Η συζήτηση για τα προγράμματα εκπαίδευσης χαρισματικών μαθητών (gifted education) στις Ηνωμένες Πολιτείες συνήθως περιστρέφεται γύρω από ένα ερώτημα: είναι αυτά τα προγράμματα ελιτίστικα και άδικα ή αποτελούν αναγκαία στήριξη για παιδιά με εξαιρετικές ακαδημαϊκές ικανότητες;
Όμως το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού: το εκπαιδευτικό σύστημα συχνά αντιμετωπίζει τη διαφορετική ακαδημαϊκή ικανότητα ως πολιτικό ή κοινωνικό ζήτημα, αντί ως παιδαγωγικό πρόβλημα που χρειάζεται πρακτικές λύσεις.
Όταν οι καλύτεροι μαθητές μένουν στάσιμοι
Η βασική παραδοχή των υποστηρικτών των προγραμμάτων gifted είναι απλή: όπως οι μαθητές που δυσκολεύονται χρειάζονται πρόσθετη υποστήριξη, έτσι και οι μαθητές που μαθαίνουν πολύ γρήγορα χρειάζονται μεγαλύτερες προκλήσεις.
Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι οι χαρισματικοί μαθητές συχνά βαριούνται σε ένα περιβάλλον όπου η διδασκαλία προσαρμόζεται στον μέσο όρο της τάξης. Η υπο-πρόκληση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ενδιαφέροντος, χαμηλότερη συμμετοχή και μειωμένο κίνητρο για μάθηση.
Η εκπαιδευτική βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι η επιτάχυνση της μάθησης και η ομαδοποίηση μαθητών με παρόμοιες ικανότητες μπορεί να βελτιώσει τόσο τις ακαδημαϊκές επιδόσεις όσο και την ψυχολογική τους προσαρμογή.
Η εμμονή με την «ισότητα αποτελεσμάτων»
Mεγάλο μέρος της σύγχρονης κριτικής στα gifted programs βασίζεται στην παρατήρηση ότι οι μαθητές που συμμετέχουν σε αυτά προέρχονται δυσανάλογα συχνά από πιο εύπορες οικογένειες ή από συγκεκριμένες εθνοτικές ομάδες.
Αυτό είναι ένα υπαρκτό πρόβλημα, αλλά η κατάργηση ή η αποδυνάμωση των προγραμμάτων δεν λύνει την ανισότητα. Αντίθετα, αφαιρεί εκπαιδευτικές ευκαιρίες από παιδιά που μπορούν πραγματικά να τις αξιοποιήσουν.
Το ζητούμενο, δεν είναι να εξαφανιστούν τα προγράμματα αριστείας, αλλά να εντοπίζονται καλύτερα οι ταλαντούχοι μαθητές από φτωχότερα ή λιγότερο προνομιούχα περιβάλλοντα.
Το πρόβλημα ξεκινά πριν από το σχολείο
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης είναι ότι οι διαφορές στις επιδόσεις συχνά εμφανίζονται πολύ πριν από την είσοδο των παιδιών στο σχολείο.
Οικογένειες με περισσότερους πόρους επενδύουν περισσότερο χρόνο και χρήμα σε βιβλία, δραστηριότητες, γλωσσική ανάπτυξη και γνωστικά ερεθίσματα. Έτσι, όταν ξεκινά η σχολική εκπαίδευση, πολλά παιδιά δεν βρίσκονται πλέον στο ίδιο σημείο εκκίνησης.
Η κατάργηση των προγραμμάτων για χαρισματικούς μαθητές δεν εξαλείφει αυτή τη διαφορά· απλώς την αποκρύπτει.
Η αριστεία δεν είναι αντίπαλος της ισότητας
H δημόσια εκπαίδευση οφείλει να βοηθά όλους τους μαθητές να φτάσουν όσο πιο μακριά μπορούν - όχι μόνο όσους βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο, αλλά και όσους βρίσκονται πολύ πάνω από αυτόν.
Η λογική ότι κάθε μορφή ακαδημαϊκής διαφοροποίησης είναι από τη φύση της άδικη οδηγεί συχνά σε ένα παράδοξο αποτέλεσμα: οι πιο ικανοί μαθητές μένουν χωρίς τα κατάλληλα ερεθίσματα, ενώ οι πραγματικές κοινωνικές ανισότητες παραμένουν ανέγγιχτες.
Το πραγματικό δίλημμα
Η συζήτηση για τα gifted programs δεν αφορά τελικά το αν πρέπει να υπάρχει αριστεία στην εκπαίδευση. Αφορά το πώς μπορεί ένα εκπαιδευτικό σύστημα να αναγνωρίζει και να καλλιεργεί το ταλέντο χωρίς να αποκλείει παιδιά από λιγότερο ευνοημένα περιβάλλοντα.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να υπάρχουν προγράμματα για τους καλύτερους μαθητές. Το ερώτημα είναι πώς θα εξασφαλιστεί ότι όλοι οι μαθητές με υψηλές δυνατότητες θα έχουν πραγματικά πρόσβαση σε αυτά.
Add comment
Comments