Οι διεθνείς αγορές πετρελαίου μπορεί να πήραν μια προσωρινή “ανάσα” μετά τα πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, όμως η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο παραμένει μακριά από το τέλος της. Οι τιμές του Brent υποχώρησαν κάτω από τα $100 το βαρέλι, ωστόσο οι επενδυτές, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ναυτιλιακοί κολοσσοί συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν την περιοχή σαν ενεργή εμπόλεμη ζώνη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, το σημαντικότερο ίσως ενεργειακό πέρασμα στον κόσμο, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες LNG.
Η παρατεταμένη κρίση έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας, στον πληθωρισμό και στο κόστος μεταφορών παγκοσμίως.
Το προσχέδιο συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν
Σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη βρίσκονται κοντά σε μια προσωρινή συμφωνία διάρκειας 60 ημερών, η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως “γέφυρα” για μια ευρύτερη ειρηνευτική διευθέτηση. Το σχέδιο προβλέπει επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, άρση των περιορισμών στις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και συνέχιση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η συμφωνία φέρεται να περιλαμβάνει:
- 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας
- αποναρκοθέτηση του Στενού του Ορμούζ
- ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς τέλη
- σταδιακή επανεκκίνηση των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου
- διαπραγματεύσεις για περιορισμό του εμπλουτισμού ουρανίου
- πιθανή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και χαλάρωση κυρώσεων
Ο Donald Trump εμφανίζεται αισιόδοξος ότι η συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί “εντός ημερών”, ωστόσο ακόμα και στελέχη του Λευκού Οίκου αναγνωρίζουν πως οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Γιατί οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν ξαφνικά
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε άμεσα στις πληροφορίες περί συμφωνίας. Το Brentκατέγραψε πτώση άνω του 4%, καθώς οι tradersάρχισαν να προεξοφλούν ότι η ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο θα αποκατασταθεί σταδιακά.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και αν επιτευχθεί πολιτική συμφωνία, η πλήρης επαναφορά της ναυσιπλοΐας μπορεί να χρειαστεί μήνες. Τα ναρκοπέδια, οι ζημιές σε τάνκερ, οι αυξημένοι ασφαλιστικοί κίνδυνοι και ο φόβος νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης κρατούν τις εταιρείες εξαιρετικά επιφυλακτικές.
Οι ασφαλιστικές χρεώσεις για τα πλοία που διέρχονται από την περιοχή έχουν εκτοξευθεί, ενώ αρκετοί μεταφορείς συνεχίζουν να αποφεύγουν το πέρασμα, παρά τα σημάδια αποκλιμάκωσης.
Το Στενό του Ορμούζ ως «όπλο»
Η κρίση ανέδειξε για ακόμη μία φορά πόσο στρατηγικό είναι το Στενό του Ορμούζ για την παγκόσμια οικονομία. Από την έναρξη της σύγκρουσης, το Ιράν χρησιμοποίησε τον έλεγχο της περιοχής ως μοχλό πίεσης απέναντι στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
Ιρανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι η Τεχεράνη έχει “νόμιμο δικαίωμα” να διαχειρίζεται τη διέλευση στο Στενό, στέλνοντας μήνυμα ότι ακόμα και αν υπάρξει συμφωνία, η γεωπολιτική ένταση δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.
Η κρίση προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας εδώ και δεκαετίες, με ορισμένους αναλυτές να τη συγκρίνουν ακόμα και με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Ο μεγάλος φόβος των αγορών
Παρά τη σημερινή πτώση των τιμών, οι επενδυτές δεν θεωρούν ότι ο κίνδυνος έχει περάσει. Η πιθανότητα κατάρρευσης των συνομιλιών, νέων επιθέσεων ή επανεμφάνισης αποκλεισμών στο Ορμούζ παραμένει υπαρκτή.
Αυτό εξηγεί γιατί οι αγορές εξακολουθούν να κινούνται νευρικά, με το πετρέλαιο να παρουσιάζει ακραίες διακυμάνσεις και τις κυβερνήσεις να ανησυχούν για νέο κύμα πληθωρισμού, ενεργειακού κόστους και επιβράδυνσης της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας, κάθε νέα ένταση στον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε αυξημένο κόστος καυσίμων, μεταφορών και βασικών αγαθών.
Και αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια προσωρινή ειρήνη δεν αρκεί για να επαναφέρει την κανονικότητα στις διεθνείς αγορές.
Add comment
Comments