρώτα την επίτευξη μιας νέας συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Ο Modarres θεωρεί τον αποκλεισμό λιγότερο ως μέσο για γρήγορη στρατιωτική επιτυχία και περισσότερο ως εργαλείο για τη σταδιακή και ελεγχόμενη αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος. Επισημαίνει παραλληλισμούς με τα τελευταία χρόνια του οκταετούς πολέμου Ιράν - Ιράκ (1980–1988), όταν η χώρα βρισκόταν υπό συνεχή στρατιωτική και οικονομική πίεση και τελικά συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός.
Ωστόσο, το μέτρο δεν ασκεί πίεση μόνο στο καθεστώς του Ιράν, τονίζει ο Modarres. “Με την πάροδο του χρόνου αυξάνονται η παγκόσμια οικονομική πίεση, η επιχειρησιακή εξάντληση και επίσης η εσωτερική πολιτική πίεση στο Ιράν. Το εργαλείο αυτό είναι αποτελεσματικό μόνο βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα και δεν αποτελεί βιώσιμη λύση. Οι μόνοι χαμένοι σε ένα τέτοιο σενάριο είναι ο πληθυσμός - ανεξάρτητα από το αν ο πόλεμος συνεχιστεί ή τερματιστεί χωρίς δομικές αλλαγές”.
Αύξηση τιμών
Ο ναυτικός αποκλεισμός αποσκοπεί κυρίως στο να εμποδίσει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν. Ωστόσο, σύμφωνα με την εξειδικευμένη πύλη Lloyd’s List, ορισμένα ιρανικά πλοία κατάφεραν να παρακάμψουν τον αποκλεισμό. Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα 20 Απριλίου αναφέρεται ότι 26 πλοία - μεταξύ των οποίων τουλάχιστον έντεκα που μετέφεραν ιρανικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο - πέρασαν τη γραμμή αποκλεισμού από τις 13 Απριλίου. Το Πεντάγωνο διέψευσε την πληροφορία αυτή μία ημέρα αργότερα.
Ωστόσο, οι οικονομικές συνέπειες του αποκλεισμού δεν επηρεάζουν μόνο τις εξαγωγές αλλά και τις εισαγωγές βασικών αγαθών. “Εκτός από τις εξαγωγές, θα επηρεαστούν περισσότερο και οι εισαγωγές βασικών τροφίμων και μέσων παραγωγής”, δηλώνει ο οικονομικός δημοσιογράφος Ashkan Nizamabadi, που ζει σήμερα στο Βερολίνο.
Σύμφωνα με τον Nizamabadi, το Ιράν εισάγει περίπου ένα εκατομμύριο τόνους ρυζιού ετησίως, κυρίως από την Ινδία και το Πακιστάν. Εάν συνεχιστεί ο ναυτικός αποκλεισμός, η Τεχεράνη πιθανότατα θα αναγκαστεί να στραφεί σε εναλλακτικές χερσαίες διαδρομές ή σε ενισχυμένη συνεργασία με την Τουρκία.
“Αυτή η αλλαγή στη μεταφορά είναι πολύ πιο δαπανηρή από τη θαλάσσια οδό. Αυτό θα αυξήσει τις τιμές - το κόστος τελικά θα επιβαρύνει τους καταναλωτές”, λέει ο Nizamabadi. Για ορισμένα εισαγόμενα αγαθά, η προσφορά είναι ήδη περιορισμένη, καθώς οι έμποροι φοβούνται ελλείψεις.
“Τώρα όλοι ζουν μόνο μέρα με τη μέρα”, λέει ένας δημοσιογράφος από την Τεχεράνη που θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του. Η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από συλλογική εξάντληση. “Στο σούπερ μάρκετ ή στον φούρνο, οι άνθρωποι αγοράζουν μόνο ό,τι χρειάζονται για ένα γεύμα - σαν να μην ξέρουν τι θα φέρει η επόμενη μέρα”.
Φόβος για ανεργία και φτώχεια
Ταυτόχρονα, αυξάνεται ο φόβος για απώλεια θέσεων εργασίας. Μετά την καταστροφή πετρελαϊκών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων, δεκάδες χιλιάδες περιστασιακοί εργαζόμενοι απολύθηκαν. Η παύση της παραγωγής στις βιομηχανίες χάλυβα και πετροχημικών απειλεί επίσης να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις και να αναγκάσει πολλές εξαρτώμενες επιχειρήσεις να διακόψουν τη δραστηριότητά τους. Πολλές υπηρεσίες σταμάτησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και δεν έχουν ακόμη καταφέρει να ανακάμψουν κατά την περίοδο της κατάπαυσης του πυρός.
Η Samaneh, που εργαζόταν ως πωλήτρια σε κατάστημα καλλυντικών στην Τεχεράνη, περιγράφει την κατάσταση ως εξής: “Από τις επιθέσεις τον περασμένο χειμώνα, τα πάντα έχουν σταματήσει. Μετά ήρθαν οι διαδηλώσεις, μετά ο πόλεμος. Τώρα έχουμε κατάπαυση του πυρός, αλλά τίποτα δεν έχει βελτιωθεί”.
Πολλές οικογένειες ζουν πλέον από τις αποταμιεύσεις τους και δεν γνωρίζουν για πόσο ακόμη θα μπορέσουν να αντέξουν αυτή την κατάσταση. Πολλοί νέοι έχουν επιστρέψει στα πατρικά τους σπίτια, σύμφωνα με μαρτυρίες από το Ιράν. Άλλοι εγκαταλείπουν μεγάλες πόλεις όπως η Τεχεράνη, όπου το κόστος ζωής είναι υψηλό.
Η ιρανική οικονομία υποφέρει εδώ και χρόνια από κακοδιαχείριση, διαφθορά και διεθνείς κυρώσεις. Το 2025, ο μέσος πληθωρισμός στο Ιράν εκτιμήθηκε περίπου στο 51%. Για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω αύξηση, περίπου στο 69%. Η οικονομία του Ιράν βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε ύφεση, με τον πληθωρισμό να συνεχίζει να αυξάνεται, δήλωσε ο οικονομικός αναλυτής Amir Alizadeh, επικεφαλής διεθνών επιχειρήσεων στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Ulm.
“Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει αρνητική οικονομική ανάπτυξη περίπου 6% για το Ιράν φέτος”, αναφέρει ο Alizadeh. “Το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) εκτιμά ακόμη μεγαλύτερη πτώση, από 8% έως 10%. Δεδομένου ότι το UNDP λαμβάνει επίσης υπόψη δείκτες ανθρώπινης ανάπτυξης, το ποσοστό φτώχειας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου πέντε ποσοστιαίες μονάδες, από το σημερινό 36% σε περίπου 41%”.
Add comment
Comments