Το venture capital θεωρείται σήμερα συνώνυμο της Silicon Valley, των startups και των τεχνολογικών "μονόκερων".
Ωστόσο, η ιστορία του ξεκινά πολύ πριν από την εποχή των υπολογιστών και του διαδικτύου. Στην πραγματικότητα, οι πρώτες μορφές επενδύσεων υψηλού ρίσκου εμφανίστηκαν ήδη από τα πρώτα χρόνια της Αμερικανικής Δημοκρατίας, συμβάλλοντας καθοριστικά στη βιομηχανική επανάσταση, στην τεχνολογική πρόοδο και, τελικά, στη διαμόρφωση του αμερικανικού καπιταλισμού.
Η σχέση μεταξύ επιχειρηματικότητας και επενδυτικού κεφαλαίου αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να εξελιχθούν στη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη.
Από την υφαντουργία στη βιομηχανική επανάσταση
Πολύ πριν γεννηθεί η Silicon Valley, ένας έμπορος από το Ρόουντ Άιλαντ, ο Μόουζες Μπράουν, χρηματοδότησε το 1793 την ίδρυση ενός μηχανικού βαμβακουργείου από τον Σάμιουελ Σλέιτερ, ο οποίος είχε μεταφέρει παράνομα από τη Βρετανία την τεχνογνωσία των σύγχρονων κλωστοϋφαντουργικών μηχανών.
Η επένδυση εκείνη δεν ήταν απλώς μια επιχειρηματική συμφωνία. Ήταν ένα στοίχημα σε μια νέα τεχνολογία, με τεράστιο ρίσκο αλλά και ακόμη μεγαλύτερες προοπτικές απόδοσης.
Πολλοί οικονομικοί ιστορικοί θεωρούν ότι αυτή αποτελεί μία από τις πρώτες χαρακτηριστικές πράξεις venture capital στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η λογική του υψηλού ρίσκου
Σε αντίθεση με τις τράπεζες, οι οποίες δανείζουν ζητώντας εξασφαλίσεις, οι επενδυτές venture capital αποκτούν συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο μιας εταιρείας.
Η φιλοσοφία τους είναι απλή:
- οι περισσότερες επενδύσεις πιθανόν θα αποτύχουν,
- λίγες θα επιβιώσουν,
- αλλά μία ή δύο μπορούν να αποδώσουν εκατοντάδες φορές το αρχικό κεφάλαιο, καλύπτοντας όλες τις ζημιές και δημιουργώντας τεράστιο πλούτο.
Αυτό το μοντέλο, γνωστό ως "power law", παραμένει μέχρι σήμερα το θεμέλιο της αγοράς venture capital.
Η γέννηση της σύγχρονης βιομηχανίας.
Η οργανωμένη μορφή του venture capital εμφανίστηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το 1946 ιδρύθηκε η American Research and Development Corporation (ARDC) από τον Ζορζ Ντοριό, ο οποίος θεωρείται ευρέως "πατέρας", του σύγχρονου venture capital. Στόχος ήταν η χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρήσεων που δημιουργούσαν βετεράνοι του πολέμου και επιστήμονες.
Η πιο εμβληματική επένδυση της ARDC ήταν η χρηματοδότηση της Digital Equipment Corporation (DEC) το 1957.
Η επένδυση απέφερε τελικά απόδοση μεγαλύτερη από 1.200 φορές το αρχικό κεφάλαιο, αποδεικνύοντας ότι η χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρήσεων μπορούσε να δημιουργήσει τεράστιες υπεραξίες.
Η Silicon Valley αλλάζει τον κόσμο
Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 το venture capital μετακινήθηκε από τη Βοστώνη στη δυτική ακτή των ΗΠΑ.
Εκεί γεννήθηκαν οι εταιρείες που επένδυσαν στις πρώτες επιχειρήσεις ημιαγωγών, ηλεκτρονικών και λογισμικού, δημιουργώντας το οικοσύστημα που σήμερα είναι γνωστό ως Silicon Valley.
Από αυτό το περιβάλλον προέκυψαν ή χρηματοδοτήθηκαν στα πρώτα τους στάδια εταιρείες όπως η Apple, η Intel, η Cisco, η Genentech και, αργότερα, η Google, η Facebook, η Airbnb και η Uber.
Πολύ περισσότερα από χρήματα
Η επιτυχία του venture capital δεν οφείλεται μόνο στην παροχή κεφαλαίων.
Οι επενδυτές προσφέρουν:
- στρατηγική καθοδήγηση,
- πρόσβαση σε δίκτυα πελατών και συνεργατών,
- βοήθεια στη στελέχωση διοικητικών ομάδων,
- υποστήριξη στην εισαγωγή στο χρηματιστήριο ή στην πώληση της εταιρείας.
Στην πράξη, λειτουργούν ως επιχειρηματικοί εταίροι και όχι απλώς ως χρηματοδότες.
Γιατί πέτυχε στις ΗΠΑ;
Η επιτυχία του venture capital στην Αμερική βασίστηκε σε έναν συνδυασμό παραγόντων:
- ισχυρή προστασία των επενδυτών,
- ανεπτυγμένες κεφαλαιαγορές,
- κουλτούρα αποδοχής της επιχειρηματικής αποτυχίας,
- πανεπιστήμια που παράγουν τεχνολογική καινοτομία,
- εύκολη πρόσβαση σε χρηματιστηριακές αγορές για τις επιτυχημένες επιχειρήσεις.
Αντίθετα, σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες η κυριαρχία των τραπεζών στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων περιόρισε επί δεκαετίες την ανάπτυξη αντίστοιχων αγορών venture capital.
Ο ακρογωνιαίος λίθος του αμερικανικού καπιταλισμού
Η ιστορία του venture capital δείχνει ότι η καινοτομία σπάνια γεννιέται αποκλειστικά μέσα στα εργαστήρια. Χρειάζεται ανθρώπους πρόθυμους να αναλάβουν οικονομικό ρίσκο, χρηματοδοτώντας ιδέες που ακόμη δεν έχουν αποδείξει την αξία τους.
Από το πρώτο βαμβακουργείο του 18ου αιώνα έως τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης του 21ου, το venture capital υπήρξε ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες μετέτρεψαν την καινοτομία σε οικονομική ισχύ.
Αυυή η παράδοση αποτελεί ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά στοιχεία της ιστορίας του αμερικανικού καπιταλισμού και εξακολουθεί να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι επόμενοι επιχειρηματικοί κολοσσοί.
Add comment
Comments