Τον περασμένο Δεκέμβριο έγραφα από αυτή τη στήλη ότι οι αμερικανικοί Trump Accounts αποτελούν ίσως το σπουδαιότερο κοινωνικό πρόγραμμα στην αμερικανική ιστορία. Όχι επειδή μοιράζουν περισσότερα χρήματα, αλλά επειδή αλλάζουν το ίδιο το υπόδειγμα της κοινωνικής πολιτικής.
Από τον Αλέξανδρο Σκούρα | Liberal.gr
Δεν χρηματοδοτούν πρόσκαιρη κατανάλωση. Δημιουργούν ιδιοκτησία. Δεν υπόσχονται απλώς να προστατεύσουν τον πολίτη από την αγορά. Του δίνουν τη δυνατότητα να συμμετέχει σε αυτήν.
Η δημιουργία του "Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά", που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ, κινείται προς την ίδια κατεύθυνση και γι’ αυτό αξίζει να επικροτηθεί. Σύμφωνα με την εξαγγελία, οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Για κάθε ευρώ που θα καταθέτουν, έως 1.200 ευρώ ετησίως, η Πολιτεία θα προσθέτει άλλο ένα, ενώ το ανώτατο όριο θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Με βάση αυτά τα στοιχεία και με 18 πλήρη έτη καταβολών, οι γονείς που αξιοποιούν κάθε χρόνο το μέγιστο όριο θα έχουν καταθέσει συνολικά 24.651,60 ευρώ. Άλλα τόσα θα έχουν προέλθει από το κράτος.
Το συνολικό κεφάλαιο πριν από οποιαδήποτε απόδοση θα είναι, επομένως, 49.303,20 ευρώ. Για να ξεπεράσει ο λογαριασμός τις 60.000 ευρώ, όπως αναφέρθηκε στη ΔΕΘ, χρειάζεται μέση καθαρή ετήσια απόδοση περίπου 2,3%. Αυτό αποκαλύπτει και το σημαντικότερο στοιχείο της μεταρρύθμισης: για να πετύχει τον στόχο της, δεν αρκεί να είναι ένας λογαριασμός αποταμίευσης. Πρέπει να είναι επενδυτικός.
Εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα που μένει να απαντηθούν. Πού θα τηρούνται οι λογαριασμοί; Ποιος θα τους διαχειρίζεται και με ποιες αμοιβές; Σε τι θα επενδύονται τα χρήματα; Ποιος θα επιλέγει τις επενδύσεις; Θα υπάρχει εγγύηση του κεφαλαίου; Θα μπορούν να συνεισφέρουν παππούδες, εργοδότες ή ιδιώτες δωρητές; Και τι ακριβώς θα συμβαίνει όταν το παιδί συμπληρώνει τα 18;
Η πιο φιλελεύθερη απάντηση είναι ταυτόχρονα και η απλούστερη. Ο λογαριασμός πρέπει να ανήκει από την πρώτη ημέρα στο παιδί και να μπορεί να τηρείται σε οποιαδήποτε αδειοδοτημένη τράπεζα ή επενδυτική εταιρεία επιλέξουν οι γονείς. Η Πολιτεία δεν χρειάζεται να δημιουργήσει έναν ακόμη κρατικό φορέα διαχείρισης κεφαλαίων. Ο ρόλος της είναι να θεσπίσει ενιαίους κανόνες, αυστηρή εποπτεία, πλήρη διαφάνεια και χαμηλό ανώτατο όριο προμηθειών. Οι πάροχοι πρέπει να ανταγωνίζονται για να προσφέρουν καλύτερες υπηρεσίες και χαμηλότερο κόστος, ενώ η οικογένεια πρέπει να μπορεί να μεταφέρει τον λογαριασμό χωρίς φορολογική επιβάρυνση.
Τα χρήματα πρέπει να επενδύονται, όχι να λιμνάζουν σε μια κατάθεση την οποία θα διαβρώνει ο πληθωρισμός. Η προεπιλεγμένη λύση θα μπορούσε να είναι ένα φθηνό, παθητικό και ευρέως διαφοροποιημένο ευρωπαϊκό επενδυτικό προϊόν που παρακολουθεί την παγκόσμια αγορά. Όχι επιλογή μεμονωμένων μετοχών, όχι day trading και, κυρίως, όχι πολιτικές παρεμβάσεις για να κατευθύνονται υποχρεωτικά τα χρήματα σε κρατικούς τίτλους ή σε "εθνικά επιθυμητές" επενδύσεις. Οι γονείς θα επιλέγουν ανάμεσα σε πιστοποιημένες λύσεις διαφορετικού κινδύνου, με μια αυτόματη επιλογή που θα μειώνει σταδιακά την έκθεση σε μεταβλητότητα όσο πλησιάζει η ενηλικίωση.
Στα 18, η κυριότητα και ο πλήρης έλεγχος πρέπει να περνούν αυτομάτως στον νέο πολίτη, χωρίς υποχρεωτική ρευστοποίηση. Το κράτος μπορεί να δίνει φορολογικά κίνητρα ώστε τα χρήματα να παραμείνουν επενδεδυμένα ή να χρησιμοποιηθούν για σπουδές, πρώτη κατοικία, δημιουργία επιχείρησης ή συνταξιοδοτική αποταμίευση. Δεν πρέπει, όμως, να συμπεριφέρεται στον δεκαοκτάχρονο ως ανίκανο να αποφασίσει. Ιδιοκτησία χωρίς δικαίωμα επιλογής δεν είναι πραγματική ιδιοκτησία.
Το μέτρο δεν πρέπει να αξιολογηθεί ως κλασική αναδιανεμητική πολιτική. Δεν μεταφέρει πρωτίστως πόρους από τη μία κοινωνική ομάδα στην άλλη, αλλά δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο οι οικογένειες μπορούν να αποταμιεύουν και να επενδύουν για το μέλλον των παιδιών τους. Η κρατική συμμετοχή μειώνει μέρος του κόστους ανατροφής και προσφέρει ένα πρόσθετο, μακροπρόθεσμο κίνητρο για τη δημιουργία οικογένειας, ενώ η λειτουργία του λογαριασμού φέρνει γονείς και παιδιά σε επαφή με βασικές έννοιες της οικονομικής ζωής: την αποταμίευση, τον ανατοκισμό, την απόδοση και το ρίσκο.
Ο ελληνικός "κουμπαράς" μπορεί να γίνει κάτι σημαντικότερο από ένα ακόμη μέτρο για το δημογραφικό. Μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας γενιάς που θα κατανοεί στην πράξη πώς δημιουργείται και διατηρείται ο πλούτος, χωρίς να εξαρτά την ευημερία της αποκλειστικά από ένα μελλοντικό επίδομα ή μια κρατική σύνταξη. Όμως ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Αν οι λογαριασμοί επιβαρύνονται με υψηλές προμήθειες, αν τα χρήματα παραμένουν αναξιοποίητα ή αν η διαχείρισή τους γίνει αντικείμενο πολιτικών παρεμβάσεων, η καλή ιδέα μπορεί να καταλήξει σε μια ακριβή συμβολική κίνηση.
Αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα της μεταρρύθμισης: όχι απλώς να αποκτήσει κάθε παιδί έναν κουμπαρά, αλλά να αποκτήσει μερίδιο στην οικονομία. Να χτίσουμε ανεξαρτησία αντί για εξάρτηση, ευθύνη αντί για επιδόματα και, τελικά, μια πραγματική κοινωνία ιδιοκτητών.
Add comment
Comments