Η Πορτογαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα αντιδράσεων από χιλιάδες ξένους επενδυτές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα Golden Visa, καθώς οι αλλαγές στη νομοθεσία για την απόκτηση υπηκοότητας, σε συνδυασμό με τις τεράστιες καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών παραμονής, έχουν προκαλέσει έντονη αίσθηση αθέτησης των υποσχέσεων του πορτογαλικού κράτους.
Περισσότεροι από 12.000 αιτούντες εξακολουθούν να περιμένουν την πρώτη άδεια διαμονής τους, ενώ εκατοντάδες ετοιμάζονται να κινηθούν νομικά, ζητώντας αποζημιώσεις και προσφυγή ακόμη και σε ευρωπαϊκά δικαστήρια.
Οι «Χρυσές Βίζες» της Ευρώπης
Τα προγράμματα Golden Visa επιτρέπουν σε πολίτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσουν άδεια διαμονής μέσω επενδύσεων. Ανάλογα προγράμματα λειτουργούν ή λειτούργησαν σε χώρες όπως:
- Ελλάδα
- Ιταλία
- Λετονία
- Πορτογαλία
Οι απαιτούμενες επενδύσεις κυμαίνονται συνήθως από €50.000 έως €500.000, με στόχο την ενίσχυση της οικονομίας μέσω κεφαλαίων από το εξωτερικό.
Ωστόσο, τα προγράμματα αυτά έχουν δεχθεί έντονη κριτική, καθώς κατά καιρούς συνδέθηκαν με ξέπλυμα χρήματος, φοροδιαφυγή και εισροή ατόμων που βρίσκονται υπό έρευνα στις χώρες προέλευσής τους.
Από τη «γη της επαγγελίας» στις δικαστικές αίθουσες
Η Πορτογαλία εφαρμόζει το πρόγραμμα από το 2012.
Τα πρώτα χρόνια προσέλκυσε σημαντικά κεφάλαια, αλλά επικρίθηκε επειδή μεγάλο μέρος των επενδύσεων κατευθύνθηκε σε πολυτελή ακίνητα, συμβάλλοντας στην εκτόξευση των τιμών κατοικίας σε πόλεις όπως η Λισαβόνα και το Πόρτο.
Παράλληλα όμως υπήρξαν και χιλιάδες επενδυτές που μετακόμισαν πραγματικά στη χώρα με στόχο να δημιουργήσουν μια νέα ζωή.
Η οικογένεια που πούλησε τα πάντα για την Πορτογαλία
Ο 55χρονος Αμερικανός Luke Strzegowski πούλησε πριν από τέσσερα χρόνια το σπίτι και τα αυτοκίνητά του στις ΗΠΑ. Μαζί με τη σύζυγό του και τις δύο κόρες τους εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Σίντρα, επενδύοντας €350.000, ουσιαστικά όλες τις οικονομίες τους.
Στόχος τους ήταν να αποκτήσουν άδεια διαμονής μέσω της Golden Visa και, μετά από πέντε χρόνια, να μπορέσουν να αιτηθούν μόνιμη παραμονή ή ακόμη και πορτογαλική υπηκοότητα.
Η οικογένεια ήθελε να εγκαταλείψει το έντονα πολωμένο πολιτικό κλίμα των Ηνωμένων Πολιτειών και να προσφέρει στα παιδιά της ένα ασφαλέστερο ευρωπαϊκό περιβάλλον. Μάλιστα, η μεγαλύτερη κόρη είχε ήδη αρχίσει να εξετάζει πανεπιστήμια στην Ευρώπη.
Αντί για 90 ημέρες… σχεδόν πέντε χρόνια αναμονής
Η πραγματικότητα αποδείχθηκε εντελώς διαφορετική.
Παρότι η νομοθεσία προβλέπει ότι η πρώτη άδεια διαμονής πρέπει να εκδίδεται μέσα σε 90 ημέρες, ο Strzegowski εξακολουθεί να περιμένει. Χωρίς επίσημη άδεια διαμονής δεν μπορεί να ταξιδεύει ελεύθερα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που επηρεάζει και την επαγγελματική του δραστηριότητα στον κλάδο της ηλιακής ενέργειας.
Όπως αναφέρει, αναγκάστηκε ακόμη και να ακυρώσει επαγγελματικό ταξίδι σε μεγάλη έκθεση στο Μόναχο, καθώς η νομική του κατάσταση δεν του επιτρέπει να μετακινείται κανονικά εκτός Πορτογαλίας.
Η αλλαγή στον νόμο για την υπηκοότητα
Σαν να μην έφταναν οι καθυστερήσεις, η πορτογαλική Βουλή προχώρησε πρόσφατα σε σημαντική τροποποίηση του νόμου περί ιθαγένειας.
Με τις ψήφους των κυβερνητικών κομμάτων PSD και CDS, καθώς και της δεξιάς Chega, ο απαιτούμενος χρόνος νόμιμης παραμονής για την απόκτηση υπηκοότητας από πολίτες των περισσότερων χωρών εκτός ΕΕ αυξήθηκε από 5 χρόνια σε 10 χρόνια.
Έτσι, όσοι περίμεναν να αποκτήσουν πορτογαλικό διαβατήριο σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα βλέπουν πλέον τον χρονικό ορίζοντα να απομακρύνεται σημαντικά.
«Μας άλλαξαν τους κανόνες στη μέση του παιχνιδιού»
Η δικηγόρος Madalena Monteiro, η οποία εκπροσωπεί μεγάλο αριθμό επενδυτών, υποστηρίζει ότι το κράτος μπορεί να αλλάζει τη νομοθεσία για το μέλλον, όχι όμως να αγνοεί τις δικές του υποχρεώσεις.
Σύμφωνα με την ίδια, περισσότεροι από 500 επενδυτές έχουν ήδη δηλώσει συμμετοχή σε ομαδικές νομικές ενέργειες, ενώ πάνω από 1.200 άτομα υπέγραψαν σχετική αναφορά προς τον Συνήγορο του Πολίτη.
Οι επενδυτές σχεδιάζουν:
- συλλογικές αγωγές,
- αγωγές αποζημίωσης,
- ακόμη και προσφυγές σε ευρωπαϊκά και διεθνή δικαιοδοτικά όργανα.
«Έχασα εννέα χρόνια μέσα σε μία νύχτα»
Ανάλογη είναι και η περίπτωση του Αμερικανού Servet Tasman.
Το 2021 επένδυσε επίσης €350.000 σε δύο κατοικίες στην πόλη Έβορα, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να αποκτήσει πορτογαλική υπηκοότητα το 2028. Με το νέο καθεστώς, εκτιμά ότι αυτό μετατίθεται τουλάχιστον έως το 2037. Όπως δηλώνει, “έχασα εννέα χρόνια μέσα σε μία νύχτα”.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όπως επισημαίνει, είναι ότι δεν μπορεί να αποσύρει τα επενδυμένα κεφάλαιά του μέχρι να αποκτήσει μόνιμη άδεια διαμονής, κάτι που επίσης μετατίθεται χρονικά λόγω των καθυστερήσεων.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Ο υφυπουργός αρμόδιος για τη μετανάστευση Rui Armindo de Freitas απορρίπτει τις κατηγορίες περί εξαπάτησης. Υποστηρίζει ότι η αλλαγή αφορά αποκλειστικά τον χρόνο που απαιτείται για την πολιτογράφηση, ότι οι όροι των Golden Visa δεν έχουν αλλάξει, ενώ οι επενδυτές εξακολουθούν να δικαιούνται μόνιμη άδεια διαμονής μετά την προβλεπόμενη περίοδο.
Κατά τον ίδιο, όσοι δημιούργησαν την εντύπωση ότι η υπηκοότητα ήταν σχεδόν αυτόματη ήταν κυρίως οι εταιρείες που προωθούσαν το πρόγραμμα στο εξωτερικό.
Οι εταιρείες απορρίπτουν τις κυβερνητικές αιτιάσεις
Η δικηγόρος Gilda Pereira, επικεφαλής εταιρείας που δραστηριοποιείται στις Golden Visa, αντικρούει τον ισχυρισμό της κυβέρνησης.
Όπως υποστηρίζει, ακόμη και πορτογαλικά προξενεία στο εξωτερικό διαφήμιζαν επίσημα τη δυνατότητα απόκτησης πορτογαλικής υπηκοότητας μέσω του συγκεκριμένου επενδυτικού προγράμματος.
Κατά την ίδια, η κυβέρνηση επιχειρεί σήμερα να μεταφέρει αλλού την ευθύνη.
Η μεγάλη εκκρεμότητα των φακέλων
Η κυβέρνηση αποδίδει τις καθυστερήσεις στη συσσώρευση περισσότερων από ένα εκατομμύριο εκκρεμών αιτήσεων μετανάστευσης που παρέλαβε από την προηγούμενη διοίκηση.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, το 98% αυτών των φακέλων έχει ήδη διεκπεραιωθεί και πλέον η διοίκηση θα επικεντρωθεί στις εκκρεμείς αιτήσεις Golden Visa.
Ωστόσο, παραδέχεται ότι η δημόσια διοίκηση λειτουργεί με περιορισμένους πόρους και αναγκάζεται να θέτει προτεραιότητες.
Δικαστικές προσφυγές με... μακρά αναμονή
Οι επενδυτές προετοιμάζονται για έναν μακρύ δικαστικό αγώνα.
Ωστόσο, ακόμη και οι ίδιοι αναγνωρίζουν ότι η πορτογαλική Δικαιοσύνη κινείται εξίσου αργά με τις μεταναστευτικές υπηρεσίες, γεγονός που σημαίνει ότι πολλές από τις υποθέσεις ενδέχεται να χρειαστούν χρόνια μέχρι να εκδικαστούν.
Έτσι, αρκετοί ίσως αναγκαστούν να περιμένουν τόσο τις δικαστικές αποφάσεις όσο και τα νέα, πολύ μεγαλύτερα χρονικά όρια για την απόκτηση πορτογαλικής υπηκοότητας.
Add comment
Comments