Σημαντικά υψηλότερο από τους αρχικούς στόχους εμφανίζεται το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού στο πρώτο τετράμηνο του 2026, με το οικονομικό επιτελείο να καταγράφει ισχυρό πλεόνασμα και αυξημένα έσοδα, σε μια περίοδο όπου η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει την εικόνα δημοσιονομικής σταθερότητας εν μέσω διεθνούς αβεβαιότητας.
Τα οριστικά στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δείχνουν ότι το πρωτογενές πλεόνασμα ανήλθε στα €5,185 δισ. την περίοδο Ιανουαρίου – Απριλίου 2026, ξεπερνώντας κατά πολύ τον στόχο των €2,298 δισ. που είχε τεθεί στον προϋπολογισμό.
Παράλληλα, το συνολικό ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού εμφάνισε πλεόνασμα €1,887 δισ, όταν ο στόχος προέβλεπε έλλειμμα €909 εκατ.
Υπέρβαση στόχων αλλά με ισχυρή συμβολή έκτακτων παραγόντων
Παρότι οι αριθμοί δημιουργούν εικόνα ισχυρής υπεραπόδοσης, το οικονομικό αποτέλεσμα επηρεάστηκε σημαντικά από σειρά έκτακτων ή πρόωρων εσόδων και μετατοπίσεων πληρωμών.
Στα βασικά στοιχεία που ενίσχυσαν το δημοσιονομικό αποτέλεσμα περιλαμβάνονται:
- πρόωρη είσπραξη 884 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης,
- αυξημένα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά 461 εκατ. ευρώ,
- έσοδα από την παραχώρηση άδειας καζίνο στο Ελληνικό,
καθώς και ειδικές λογιστικές εγγραφές που σχετίζονται με τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού.
Αν αφαιρεθούν οι έκτακτες επιδράσεις και οι χρονικές μετατοπίσεις πληρωμών και εισπράξεων, η πραγματική υπέρβαση έναντι των στόχων περιορίζεται στα περίπου €368 εκατ.
Αυτό δείχνει ότι η εικόνα του προϋπολογισμού παραμένει θετική, αλλά όχι τόσο εντυπωσιακή όσο αποτυπώνεται στον αρχικό τίτλο των στοιχείων.
Το Ταμείο Ανάκαμψης «φούσκωσε» τα έσοδα
Καθοριστικό ρόλο στην εκτέλεση του προϋπολογισμού έπαιξε η νωρίτερη εκταμίευση της 7ης δόσης από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το ποσό των €884 εκατ. εισπράχθηκε τον Απρίλιο αντί για τον Ιούνιο, όπως είχε αρχικά προβλεφθεί, ενισχύοντας σημαντικά τα κρατικά έσοδα του τετραμήνου.
Έτσι, τα συνολικά καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στα €25,175 δισ, παρουσιάζοντας υπέρβαση κατά €2,11 δισ. έναντι των στόχων.
Ιδιαίτερα αυξημένα εμφανίζονται:
- τα έσοδα από μεταβιβάσεις,
- τα έσοδα του ΠΔΕ,
- καθώς και οι εισπράξεις από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών.
Ο ΦΠΑ συνεχίζει να «κρατά» τα δημόσια έσοδα
Τα φορολογικά έσοδα εξακολουθούν να στηρίζονται κυρίως στον ΦΠΑ, γεγονός που δείχνει ότι η κατανάλωση παραμένει βασικός πυλώνας των κρατικών εισπράξεων.
Τα έσοδα από ΦΠΑ έφτασαν σχεδόν τα €10 δισ. στο τετράμηνο και κινήθηκαν σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο.
Ακόμη και αν αφαιρεθεί η επίδραση της σύμβασης παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, τα έσοδα από ΦΠΑ παρέμειναν ενισχυμένα κατά περίπου €253 εκατ.
Αντίθετα:
- οι εισπράξεις από Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης κινήθηκαν χαμηλότερα των προσδοκιών,
- ενώ υστέρηση παρουσίασαν και τα έσοδα από φόρους εισοδήματος νομικών προσώπων.
Το γεγονός αυτό προκαλεί ερωτήματα για την πραγματική δυναμική της επιχειρηματικής κερδοφορίας και της οικονομικής δραστηριότητας.
Η Εγνατία Οδός και το λογιστικό αποτύπωμα της παραχώρησης
Σημαντικό μέρος των στοιχείων του Ιανουαρίου επηρεάστηκε από τη μεγάλη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού για τα επόμενα 35 χρόνια.
Στο πλαίσιο της συναλλαγής:
- καταγράφηκε ποσό 306 εκατ. ευρώ ως έσοδο ΦΠΑ,
- πραγματοποιήθηκε ισόποση επιστροφή φόρου,
- ενώ το ίδιο ποσό εμφανίστηκε εκ νέου στα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών.
Η διαδικασία αυτή είχε ουσιαστικά λογιστικό χαρακτήρα, χωρίς να μεταβάλλει αντίστοιχα τη συνολική δημοσιονομική εικόνα της γενικής κυβέρνησης.
Οι δαπάνες παραμένουν υψηλές
Παρά την καλή εικόνα των εσόδων, οι κρατικές δαπάνες συνέχισαν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα.
Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν στα €23,288 δισ, αυξημένες κατά περίπου €2,1 δισ. σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Μεταξύ των μεγαλύτερων κρατικών πληρωμών ξεχωρίζουν:
- €869 εκατ. προς τον ΟΠΕΚΑ (Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης),
- €825 εκατ. προς τον ΕΟΠΥΥ,
- €494 εκατ. ευρώ για νοσοκομεία και πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας,
- €424 εκατ. προς την ΕΚΑΠΥ για προμήθειες υγείας, καθώς και επιχορηγήσεις προς ΟΑΣΑ, ΟΑΣΘ και ΟΣΕ.
Παράλληλα, συνεχίστηκαν οι ενισχύσεις για κοινωνικές και ενεργειακές παρεμβάσεις, όπως οι πληρωμές που σχετίζονται με το Fuel Pass.
Οι επενδυτικές δαπάνες παραμένουν πίσω
Παρότι τα έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων εμφανίζονται αυξημένα, οι πραγματικές επενδυτικές πληρωμές κινούνται χαμηλότερα του στόχου.
Οι επενδυτικές δαπάνες διαμορφώθηκαν στα €2,938 δισ., παρουσιάζοντας υστέρηση 593 εκατ. ευρώ έναντι των προβλέψεων του προϋπολογισμού.
Αυτό σημαίνει ότι μέρος της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης προήλθε και από καθυστερήσεις στην υλοποίηση επενδυτικών έργων και πληρωμών.
Η κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει την εικόνα σταθερότητας
Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να αξιοποιήσει τα θετικά στοιχεία του τετραμήνου ως ένδειξη ότι η ελληνική οικονομία διατηρεί ανθεκτικότητα παρά:
- την επιβράδυνση στην Ευρώπη,
- τις γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή,
- και τη συνεχιζόμενη πίεση στο κόστος δανεισμού διεθνώς.
Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της υπεραπόδοσης στηρίζεται σε συγκυριακούς ή λογιστικούς παράγοντες και όχι αποκλειστικά σε ισχυρή οργανική ανάπτυξη των φορολογικών εσόδων.
Το επόμενο διάστημα θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να διατηρήσει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα χωρίς να επιβραδυνθεί η οικονομική δραστηριότητα ή να αυξηθεί περαιτέρω η κοινωνική πίεση από την ακρίβεια και τη φορολογική επιβάρυνση.
Add comment
Comments