Στην Ελλάδα του 2026, ένας νέος μπορεί να έχει σπουδάσει, να δουλεύει, να μιλά ξένες γλώσσες, να έχει αντέξει κρίση, μνημόνια, πανδημία, πληθωρισμό και να παραμένει εγκλωβισμένος στο παιδικό του δωμάτιο!
Όχι επειδή "βολεύεται", όπως λένε με απίστευτη ευκολία όσοι δεν θέλουν να δουν την αλήθεια. Όχι επειδή είναι κακομαθημένος. Αλλά επειδή η ίδια η δομή της ελληνικής οικονομίας και της φορολόγησης της εργασίας έχει απαγορεύσει στους νέους το δικαίωμα σε αξιοπρεπή ζωή.
Και εδώ αρχίζει η κοινωνική υποκρισία.
Η ίδια η γεροντοκρατία της χώρας μας, η γερασμένη πια Γενιά του Πολυτεχνείου (ΓτΠ), που έφαγε ό,τι υπήρχε να φαγωθεί και τα μαχαιροπήρουνα στο τέλος, τώρα αυτο-χαϊδεύεται λέγοντας ότι "οι νέοι δεν προσπαθούν αρκετά". Εκείνη είναι που τους απομυζά από τον μισθό τους ό,τι μπορούν να παράγουν, τους φορτώνει εισφορές, φόρους, ενοίκια, ΦΠΑ στο Θεό, λογαριασμούς, ακρίβεια και μετά τους κουνάει το δάχτυλο!
Επειδή δεν μπορούν να νοικιάσουν ούτε ένα αξιοπρεπές διαμέρισμα!
Η ίδια κοινωνία που καμαρώνει για το πόσα σπίτια "έφτιαξαν οι παλιοί με τον κόπο τους” (που όμως δεν πλήρωναν τον μισό μισθό τους σε φόρους και εισφορές) κάνει τώρα πως δεν καταλαβαίνει ότι εκείνοι τα έχτισαν σε μια Ελλάδα τελείως διαφορετική: με φθηνότερη γη, άλλη σχέση μισθού και αξίας ακινήτου, λιγότερη φορολογική αφαίμαξη της εργασίας, και με μια οικονομία που επέτρεπε στη υπεραξία της δουλειάς να γίνει περιουσία.
Οι παλαιότερες γενιές, με όλες τις δυσκολίες και τις στερήσεις τους, είχαν έναν ορατό ορίζοντα: να φτιάξουν ένα σπίτι, να αποκτήσουν κάτι δικό τους, να πατήσουν κάπου. Η σημερινή γενιά έχει έναν άλλο ορίζοντα: να πληρώνει για τους άλλους!
Διαβάστε ακόμα: Ποια είναι αυτά τα παιδιά;
Να πληρώνει ενοίκιο. Να πληρώνει φόρους. Να πληρώνει εισφορές. Να πληρώνει λογαριασμούς. Να πληρώνει ΦΠΑ. Να πληρώνει τις συντάξεις των προηγούμενων γενεών. Και αφού τα πληρώσει όλα αυτά, να ακούει και το ηθικολογικό παραμύθι από την ΓτΠ ότι "γιατί δεν κάνει οικογένεια;" και "γιατί φεύγει στο εξωτερικό;".
Μα πώς να μη φύγει;
Πώς να μη φύγει, όταν η χώρα του τού λέει στην πράξη ότι μπορεί να δουλεύει όσο θέλει, αλλά δεν δικαιούται να ζήσει σαν άνθρωπος; Πώς να κάνει παιδί όταν δεν μπορεί να φύγει από το πατρικό; Πώς να σχεδιάσει οικογένεια όταν η ίδια η έννοια της ανεξαρτησίας έχει γίνει ταξικό προνόμιο;
Οι αριθμοί δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για ιδεολογικές αυταπάτες. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανθρώπων που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση: 28,9% του πληθυσμού. Για τους νέους το ποσοστό ανεβαίνει στο 30,3%, επίσης το υψηλότερο στην ΕΕ.
Αυτό κανείς δεν μπορεί να το υποβαθμίσει σε μια "δυσκολία της αγοράς". Δεν έτυχε: πέτυχε!
Είναι κοινωνική ασφυξία.
Είναι θεσμικά οργανωμένη αφαίμαξη!
Και σαν να μην έφτανε αυτό, η Ελλάδα έχει επιλέξει να τιμωρεί ακριβώς εκείνους που θα έπρεπε να στηρίζει: τους νέους που εργάζονται. Ο ΟΟΣΑ καταγράφει για την Ελλάδα με φορολογική σφήνα 39,3% για τον μέσο άγαμο εργαζόμενο το 2024, πολύ παραπάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Με απλά λόγια, το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που κοστίζει ένας εργαζόμενος στον εργοδότη του και σε αυτό που μένει στο χέρι του εργαζόμενου είναι τεράστιο.
Και αν το πούμε χωρίς φιλολογικές περικοκλάδες, η εικόνα είναι εξοργιστική: από το 2025 οι ασφαλιστικές εισφορές είναι 13,37% για τον εργαζόμενο και 21,79% για τον εργοδότη, συνολικά 35,16%. Δηλαδή η εργασία στην Ελλάδα τιμωρείται πριν ακόμα φορολογηθεί. Ο νέος δεν ξεκινά από το μηδέν. Ξεκινά από μείον. Ξεκινά σε μια χώρα που έχει κάνει το να προσλαμβάνεις και το να αμείβεσαι σωστά σχεδόν ύποπτη δραστηριότητα.
Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί οι μισθοί είναι χαμηλοί.
Όταν το εργοδοτικό κόστος στραγγαλίζει την αύξηση των αποδοχών και το καθαρό εισόδημα καταπίνεται από κράτος, και ΦΠΑ, και ειδικούς φόρους και εισφορές, τι ακριβώς περιμένουμε; Για τί ακριβώς να πρωτοβάλει ο νέος στην άκρη λεφτά; Για ενοίκιο; Για εγγύηση; Για προκαταβολή; Για έπιπλα; Για λογαριασμούς; Για να ζήσει σαν άνθρωπος, και μετά να του περισσέψουν και χρήματα για να κάνει οικογένεια;
Η υποκρισία εδώ γίνεται χυδαία.
Το ίδιο κράτος που απομυζά τη μισθωτή εργασία, το ίδιο κράτος που έχει χτίσει μια φορολογική και ασφαλιστική μηχανή σε βάρος των παραγωγικών ηλικιών, εμφανίζεται μετά δήθεν σοκαρισμένο από το δημογραφικό, από το brain drain, από το ότι οι νέοι δεν μπορούν κάνουν παιδιά, από το ότι "δεν θέλουν να δεσμευτούν”.
Δεν είναι ότι δεν θέλουν. Είναι ότι δεν μπορούν. Και δεν μπορούν όχι επειδή είναι ανεύθυνοι, αλλά επειδή η χώρα τους έχει μετατρέψει την αξιοπρεπή ζωή σε είδος πολυτελείας, και αυτούς σε υποζύγια.
Το χειρότερο είναι ότι η Ελλάδα έχει βρει έναν τρόπο να κρύβει αυτή την αδικία κάτω από το χαλί: την οικογένεια. Το πατρικό έχει γίνει το άτυπο κοινωνικό κράτος της χώρας. Οι γονείς επιδοτούν τη ζωή των παιδιών τους, επειδή η Πολιτεία αδυνατεί ή αρνείται να δημιουργήσει συνθήκες για ανεξαρτησία. Και έτσι το σύστημα επιβιώνει: οι νέοι δεν εκρήγνυνται κοινωνικά, γιατί τους κρατά όρθιους η οικογένεια. Μόνο που αυτό δεν είναι λύση. Είναι παράταση της αδικίας.
Και υπάρχει και άλλη μια στρέβλωση, για την οποία επίσης σχεδόν κανείς δεν μιλάει σοβαρά.
Η περιουσία στις μεγαλύτερες γενιές μένει συχνά κλειδωμένη χωρίς επαρκή αντικίνητρα και χωρίς μια πιο έξυπνη σύνδεση ανάμεσα στην αναδιανομή και στα περιουσιακά δεδομένα.
Σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Age Pension υπόκειται σε assets test και η πρόσθετη ακίνητη περιουσία, πέρα από την κύρια κατοικία, υπολογίζεται στο δικαίωμα και στο ύψος της παροχής. Δεν λέγω ότι η Ελλάδα πρέπει να κάνει αντιγραφή ξένων μοντέλων. Λέω όμως ότι αλλού αναγνωρίζουν τουλάχιστον το αυτονόητο: ότι δεν μπορείς να μιλάς για αναδιανομή αγνοώντας εντελώς τη συσσωρευμένη περιουσία του αποδέκτη του αναδιανεμόμενου πλούτου.
Εδώ τι κάνουμε; Φορολογούμε αλύπητα την εργασία των νέων, αλλά δεν στήνουμε ούτε ένα σοβαρό πλαίσιο που να διευκολύνει τη νωρίτερη, δικαιότερη και λειτουργικότερη μετάβαση περιουσίας στις επόμενες γενιές. Με αποτέλεσμα οι νέοι να χρηματοδοτούν ένα σύστημα που δεν τους επιτρέπει να χτίσουν το δικό τους μέλλον. Αυτή είναι η κοινωνική αδικία βαφτισμένη αρετή, "περήφανα γηρατειά” και κοινωνική αλληλεγγύη των γενεών. Μονόπαντα όμως.
Και μετά ερχόμαστε όλοι μαζί να θρηνήσουμε το αποτέλεσμα: Οι νέοι μας φεύγουν.
Οι πιο ικανοί, οι πιο φιλόδοξοι, οι πιο παραγωγικοί φεύγουν. Η Ελλάδα τους είπε με κάθε δυνατό τρόπο ότι εδώ δεν χωράνε. Τους είπε ότι εδώ μπορούν να δουλεύουν, αλλά όχι να προχωράνε μπροστά. Ότι μπορούν να συντηρούν το σύστημα, αλλά όχι να χτίζουν τη ζωή τους. Ότι μπορούν να είναι φορολογικά υποζύγια, αλλά όχι πολίτες με προοπτική.
Και όσοι μένουν πίσω, καθυστερούν τα πάντα. Την ανεξαρτησία τους. Τη συμβίωση. Τον γάμο. Τα παιδιά. Το ίδιο το ξεκίνημα της ζωής τους.
Ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί η χώρα γερνάει, γιατί αδειάζουν τα σχολεία, γιατί μικραίνει το μέλλον της. Μα όταν έχεις καταντήσει την κατοικία άπιαστο όνειρο για το μέσο μισθωτό, τον μισθό λειψό και την εργασία υπερφορολογημένη, δεν σκοτώνεις μόνο την κατανάλωση. Σκοτώνεις την ελπίδα της διαγενεακής κοινωνικής ειρήνης.
Η μεγαλύτερη ντροπή δεν είναι ότι η Ελλάδα έχει στεγαστικό πρόβλημα. Στεγαστικό πρόβλημα έχουν πολλές χώρες. Η μεγαλύτερη ντροπή είναι η ηθική απάτη με βάση την οποίαν φορτώνουμε την ευθύνη στους νέους για το σύστημα που εμείς "στήσαμε” για να τους κάνουμε αφαίμαξη. Τους κατηγορούμε ότι δεν "ωριμάζουν”, ενώ έχουμε ακριβύνει την ίδια την ωριμότητα. Τους κατηγορούμε ότι δεν κάνουν οικογένεια, ενώ έχουμε κάνει την οικογένεια οικονομικό ρίσκο. Τους κατηγορούμε ότι φεύγουν, ενώ τους έχουμε στερήσει το δικαίωμα να σταθούν στα πόδια τους εδώ πέρα.
Μια κοινωνία που απαιτεί από τη νέα γενιά να πληρώνει όλο και περισσότερα για να παίρνει όλο και λιγότερα, είναι βαθιά υποκριτική. Και μια χώρα που έχει μετατρέψει την αξιοπρεπή ζωή των νέων σε προνόμιο όσων έχουν έτοιμη περιουσία ή οικογενειακό δίχτυ ασφαλείας, δεν τιμωρεί απλώς τη νέα γενιά αλλά υπογράφει μόνη της την πληθυσμιακή παρακμή της.
Πόσο ακόμη θα παριστάνουμε ότι οι νέοι "δεν θέλουν", όταν η ψυχρή αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα έχει φτιάξει ένα σύστημα που δεν τους αφήνει;
Add comment
Comments