Η Ελλάδα και η Ιταλία επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη φορολογική στροφή του Λονδίνου, προσελκύοντας επενδυτές και μεγάλες περιουσίες - Στο επίκεντρο ο φόρος κληρονομιάς και η κατάργηση του καθεστώτος των non-doms
Από τους Harriet Agnew και Costas Mourselas | Financial Times
Απόδοση – δημοσιογραφική επιμέλεια: Ίκαρος | Greece2Day
Μια είδηση που κυκλοφόρησε μεταξύ των ισχυρών προσκεκλημένων στο Βρετανικό Μουσείο ήταν αρκετή για να αναζωπυρώσει μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες του Σίτι: μήπως η Βρετανία διώχνει σταδιακά τους πλουσιότερους κατοίκους και επενδυτές της. Ο δισεκατομμυριούχος Chris Rokos, ιδρυτής της Rokos Capital Management και ένας από τους μεγαλύτερους φορολογουμένους και φιλανθρώπους του Ηνωμένου Βασιλείου, μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα. Για την Αθήνα, η απόφαση αποτελεί σημαντική επιτυχία στην προσπάθεια προσέλκυσης μεγάλων περιουσιών και επενδυτών μέσω ενός ευνοϊκότερου φορολογικού πλαισίου. Για το Λονδίνο, αντίθετα, αποτελεί ακόμη ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι οι συνεχείς φορολογικές αλλαγές και η αβεβαιότητα γύρω από το επιχειρηματικό περιβάλλον αρχίζουν να έχουν πραγματικό κόστος.
Από το Λονδίνο στην Ελλάδα
Η είδηση έγινε αντικείμενο έντονης συζήτησης τη Δευτέρα το βράδυ στο Βρετανικό Μουσείο, όπου προσωπικότητες της βρετανικής πολιτικής, επιχειρηματικής και κοινωνικής ζωής είχαν συγκεντρωθεί για την παρουσίαση της Ταπισερί της Μπαγιέ. Η εκδήλωση αποτελούσε σημαντική στιγμή για τον πρόεδρο του μουσείου και πρώην υπουργό Οικονομικών της Βρετανίας George Osborne. Ωστόσο, η συζήτηση γρήγορα μετατοπίστηκε στην αποχώρηση του Rokos.
Και δεν πρόκειται για μία οποιαδήποτε μετακόμιση. Ο Rokos βρίσκεται μεταξύ των πλέον επιφανών εκπροσώπων του βρετανικού χρηματοπιστωτικού κλάδου. Η επιλογή του να μεταφέρει την κατοικία του στην Ελλάδα ενισχύει τις ανησυχίες ότι το Λονδίνο χάνει μέρος της ελκυστικότητάς του για ανθρώπους με πολύ υψηλά εισοδήματα και περιουσίες.
Η Ελλάδα κερδίζει από τη βρετανική φορολογική αναταραχή
Οι Financial Times παρουσιάζουν την περίπτωση Rokos ως επιτυχία για την Ελλάδα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργήσει φορολογικά κίνητρα με στόχο την προσέλκυση εύπορων ξένων κατοίκων και επενδυτών. Την ίδια στιγμή, η Βρετανία κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες δημοσιονομικές αποφάσεις, ενώ οι αγορές και οι επιχειρήσεις προετοιμάζονται για έναν δύσκολο προϋπολογισμό τον επόμενο μήνα. Παράλληλα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Andrew Bailey έχει προειδοποιήσει ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν ανοδικοί. Στο Σίτι αυξάνεται πλέον η πεποίθηση ότι νέες φορολογικές αυξήσεις δύσκολα θα αποφευχθούν.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά κορυφαίο στέλεχος του χρηματοπιστωτικού κλάδου, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος των φόρων. Είναι οι συνεχείς παρεμβάσεις στο φορολογικό σύστημα. Οι επιχειρηματίες, υποστηρίζει, δεν γνωρίζουν πλέον ποια θα είναι η επόμενη αλλαγή και επομένως δυσκολεύονται να σχεδιάσουν σε βάθος χρόνου.
Η αρχή έγινε με τους non-doms
Η σταδιακή αλλαγή του βρετανικού φορολογικού μοντέλου ξεκίνησε περίπου μία δεκαετία πριν. Ως υπουργός Οικονομικών των Συντηρητικών, ο George Osborne είχε αρχίσει να περιορίζει το περίφημο καθεστώς των non-doms, το οποίο για χρόνια αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους διεθνείς επιχειρηματίες, επενδυτές και μεγάλες περιουσίες επέλεγαν το Λονδίνο. Το καθεστώς τελικά καταργήθηκε τον Μάρτιο του 2024 επί υπουργίας Jeremy Hunt, ενώ αργότερα η Rachel Reeves προχώρησε σε προτάσεις για ακόμη αυστηρότερο πλαίσιο.
Και οι αλλαγές δεν περιορίστηκαν στους non-doms. Μέσα σε δύο χρόνια αυξήθηκε ή έγινε αυστηρότερη η φορολογική επιβάρυνση στις κληρονομιές, στις συνταξιοδοτικές αποταμιεύσεις, στα κέρδη από επενδύσεις private equity, στις εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές και στα κεφαλαιακά κέρδη. Παράλληλα, η πιθανότητα επιβολής έκτακτου φόρου στις τράπεζες παραμένει στο τραπέζι, με επιχειρήσεις και εύπορους φορολογουμένους να προετοιμάζονται για νέες επιβαρύνσεις.
«Δεν μπορούν πλέον να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα»
Η Elsa Littlewood, φορολογική εταίρος ιδιωτών πελατών στην BDO, περιγράφει το κλίμα που επικρατεί μεταξύ των εύπορων πελατών της. Όπως εξηγεί, πολλοί θεωρούν ότι στη Βρετανία έχουν πραγματοποιηθεί υπερβολικά πολλές αλλαγές μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα. Αυτό που αναζητούν πλέον είναι δύο πράγματα: βεβαιότητα και σταθερότητα.
Το πόσοι εύποροι φορολογούμενοι έχουν πραγματικά εγκαταλείψει τη χώρα παραμένει δύσκολο να υπολογιστεί. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της βρετανικής φορολογικής διοίκησης HMRC, περίπου 73.400 άτομα δήλωσαν καθεστώς non-dom το οικονομικό έτος 2024-25. Ο αριθμός ήταν μειωμένος μόλις κατά 0,5%, δηλαδή περίπου κατά 400 άτομα, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Ωστόσο συνομιλίες με private banks, διαχειριστές περιουσίας και φορολογικούς συμβούλους δημιουργούν την εικόνα πως η πραγματική έξοδος εύπορων κατοίκων ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία.
Ο φόρος κληρονομιάς στο 40% αλλάζει τις ισορροπίες
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για τους πολύ εύπορους κατοίκους της Βρετανίας είναι ο φόρος κληρονομιάς. Πάνω από συγκεκριμένο όριο, ο συντελεστής φθάνει το 40%, κατατάσσοντας τη Βρετανία μεταξύ των ανεπτυγμένων οικονομιών με τη μεγαλύτερη σχετική επιβάρυνση. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι, μετά τις αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς, περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός Βρετανίας δεν μπορούν πλέον να προστατεύονται με τον ίδιο τρόπο από τον βρετανικό φόρο κληρονομιάς.
Σύμφωνα με διευθύνοντα σύμβουλο διεθνούς εταιρείας private equity, αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας που οδηγεί εύπορους ανθρώπους στην έξοδο. Όπως ανέφερε στους FT, δεκάδες φίλοι και συγγενείς του που εγκατέλειψαν τη χώρα θα εξέταζαν την επιστροφή τους εάν η κυβέρνηση καταργούσε τον φόρο κληρονομιάς στα περιουσιακά στοιχεία του εξωτερικού. Κατά τον ίδιο, αυτός είναι ο σημαντικότερος λόγος που αναφέρουν για την απόφασή τους να φύγουν.
Απειλή και για τις οικογενειακές επιχειρήσεις
Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο δισεκατομμυριούχους και διεθνείς επενδυτές. Νέοι κανόνες που τέθηκαν σε εφαρμογή φέτος περιορίζουν τις φορολογικές ελαφρύνσεις για επιχειρηματικά περιουσιακά στοιχεία. Επιχειρηματική περιουσία αξίας άνω του 1 εκατ. στερλινών μπορεί πλέον να επιβαρύνεται με φόρο κληρονομιάς 20%, κάτι που δημιουργεί ιδιαίτερη πίεση στις οικογενειακές επιχειρήσεις. Ο Chris Groves, partner και συν-επικεφαλής της ευρωπαϊκής ομάδας private client και φορολογικών υπηρεσιών της Withers, προειδοποιεί ότι για ορισμένες επιχειρήσεις το ζήτημα μπορεί να γίνει ακόμη και "υπαρξιακό".
Εάν οι κληρονόμοι χρειαστεί ξαφνικά να εξασφαλίσουν σε μετρητά ποσό που αντιστοιχεί στο 20% της αξίας μιας επιχείρησης, μπορεί να αναγκαστούν να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία ή ακόμη και μέρος της ίδιας της εταιρείας. Για ορισμένους επιχειρηματίες, η πιθανότητα τα παιδιά τους να χρειαστεί κάποτε να εγκαταλείψουν ή να εκποιήσουν το έργο μιας ολόκληρης ζωής εξαιτίας μιας φορολογικής αλλαγής είναι αρκετή για να εξετάσουν τη μεταφορά τους σε άλλη χώρα. Όπως το θέτει ο Groves, προτιμούν μια χώρα που θέλει τις επιχειρήσεις τους να συνεχίσουν να αναπτύσσονται.
Μπορεί η Βρετανία να αντιστρέψει τη φυγή;
Η βρετανική κυβέρνηση επιμένει ότι θέλει το Ηνωμένο Βασίλειο να αποτελεί μια "χώρα δημιουργίας πλούτου". Το παλιό καθεστώς των non-doms έχει αντικατασταθεί από νέο σύστημα, σύμφωνα με το οποίο όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις ως νέοι φορολογικοί κάτοικοι μπορούν να έχουν απαλλαγή 100% για εισοδήματα και κεφαλαιακά κέρδη του εξωτερικού κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια της φορολογικής τους κατοικίας στη Βρετανία. Οι φορολογικοί σύμβουλοι, ωστόσο, θεωρούν ότι τα τέσσερα χρόνια δεν αρκούν.
Προτείνουν η περίοδος να επεκταθεί στα δέκα χρόνια, ώστε οι εύποροι ξένοι να έχουν πραγματικό κίνητρο να εγκατασταθούν μόνιμα στη χώρα. Άλλοι προχωρούν ακόμη περισσότερο και προτείνουν ένα σύστημα ενιαίας φορολόγησης, στα πρότυπα των καθεστώτων που εφαρμόζουν η Ελλάδα και η Ιταλία για την προσέλκυση εύπορων φορολογικών κατοίκων.
Hedge funds ετοιμάζουν σχέδια εξόδου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ορισμένοι επιχειρηματίες δεν περιμένουν να δουν τι θα συμβεί. Διαχειριστής hedge fund με έδρα τη Βρετανία και υπό διαχείριση κεφάλαια δισεκατομμυρίων δολαρίων ανέφερε ότι έχει ήδη δημιουργήσει την απαραίτητη εταιρική δομή ώστε να μπορεί να μεταφέρει γρήγορα την επιχείρησή του στη Ζυρίχη, εάν το φορολογικό περιβάλλον επιδεινωθεί. Ανάλογη είναι η προειδοποίηση που διατυπώνει επικεφαλής αμερικανικής τράπεζας.
Όπως σημειώνει, το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ήδη η περιοχή με την υψηλότερη φορολογία μεταξύ εκείνων στις οποίες δραστηριοποιείται η τράπεζά του. Μια νέα φορολόγηση των τραπεζών, προειδοποιεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε λιγότερες θέσεις εργασίας στον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Το μήνυμα που έχει ήδη μεταφέρει στη βρετανική κυβέρνηση είναι σαφές: να μην θεωρεί δεδομένη τη θέση του Λονδίνου ως διεθνούς χρηματοπιστωτικού κέντρου.
Αθήνα και Μιλάνο μπαίνουν στον χάρτη του διεθνούς πλούτου
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη αλλαγή. Η Βρετανία δεν ανταγωνίζεται πλέον μόνο παραδοσιακούς φορολογικούς παραδείσους. Χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία κινούνται επιθετικά για να αξιοποιήσουν τις αλλαγές του βρετανικού φορολογικού συστήματος και να προσελκύσουν εύπορους επενδυτές, επιχειρηματίες και στελέχη του χρηματοπιστωτικού κλάδου. Και η γεωγραφία της διεθνούς φορολογικής μετανάστευσης έχει αλλάξει.
Όπως παρατηρεί χαρακτηριστικά ο Chris Groves, κάποτε όποιος επέλεγε τη φορολογική εξορία έπρεπε σχεδόν να αποδεχθεί ότι θα ζούσε απομονωμένος σε κάποιο νησί. Σήμερα η επιλογή είναι εντελώς διαφορετική. Μπορεί να ζήσει στο Μιλάνο ή στην Αθήνα – δύο πόλεις που εξελίσσονται σε σύγχρονα, κοσμοπολίτικα κέντρα με διεθνή χαρακτήρα.
Η μετακόμιση του Chris Rokos στην Ελλάδα αποκτά έτσι πολύ μεγαλύτερη σημασία από την προσωπική φορολογική επιλογή ενός δισεκατομμυριούχου.
Αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης μάχης μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών για την προσέλκυση κεφαλαίων, επιχειρηματιών και μεγάλων περιουσιών. Και σε αυτή τη μάχη, η Αθήνα φαίνεται πλέον να διεκδικεί με αξιώσεις ένα κομμάτι του πλούτου που εγκαταλείπει το Λονδίνο.
Add comment
Comments