Η μεγαλύτερη διαρροή εσωτερικών τραπεζικών αρχείων φέρνει στο φως σοβαρές αδυναμίες στους ελέγχους, προβληματικές συναλλαγές και συγκρούσεις γύρω από την ανάληψη κινδύνων. Η Deutsche Bank υποστηρίζει ότι τα περισσότερα περιστατικά ανήκουν στο παρελθόν και ότι σήμερα είναι μια ριζικά διαφορετική τράπεζα.

Από τον Δαίδαλο | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Δύο εβδομάδες μετά την ανάληψη της ηγεσίας της Deutsche Bank, τον Απρίλιο του 2018, ο Κρίστιαν Ζέβινγκ έλαβε ένα ανησυχητικό μήνυμα από ανώτατο στέλεχος. Η μεγαλύτερη τράπεζα της Γερμανίας δεν είχε καταφέρει να διακόψει τις σχέσεις της επενδυτικής της μονάδας με 28.000 προβληματικούς πελάτες και είχε παραδεχθεί στις εποπτικές αρχές ότι ουσιαστικά λειτουργούσε έξω από ένα επαρκές πλαίσιο κανόνων και ελέγχου. Ο Ζέβινγκ συνόψισε την κατάσταση με μία μόνο γερμανική λέξη: "Katastrophe" - καταστροφή.
Περισσότερα από οκτώ χρόνια αργότερα, ο 56χρονος τραπεζίτης εξακολουθεί να βρίσκεται στη θέση του διευθύνοντος συμβούλου. Πιστώνεται μια ριζική αναδιάρθρωση που επανέφερε την Deutsche Bank στην κερδοφορία και αναζωογόνησε τη χρηματιστηριακή της αξία. Μια τεράστια συλλογή, όμως, από περισσότερα από 15 εκατ. εσωτερικά έγγραφα αποκαλύπτει ότι κάτω από την επιφάνεια παρέμεναν σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία, στη διακυβέρνηση και στη διαχείριση των κινδύνων.
Τα αρχεία, τα οποία περιλαμβάνουν ηλεκτρονική αλληλογραφία, πρακτικά συνεδριάσεων και εσωτερικές αναφορές, εξετάστηκαν από περισσότερους από 200 δημοσιογράφους διεθνών μέσων, μεταξύ των οποίων οι Financial Times, το Der Spiegel, η Le Monde, οι New York Times και η Paper Trail Media. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη γνωστή διαρροή εσωτερικών εγγράφων από τραπεζικό οργανισμό.
Η άλλη εικόνα του Κρίστιαν Ζέβινγκ
Η δημόσια εικόνα του Ζέβινγκ είναι εκείνη ενός προσεκτικού τραπεζίτη, ο οποίος περιόρισε τις φιλοδοξίες της Deutsche Bank, μείωσε το κόστος και αποκατέστησε την πειθαρχία μετά από χρόνια σκανδάλων και προστίμων. Η εσωτερική αλληλογραφία που επικαλούνται οι Financial Times παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο Ζέβινγκ εμφανίζεται να ενθαρρύνει την ανάληψη μεγαλύτερων εμπορικών κινδύνων και να ανησυχεί ότι οι έλεγχοι είχαν γίνει υπερβολικά αυστηροί. Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, είχε καλέσει τα στελέχη της τράπεζας να γίνουν πιο επιθετικά, να αναζητούν ενεργά νέες εργασίες και να ανακτήσουν τη "νοοτροπία του κυνηγού". Η συγκεκριμένη ρητορική προκάλεσε το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καθώς θύμιζε την επιθετική εταιρική κουλτούρα που είχε οδηγήσει την Deutsche Bank σε προηγούμενες περιπέτειες.
Η τράπεζα υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες παρατηρήσεις παρουσιάζονται αποσπασματικά. Σύμφωνα με την ίδια, ο Ζέβινγκ είχε καταστήσει σαφές ότι η ανάπτυξη των εργασιών έπρεπε να πραγματοποιείται μέσα στα όρια που θέτουν η διαχείριση κινδύνων και οι εσωτερικοί έλεγχοι. Εξωτερικοί επόπτες που είχαν διοριστεί από τις αρχές της Νέας Υόρκης προειδοποίησαν, ωστόσο, το 2021 ότι η Deutsche Bank εξακολουθούσε να αναλαμβάνει κινδύνους μεγαλύτερους από εκείνους που μπορούσε να διαχειριστεί το σύστημα ελέγχου της. Κατά την εκτίμησή τους, οι μηχανισμοί της δεν επαρκούσαν για την αντιμετώπιση των κινδύνων που δημιουργούσε η αναπτυξιακή της στρατηγική.
Οι 28.000 προβληματικοί πελάτες και οι έλεγχοι KYC
Οι αδυναμίες στην ταυτοποίηση και στην αξιολόγηση των πελατών είχαν αρχίσει πολύ πριν αναλάβει ο Ζέβινγκ. Στην προσπάθεια ταχείας ανάπτυξης, η Deutsche Bank δεχόταν επί χρόνια νέους πελάτες χωρίς να εξετάζει πάντοτε επαρκώς το ιστορικό τους ή την προέλευση των κεφαλαίων τους. Η εργασία στον τομέα Know Your Customer - τον γνωστό τραπεζικό έλεγχο KYC - αντιμετωπιζόταν εσωτερικά με τέτοια απαξίωση, ώστε ορισμένοι εργαζόμενοι αστειεύονταν ότι τα αρχικά σήμαιναν Kill Your Career, δηλαδή "κατάστρεψε την καριέρα σου". Από το 2015 και για τρία διαδοχικά χρόνια, η KPMG φέρεται να χαρακτήριζε ανεπαρκή τα δεδομένα πελατών της επενδυτικής τράπεζας, δίνοντάς τους τη χειρότερη δυνατή αξιολόγηση.
Την ίδια περίοδο αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο των λεγόμενων "κατοπτρικών συναλλαγών". Ρώσοι πελάτες πραγματοποιούσαν ταυτόχρονες αγοραπωλησίες μετοχών, μεταφέροντας με αυτόν τον τρόπο περίπου $10 δισ. εκτός Ρωσίας. Η Deutsche Bank κατέβαλε αργότερα περίπου $630 εκατ. για τη διευθέτηση της υπόθεσης. Όταν η γερμανική εποπτική αρχή BaFin διαπίστωσε ότι οι δεσμεύσεις για βελτίωση των στοιχείων πελατών δεν είχαν υλοποιηθεί, τοποθέτησε την KPMG ως εξωτερικό επόπτη. Ήταν ένα πρωτοφανές μέτρο για μεγάλο γερμανικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Η εποπτεία διήρκεσε έξι χρόνια.
Η Deutsche Bank αναφέρει ότι η αντιμετώπιση των συγκεκριμένων αδυναμιών ολοκληρώθηκε σε μεγάλο βαθμό το 2024. Υποστηρίζει ότι ενίσχυσε το πλαίσιο ελέγχου των πελατών και ενσωμάτωσε τις διορθώσεις στις καθημερινές της διαδικασίες.
Οι πελάτες υψηλού κινδύνου
Τα έγγραφα δείχνουν ότι η Deutsche Bank δυσκολευόταν επανειλημμένα να αποφασίσει αν έπρεπε να διατηρεί κερδοφόρους αλλά δυνητικά επικίνδυνους πελάτες. Σε μία υπόθεση, το 2015, τα στελέχη καταπολέμησης οικονομικού εγκλήματος εξέτασαν ύποπτες πληρωμές ύψους $16 εκατ. από υπεράκτιους λογαριασμούς προς εύπορο Γερμανό επιχειρηματία με εκτεταμένες σχέσεις με Ρώσους ολιγάρχες. Η τράπεζα υπέβαλε αναφορά ύποπτης δραστηριότητας και αποφάσισε αρχικά να διακόψει τη συνεργασία. Έπειτα από συνάντηση του πελάτη με τον Ζέβινγκ και άλλα στελέχη, η απόφαση ανατράπηκε. Η Deutsche Bank δηλώνει ότι η αναζήτηση πληροφοριών από έναν πελάτη για σκοπούς δέουσας επιμέλειας δεν συνιστά αποκάλυψη εμπιστευτικής αναφοράς. Οι γερμανικές εισαγγελικές αρχές δεν προχώρησαν σε έρευνα για τις πληρωμές.
Σε άλλη περίπτωση του 2020, υψηλόβαθμο στέλεχος περιέγραψε υποψήφιο πελάτη που συνδεόταν με τον Ντόναλντ Τραμπ, καταγγελίες για φόνο, φυλάκιση και δικαστική υπόθεση απάτης με έργα τέχνης στο Μονακό. Παρά τις ενδείξεις κινδύνου, ο πελάτης κρίθηκε ότι δεν δημιουργούσε σημαντικό κίνδυνο για τη φήμη της τράπεζας. Η Deutsche Bank είχε επίσης διατηρήσει επιχειρηματική σχέση με τον Τζέφρι Έπσταϊν, γεγονός που οδήγησε σε πρόστιμα και διακανονισμούς συνολικού ύψους $225 εκατ. από το 2020 έως το 2023. Η τράπεζα δηλώνει ότι ο Ζέβινγκ δεν γνώριζε τη σχέση με τον Έπσταϊν πριν αποφασιστεί η διακοπή της, στα τέλη του 2018.
Η ευρύτερη δημοσιογραφική έρευνα υποστηρίζει ότι η τράπεζα έδινε συχνά προτεραιότητα στις εμπορικές σχέσεις έναντι των προειδοποιήσεων των στελεχών συμμόρφωσης. Η παρουσία ενός προσώπου στα διαρρεύσαντα αρχεία δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη παράνομης συμπεριφοράς.
Η αναδιάρθρωση και το κενό του 1 δισ. ευρώ
Τον Ιούλιο του 2019, ο Ζέβινγκ ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση στη σύγχρονη ιστορία της Deutsche Bank, η οποία περιλάμβανε μερική υποχώρηση από την επενδυτική τραπεζική. Υποσχέθηκε στους μετόχους μια "νέα και καλύτερη Deutsche Bank", με διαφορετική νοοτροπία και αυστηρότερο έλεγχο. Μέχρι τον Ιούνιο του 2021, όμως, μια εσωτερική παρουσίαση προειδοποιούσε ότι η τράπεζα απείχε κατά €1 δισ. από τον στόχο μείωσης του κόστους για το 2022. Έναν μήνα αργότερα, ο στόχος εγκαταλείφθηκε χωρίς να γνωστοποιηθεί το συγκεκριμένο κενό. Η διοίκηση περιορίστηκε να αναφέρει ότι επικαιροποιούσε τις προβλέψεις της για το κόστος. Εσωτερικά, ο Ζέβινγκ εμφανιζόταν πολύ πιο ανήσυχος. Σε μήνυμα προς τον οικονομικό διευθυντή Τζέιμς φον Μόλτκε φέρεται να έγραψε ότι δεν μπορούσε να κοιμηθεί από την ανησυχία του για τις δαπάνες.
Τα αρχεία δείχνουν επίσης ότι πελάτες μεταφέρονταν προσωρινά στη μονάδα προβληματικών στοιχείων ενεργητικού, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι για τα σταθμισμένα ως προς τον κίνδυνο περιουσιακά στοιχεία, και κατόπιν επέστρεφαν στην κύρια τράπεζα επειδή θεωρούνταν σημαντικοί για τις εμπορικές της σχέσεις. Η Deutsche Bank απαντά ότι οι μεταφορές αυτές είχαν γνωστοποιηθεί στις οικονομικές καταστάσεις, πραγματοποιούνταν με όρους αγοράς και αφορούσαν μόλις το 2% του αρχικού ισολογισμού της συγκεκριμένης μονάδας.
Ερωτήσεις αναλυτών και ενημέρωση των επενδυτών
Η εσωτερική αλληλογραφία φέρεται επίσης να δείχνει ότι η Deutsche Bank προετοίμαζε ερωτήσεις με "φιλικούς αναλυτές" πριν από τηλεδιασκέψεις αποτελεσμάτων. Σε μία συνομιλία του 2019, το τμήμα σχέσεων με επενδυτές ενημέρωνε τη διοίκηση ότι οι δύο πρώτες ερωτήσεις είχαν ήδη προετοιμαστεί. Σε διαφορετική τηλεδιάσκεψη, στέλεχος ανέφερε ότι μια επιθυμητή ερώτηση είχε "φυτευτεί". Η τράπεζα απορρίπτει την εκτίμηση ότι χειραγωγούσε τις τηλεδιασκέψεις. Υποστηρίζει ότι οι αναλυτές αποφάσιζαν ελεύθερα τι θα ρωτήσουν και ότι ενίοτε τους παρότρυνε να θέσουν δημοσίως ζητήματα για τα οποία είχαν ήδη εκδηλώσει ενδιαφέρον, ώστε οι απαντήσεις να είναι διαθέσιμες σε όλους τους επενδυτές.
Η υπόθεση Maher Terminals
Τα προβλήματα διακυβέρνησης δεν περιορίζονταν στην περίοδο Ζέβινγκ. Το 2014, στελέχη της Deutsche Bank είχαν καταλήξει ότι η Maher Terminals, εταιρεία διαχείρισης λιμένων εμπορευματοκιβωτίων στη Βόρεια Αμερική που είχε αγοραστεί έναντι $2,3 δισ., ήταν σημαντικά υπερτιμημένη. Προτάθηκε απομείωση κατά 35%, ύψους περίπου $840 εκατ. Η σχετική συζήτηση αναβλήθηκε και την επόμενη ημέρα η Deutsche Bank ανακοίνωσε αύξηση κεφαλαίου €8,5 δισ. Η απομείωση εγκρίθηκε λίγες εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση της αύξησης. Μαζί με μία δεύτερη απομείωση τον Δεκέμβριο, η Maher απορρόφησε περισσότερο από $1 δισ, ποσό που πλησίαζε το ένα δέκατο των κεφαλαίων που είχαν αντληθεί.
Η Deutsche Bank δηλώνει ότι οι καταγγελίες εξετάστηκαν εξονυχιστικά από ανεξάρτητη δικηγορική εταιρεία, εξωτερικούς συμβούλους, ελεγκτές και τις εσωτερικές της υπηρεσίες, χωρίς να εντοπιστούν στοιχεία που να τις επιβεβαιώνουν.
Λάθη σε συναλλαγές δισεκατομμυρίων
Η διαρροή φωτίζει και σοβαρές τεχνικές δυσλειτουργίες στην καρδιά των τραπεζικών εργασιών. Μια μακροχρόνια συμφωνία ανταλλαγής επιτοκίων, η οποία είχε συναφθεί το 2007, δεν καταχωρίστηκε σωστά στα συστήματα συναλλαγών και παρέμεινε για χρόνια εκτός του πλαισίου διαχείρισης κινδύνων. Μέχρι το 2014 είχε δημιουργήσει ζημιές $456 εκατ. Σε άλλη περίπτωση, η τράπεζα διαπίστωσε ότι επί τεσσεράμισι χρόνια χορηγούσε στεγαστικά δάνεια στην Ιταλία χωρίς επαρκή εικόνα του μεγέθους και των κινδύνων της δραστηριότητας. Η διακοπή της αυτοματοποιημένης αποστολής δεδομένων προς τη Φρανκφούρτη είχε ως αποτέλεσμα να συσσωρευτούν σχεδόν €800 εκατ. μη εμφανών ζημιών.
Το 2018, έμβασμα €2 δισ. της Deutsche Telekom εγκλωβίστηκε στα συστήματα της τράπεζας εξαιτίας τεχνικού προβλήματος. Η πληρωμή ολοκληρώθηκε με καθυστέρηση αρκετών ημερών. Η Deutsche Bank επισημαίνει ότι το ποσό αποτελούσε μέρος συναλλαγών υψηλής αξίας άνω του €1 τρισ. που επεξεργάζεται καθημερινά και ότι η μεταφορά ολοκληρώθηκε μόλις άνοιξε εκ νέου το σύστημα εκκαθάρισης του ευρώ.
Πρόστιμα 18,6 δισ. ευρώ και η απάντηση της Deutsche Bank
Από το 2012, η Deutsche Bank έχει καταβάλει τουλάχιστον €18,6 δισ. για τη διευθέτηση δικαστικών υποθέσεων και ενεργειών των ρυθμιστικών αρχών. Η τράπεζα επιμένει ότι σήμερα αποτελεί έναν διαφορετικό οργανισμό. Αναφέρει ότι από το 2019 έως το 2025 επένδυσε €7 δισ. σε λειτουργίες ελέγχου, συμμόρφωσης και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Το προσωπικό των σχετικών υπηρεσιών αυξήθηκε κατά 26% μέσα στην τριετία έως το 2022. Υποστηρίζει ακόμη ότι έχει ενισχύσει σημαντικά την αναγνώριση και τη διαχείριση των κινδύνων και ότι η πρόοδός της έχει αναγνωριστεί από τις αγορές, τις εποπτικές αρχές και τους πελάτες.
Τα προβλήματα δεν έχουν εξαφανιστεί πλήρως. Μέσα στο 2026 οι γερμανικές αρχές πραγματοποίησαν τρεις εφόδους σε εγκαταστάσεις της τράπεζας, ενώ η BaFin παρέτεινε εκ νέου την προθεσμία για την αντιμετώπιση ελλείψεων στους ελέγχους κατά του ξεπλύματος χρήματος και στην παρακολούθηση των συναλλαγών. Μετά τη δημοσίευση των αποκαλύψεων, η μετοχή της Deutsche Bank υποχώρησε περισσότερο από 5% στις πρώτες συναλλαγές. Η τράπεζα απάντησε ότι τα περιστατικά που περιγράφονται ανάγονται σε προηγούμενα χρόνια, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και δύο δεκαετίες πίσω, και ότι δεν αναμένει ουσιαστική οικονομική επίπτωση.
Το κεντρικό ερώτημα που δημιουργούν τα αρχεία αφορά την αποτελεσματικότητα της μεταμόρφωσης της Deutsche Bank. Η επιστροφή στην κερδοφορία και η ανάκαμψη της μετοχής είναι μετρήσιμες. Η διαρροή, όμως, δείχνει πόσο δύσκολο είναι για έναν παγκόσμιο τραπεζικό οργανισμό με 90.000 εργαζομένους σε 55 χώρες να αλλάξει βαθιά μια εταιρική κουλτούρα που επί χρόνια έθετε την ανάπτυξη και τις εμπορικές σχέσεις απέναντι στους κανόνες συμμόρφωσης.

Add comment
Comments