Κρίσιμη Τετάρτη για το πρωτογενές πλεόνασμα – Ο «λογαριασμός» που θα καθορίσει τα νέα μέτρα στήριξης

Καλά νέα αναμένεται να λάβει η Ελλάδα την ερχόμενη Τετάρτη, καθώς ανακοινώνονται τα οριστικά στοιχεία για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025. Το ύψος του θα αποτελέσει τη βάση πάνω στην οποία θα σχεδιαστεί το νέο πακέτο μέτρων στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, εν μέσω των πιέσεων που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Οι μέχρι τώρα ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι το πλεόνασμα θα καταγράψει, για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, σημαντική υπέρβαση των στόχων. Ήδη ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει προαναγγείλει αναθεώρηση προς τα πάνω, ενώ διεθνείς εκτιμήσεις ενισχύουν το θετικό κλίμα.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 4,8%–4,9% του ΑΕΠ, έναντι αρχικού στόχου 3,7%. Μάλιστα, η δημοσιονομική υπεραπόδοση φαίνεται πως θα συνεχιστεί και το 2026, υπερβαίνοντας και τον στόχο του 2,8% του ΑΕΠ.

Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο στην πρόσφατη έκθεσή του (Fiscal Monitor) προβλέπει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα όχι μόνο για το 2025 αλλά και για τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, εκτιμά πλεόνασμα 4,4% για το 2025, 3,8% για το 2026 και 3,1% για το 2027 και το 2028. Παράλληλα, προβλέπει σημαντική αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, στο 110,9% του ΑΕΠ έως το 2031, από 145,7% το 2025.

Η θετική αυτή εικόνα αποδίδεται κυρίως στην ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, αλλά και στην αύξηση των δημοσίων εσόδων, ιδιαίτερα μέσω της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, οι δημοσιονομικές επιδόσεις συνυπάρχουν με τις πιέσεις που προκαλεί η ενεργειακή κρίση λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, επηρεάζοντας τις τιμές και τον πληθωρισμό.

Το τελικό ύψος του πλεονάσματος δεν αρκεί από μόνο του για τον σχεδιασμό νέων παρεμβάσεων. Καθοριστικό ρόλο θα παίξει και ο ευρωπαϊκός κανόνας για τις δημόσιες δαπάνες, από τον οποίο θα προκύψει ο πραγματικός δημοσιονομικός χώρος που θα έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση.

Ήδη, από την έναρξη της κρίσης, έχουν ενεργοποιηθεί δύο πακέτα μέτρων στήριξης με έμφαση στους πιο ευάλωτους. Σε αυτά περιλαμβάνονται το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα και σε βασικά προϊόντα, η επιδότηση στην αντλία για το ντίζελ, το fuel pass, καθώς και ενισχύσεις για τα λιπάσματα.

Από εδώ και πέρα, η στρατηγική θα εξαρτηθεί από δύο βασικούς παράγοντες: το εύρος του δημοσιονομικού χώρου και τη διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Πιερρακάκης, η κυβέρνηση θα περιμένει τα τελικά στοιχεία και θα προσαρμόσει τις αποφάσεις της ανάλογα με τις εξελίξεις στην ενεργειακή αγορά και στα Στενά του Ορμούζ.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι ο χρόνος διάρκειας της κρίσης θα είναι καθοριστικός: διαφορετικές θα είναι οι επιλογές αν η ένταση αποκλιμακωθεί σε λίγες εβδομάδες και διαφορετικές αν παραταθεί για μήνες.

Σε κάθε περίπτωση, η Τετάρτη αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την οικονομική πολιτική των επόμενων μηνών, καθώς θα ξεκαθαρίσει το εύρος των δυνατοτήτων για νέα μέτρα στήριξης.