Η Τουρκία έχει προσπαθήσει όσο μπορεί να μείνει εκτός του πολέμου στο Ιράν, διατηρώντας επιμελώς την ουδετερότητά της. Σε αυτή την προσπάθεια, μπορεί να επικαλεστεί προηγούμενο από τη δική της ιστορία.
Γενιές Τούρκων υπευθύνων χάραξης πολιτικής αναφέρουν την υψηλού ρίσκου ισορροπία που διατήρησε η Άγκυρα κατά τον Β´ Π.Π. ως ένα από τα χρυσά κεφάλαια της τουρκικής διπλωματίας.
Εκείνη την εποχή, οι ηγέτες της Τουρκίας είχαν πλήρη επίγνωση της γεωπολιτικής απομόνωσης και της στρατιωτικής ευαλωτότητας της νεαρής δημοκρατίας - και ήταν αποφασισμένοι να μην επαναλάβουν το λάθος των Οθωμανών προκατόχων τους, οι οποίοι είχαν επιλέξει τη λάθος πλευρά στον προηγούμενο παγκόσμιο πόλεμο, οδηγώντας στην κατάρρευση της αυτοκρατορίας.
Καθώς ο πόλεμος μαίνονταν στα σύνορά της, η Τουρκία διαπραγματευόταν τόσο με τους Συμμάχους όσο και με τη Γερμανία, και το τελικό της επίτευγμα ήταν η διατήρηση της ουδετερότητάς της παρά τις πιέσεις των εμπλεκόμενων δυνάμεων γύρω της.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει απαιτήσει έναν παρόμοιο υπολογισμό. Σε αντίθεση με τις δεκαετίες του 1930 και του 1940, η Τουρκία σήμερα έχει επιδιώξει έναν μεγαλύτερο ρόλο στη διεθνή σκηνή. Η πτώση του Σύρου προέδρου Bashar al-Assad στα χέρια φιλοτουρκικών ένοπλων ομάδων και άλλων παρατάξεων στα τέλη του 2024 φάνηκε να αφήνει την Άγκυρα με την πεποίθηση ότι εξελίσσεται σε πιο επιδραστική περιφερειακή δύναμη.
Διαβάστε ακόμα: Θα βρούν σύνταξη να εισπράξουν οι Γερμανοί;
Ωστόσο, η Τουρκία δεν διαθέτει ακόμη την οικονομική ή στρατιωτική ισχύ για να διαμορφώνει τις εξελίξεις με τους δικούς της όρους. Οι σχέσεις της με βασικούς παίκτες της περιοχής είναι, στην καλύτερη περίπτωση, εύθραυστες· βρίσκεται ακόμη στα πρώτα στάδια μιας επανεκκίνησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι σχέσεις της με το Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η Τουρκία εξακολουθεί επίσης να εξαρτάται από άλλους για την άμυνα της επικράτειάς της. Η αγορά το 2019 του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400, που προκάλεσε αμερικανικές κυρώσεις και οδήγησε στον αποκλεισμό της από κρίσιμα προγράμματα του NATO, κατέστησε δυσκολότερη τη συντήρηση μέρους του προηγμένου στρατιωτικού της εξοπλισμού· δεν έχει ενεργοποιήσει το σύστημα S-400 και στερείται των αμυντικών δυνατοτήτων για να προστατευθεί πλήρως από τους ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που άρχισαν να εισέρχονται στον τουρκικό εναέριο χώρο τον Μάρτιο.
Αναχαιτιστές του ΝΑΤΟ, και όχι τουρκικά όπλα, κατέρριψαν τους τέσσερις ιρανικούς πυραύλους που στόχευσαν ένα ραντάρ του ΝΑΤΟ και τη βάση του Ιντσιρλίκ στη νότια Τουρκία, όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις.
Παρά ταύτα, η Τουρκία επιθυμεί διακαώς να μείνει εκτός της σύγκρουσης. Δεν έχει στηρίξει την αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία, όπως έκαναν ορισμένα αραβικά κράτη του Κόλπου, ούτε έχει επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στο Ισραήλ να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο της για πλήγματα κατά του Ιράν. Αυτό συμβαίνει επειδή η Τουρκία έχει μια περίπλοκη αλλά σταθερή σχέση με το Ιράν που εκτείνεται σε αιώνες.
Παρότι το Ιράν αποτελεί ιστορικό αντίπαλο, η Άγκυρα δεν επιθυμούσε ποτέ την έναρξη αυτού του πολέμου και πέρασε τους πρώτους μήνες του 2026 συμβάλλοντας στις περιφερειακές προσπάθειες να πειστεί η Τεχεράνη και η κυβέρνηση του Donald Trump να δώσουν ακόμη μία ευκαιρία στις πυρηνικές συνομιλίες. Εξάλλου, ένας πόλεμος πέρα από τα σύνορα στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζική εισροή προσφύγων στην Τουρκία, να διαταράξει την οικονομία της χώρας και να αναστατώσει την εσωτερική της πολιτική.
Ωστόσο, προς απογοήτευση της Τουρκίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ τελικά επιτέθηκαν στο Ιράν. Η Άγκυρα καταβάλλει τώρα κάθε δυνατή προσπάθεια για να αποφύγει να παρασυρθεί στη δίνη του πολέμου. Παρ’ όλα αυτά, η στάση ουδετερότητας είναι απίθανο να την προστατεύσει από τις δυσμενείς συνέπειες της σύγκρουσης.
Ο πόλεμος απειλεί την Άγκυρα με πολλούς τρόπους: θα μπορούσε να διαταράξει την εύθραυστη ισορροπία στις σχέσεις της με την Τεχεράνη, να εκτροχιάσει την ειρηνευτική διαδικασία με τους Κούρδους στο εσωτερικό και να αφήσει το Ισραήλ, τον βασικό στρατηγικό αντίπαλο της Τουρκίας, πιο κυρίαρχο στην περιοχή από πριν.
Η Άγκυρα δεν μπορεί να ελέγξει την πορεία του πολέμου, αλλά η απλή αποφυγή της σύγκρουσης δεν αποτελεί πλέον την καλύτερη στρατηγική για την προώθηση των συμφερόντων της σε μια ασταθή γειτονιά.
Add comment
Comments