Θα βρούν σύνταξη να εισπράξουν οι Γερμανοί;

Η αντιπαράθεση για το συνταξιοδοτικό μεταξύ των κυβερνητικών κομμάτων της Ένωσης (CDU/CSU) και των Σοσιαλδημοκρατών ενδέχεται να αποτελεί προάγγελο εντονότερων συγκρούσεων στο άμεσο μέλλον. Μια επιτροπή συντάξεων που έχει οριστεί από τον κυβερνητικό συνασπισμό αναμένεται να παρουσιάσει τις προτάσεις της έως τα τέλη Ιουνίου.

Οικονομικές συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού

Τα βασικά σημεία εκκίνησης όλων των μοντέλων για βιώσιμες συντάξεις είναι, αφενός, η δημογραφική εξέλιξη και, αφετέρου, το προσδόκιμο ζωής. Στη Γερμανία, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, τα χαμηλά ποσοστά γεννήσεων έχουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες: λιγότεροι εργαζόμενοι καταβάλλουν εισφορές στο κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα, ενώ ο αριθμός των συνταξιούχων αυξάνεται.

Στη μελέτη “Pensions at a Glance”, ο ΟΟΣΑ ανέλυσε τα συνταξιοδοτικά συστήματα των 38 κρατών - μελών του. Το βασικό συμπέρασμα: οι πολιτικές στρατηγικές διαφέρουν σημαντικά και είναι σε πολλές περιπτώσεις δύσκολα συγκρίσιμες.

Οι καθαρές συντάξεις στη Γερμανία κάτω από τον μέσο όρο

Αν εξετάσει κανείς αποκλειστικά το ύψος της σύνταξης σε σχέση με το τελευταίο εισόδημα μετά την αφαίρεση φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, η Γερμανία βρίσκεται στη μέση, στο 53%, αρκετά κάτω από τον μέσο όρο του 61%. Άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, κυμαίνονται μεταξύ 70% και σχεδόν 80%.

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη μεγαλύτερες αποκλίσεις προς τα κάτω αλλά και προς τα πάνω. Στην Εσθονία, τη Λιθουανία και την Ιρλανδία, το επίπεδο της κρατικής σύνταξης είναι μερικές φορές κάτω από το 40%. Αντίθετα, υπερβαίνει το 90% στις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία και την Τουρκία.

Συνταξιοδότηση στα 67 ήδη πραγματικότητα σε ΗΠΑ και Ιαπωνία

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, σημαντικό ρόλο στη χρηματοδότηση των συντάξεων παίζει η ηλικία κατά την οποία οι άνθρωποι σταματούν να εργάζονται. Στη Γερμανία, σήμερα αποχωρούν κατά μέσο όρο λίγο μετά τα 64 έτη, σχεδόν τρία χρόνια νωρίτερα από το νόμιμο όριο για όσους έχουν γεννηθεί από το 1964 και μετά. Όσοι αποχωρούν νωρίτερα, συνήθως λαμβάνουν χαμηλότερη σύνταξη.

Σε ορισμένες χώρες είναι ήδη απαραίτητο να εργάζεται κανείς έως τα 67 έτη, όπως στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, την πρώτη και τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Από την άποψη του ΟΟΣΑ, είναι γενικά λογικό να συνδέεται η έναρξη της συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και να μετατίθεται προς τα πίσω σε πολλές χώρες.

Υψηλότερες εισφορές σε Γαλλία και Ιταλία

Το ύψος των εισφορών για την κρατική σύνταξη διαφέρει σημαντικά διεθνώς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ανέρχεται περίπου στο 30% του εισοδήματος στη Γαλλία και φτάνει το 33% στην Ιταλία. Στη Γερμανία είναι σημαντικά χαμηλότερο, στο 18,6%, και καταβάλλεται κατά το ήμισυ από τον εργαζόμενο και κατά το ήμισυ από τον εργοδότη.

Κίνδυνος φτώχειας στην τρίτη ηλικία

Ένα ζήτημα που έρχεται όλο και περισσότερο στο προσκήνιο είναι η φτώχεια στην τρίτη ηλικία. Στη Γερμανία, ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα υψηλός για όσους είχαν χαμηλά εισοδήματα κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου και δεν μπόρεσαν να αποταμιεύσουν για ιδιωτική σύνταξη. Στη Δανία, οι πολιτικοί επιχειρούν να το αντιμετωπίσουν με μια βασική σύνταξη που χρηματοδοτείται από τη φορολογία.

Οι Ανατολικογερμανοί πλήττονται περισσότερο

Οι διαφορές μεταξύ Ανατολής και Δύσης αποτελούν μια ιδιαίτερη περίπτωση στη Γερμανία. Οι άνθρωποι που ζούσαν και εργάζονταν στη Ανατολική Γερμανία μέχρι το 1990 λάμβαναν για μεγάλο χρονικό διάστημα σημαντικά χαμηλότερες συντάξεις σε σχέση με τα έτη εργασίας τους. Η σταδιακή εξίσωση με το επίπεδο της Δυτικής Γερμανίας ολοκληρώθηκε μόλις το 2025 - 35 χρόνια μετά την επανένωση.

Ως εκ τούτου, η φτώχεια στην τρίτη ηλικία πλήττει δυνητικά συχνότερα τους Ανατολικογερμανούς. Ένας ακόμη λόγος είναι ότι, λόγω της κρατικά σχεδιασμένης οικονομίας στη ΛΔΓ, δεν είχαν τη δυνατότητα να επενδύσουν, για παράδειγμα, σε συνταξιοδοτικά ταμεία. Εξάλλου, σε αντίθεση με τον καπιταλισμό, δεν υπήρχαν χρηματιστήρια υπό τον κομμουνισμό.

Marcel Fürstenau (Deutsche Welle)

Επιμέλεια/Απόδοση: Γ.Π.