Οι αιτήσεις για επείγουσα βοήθεια μετανάστευσης έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, ενώ οι διαδικτυακές αναζητήσεις για "επιστράτευση" και "πώς να φύγω" βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023.
Από την Αργώ | Συντακτική ομάδα Greece2Day
Ένα νέο κύμα ανησυχίας διαπερνά τη Ρωσία καθώς ολοκληρώνονται οι εκλογές για την Κρατική Δούμα. Ρώσοι πολίτες, κυρίως άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας, εγκαταλείπουν τη χώρα ή προετοιμάζονται να το κάνουν, φοβούμενοι ότι μετά το κλείσιμο της κάλπης μπορεί να ανακοινωθεί νέα στρατιωτική επιστράτευση για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση για νέα επιστράτευση. Αντιθέτως, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει απορρίψει επανειλημμένα τις σχετικές πληροφορίες. Όμως ένα μέρος της ρωσικής κοινωνίας φαίνεται να μην είναι διατεθειμένο να περιμένει για να διαπιστώσει ποια πλευρά έχει δίκιο.
Σχεδόν οκταπλασιάστηκαν τα αιτήματα βοήθειας
Σύμφωνα με το αντιπολεμικό πρόγραμμα Ark, τα αιτήματα για επείγουσα βοήθεια και συμβουλές σχετικά με την έξοδο από τη Ρωσία έχουν αυξηθεί σχεδόν οκτώ φορές από τις αρχές του καλοκαιριού. Οργανώσεις που βοηθούν Ρώσους να εγκατασταθούν στο εξωτερικό αναφέρουν επίσης σημαντική αύξηση της ζήτησης.
Από τον Ιούλιο, ο αριθμός των καθημερινών αιτημάτων για βοήθεια μετεγκατάστασης έχει αυξηθεί περίπου από 70 σε 120 ημερησίως. Παράλληλα, οι αναζητήσεις στις μηχανές Google και Yandex για όρους όπως "πώς να φύγω" και "επιστράτευση" έφθασαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και στις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023.
Η εικόνα θυμίζει - σε μικρότερη μέχρι στιγμής κλίμακα - όσα είχαν συμβεί το φθινόπωρο του 2022.
Η μνήμη του 2022
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2022, ο Πούτιν ανακοίνωσε τη λεγόμενη "μερική επιστράτευση". Η απόφαση προκάλεσε ένα από τα μεγαλύτερα κύματα φυγής από τη Ρωσία μετά την έναρξη του πολέμου.
Εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσοι εγκατέλειψαν τότε τη χώρα, με μεγάλες ουρές να σχηματίζονται στα χερσαία σύνορα και τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων να εκτοξεύονται. Γεωργία, Αρμενία, Καζακστάν, Τουρκία και Σερβία αποτέλεσαν μερικούς από τους βασικούς προορισμούς.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, η ανάμνηση εκείνης της περιόδου εξακολουθεί να επηρεάζει τη συμπεριφορά πολλών Ρώσων. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά αρκετοί επιχειρούν να φύγουν πριν υπάρξει οποιαδήποτε επίσημη ανακοίνωση.
Γιατί φοβούνται ότι μετά τις εκλογές θα είναι αργά
Οι εκλογές για την Κρατική Δούμα διεξάγονται από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου. Οι επικριτές του Κρεμλίνου και ορισμένες δυτικές κυβερνήσεις έχουν υποστηρίξει ότι μια νέα επιστράτευση θα μπορούσε να ανακοινωθεί μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας, ώστε το πολιτικά δύσκολο μέτρο να μην προηγηθεί της κάλπης.
Δεν υπάρχουν, ωστόσο, δημόσια στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι έχει ληφθεί τέτοια απόφαση. Ο Πούτιν έχει χαρακτηρίσει τις σχετικές πληροφορίες αβάσιμες και έχει δηλώσει ότι δεν υπάρχει ανάγκη νέας κινητοποίησης.
Παρά τις διαψεύσεις, ανεξάρτητα ρωσικά μέσα έχουν καταγράψει 17 επίσημες διαψεύσεις σχετικά με επικείμενη επιστράτευση από το καλοκαίρι. Και αυτό δεν φαίνεται να έχει εξαφανίσει την ανησυχία.
Διαβάστε ακόμα: Ρωσία: Η κοινωνία κουράζεται - το κλίμα επιδεινώνεται
Το νέο ηλεκτρονικό σύστημα αλλάζει τα δεδομένα
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που κάνει τη σημερινή κατάσταση διαφορετική από εκείνη του 2022. Η Ρωσία διαθέτει πλέον ηλεκτρονικό μητρώο στρατιωτικών κλήσεων. Μέσω του συστήματος, η έκδοση ηλεκτρονικής κλήσης μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματα περιορισμούς στον πολίτη στον οποίο απευθύνεται.
Ο σημαντικότερος από αυτούς είναι η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα. Έχουν ήδη καταγραφεί περιπτώσεις Ρώσων που ενημερώθηκαν στα σύνορα ότι δεν μπορούν να φύγουν επειδή είχε εκδοθεί ηλεκτρονική στρατιωτική κλήση στο όνομά τους.
Αυτό δημιουργεί ένα εντελώς διαφορετικό κίνητρο: όποιος φοβάται ότι μπορεί να κληθεί, έχει λόγο να φύγει πριν εμφανιστεί το όνομά του στο σύστημα.
Το πρόβλημα των 30.000–35.000 στρατιωτών τον μήνα
Πίσω από τους φόβους βρίσκεται ένα πραγματικό στρατιωτικό πρόβλημα. Έπειτα από περισσότερο από τέσσερα χρόνια πολέμου, ο ρωσικός στρατός χρειάζεται συνεχή ροή νέου προσωπικού για να αντικαθιστά νεκρούς, τραυματίες και όσους αποχωρούν.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλούνται διεθνή μέσα, η Ρωσία χρειάζεται περίπου 30.000 έως 35.000 νέους στρατιώτες κάθε μήνα για να διατηρεί τις δυνάμεις της. Η Μόσχα έχει προσπαθήσει μέχρι σήμερα να καλύψει τις ανάγκες αυτές χωρίς να επαναλάβει την πολιτικά δύσκολη επιστράτευση του 2022.
Το βασικό εργαλείο είναι τα συμβόλαια εθελοντικής κατάταξης.
Χρήματα αντί επιστράτευσης
Οι ρωσικές αρχές έχουν προσφέρει σημαντικά οικονομικά κίνητρα σε όσους υπογράφουν στρατιωτικό συμβόλαιο. Σε αρκετές περιοχές, τα μπόνους κατάταξης σε συνδυασμό με τις στρατιωτικές αποδοχές μπορούν να αντιστοιχούν σε πολλαπλάσια του μέσου ετήσιου τοπικού εισοδήματος.
Το οικονομικό κίνητρο υπήρξε κρίσιμο για τη δυνατότητα του Κρεμλίνου να συνεχίσει τον πόλεμο χωρίς μια δεύτερη μεγάλης κλίμακας επιστράτευση. Όσο όμως αυξάνονται οι ανάγκες του στρατού, τόσο αυξάνεται και το ερώτημα για το εάν το μοντέλο αυτό μπορεί να συνεχίσει να παράγει αρκετούς νεοσύλλεκτους.
Καταγγελίες και για εξαναγκαστική στρατολόγηση
Παράλληλα έχουν αυξηθεί οι καταγγελίες για πιέσεις προς ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού προκειμένου να υπογράψουν στρατιωτικά συμβόλαια. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν καταγράψει περιπτώσεις στις οποίες κρατούμενοι, μετανάστες ή άνθρωποι με οικονομικά προβλήματα φέρονται να δέχθηκαν έντονες πιέσεις για να καταταγούν.
Τον Αύγουστο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφεραν επίσης αύξηση περιστατικών εξαναγκαστικής στρατολόγησης. Αυτό δεν ισοδυναμεί με γενική επιστράτευση.
Δείχνει όμως την πίεση που δημιουργεί η ανάγκη συνεχούς αναπλήρωσης προσωπικού.
Οι εκλογές στη σκιά του πολέμου
Οι εκλογές της 18ης–20ής Σεπτεμβρίου αφορούν και τις 450 έδρες της Κρατικής Δούμας, καθώς και σειρά περιφερειακών αναμετρήσεων. Στο ψηφοδέλτιο συμμετέχουν κόμματα που στηρίζουν τον Πούτιν και τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία.
Το Yabloko, το μοναδικό κόμμα που εξακολουθεί να δρα νόμιμα στη Ρωσία και έχει εκφράσει δημόσια αντιπολεμική θέση, αποκλείστηκε από τη συμμετοχή.
Έτσι, η πιθανότητα μιας νέας επιστράτευσης έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα θέματα που αιωρούνται πάνω από την εκλογική διαδικασία - παρότι δεν υπάρχει επιλογή στο ψηφοδέλτιο που να εκφράζει καθαρά αντίθεση στον πόλεμο.
Πού κατευθύνονται όσοι φεύγουν
Για όσους αποφασίζουν να εγκαταλείψουν τη Ρωσία, οι επιλογές είναι πλέον πιο περιορισμένες από ό,τι το 2022. Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αυστηροποιήσει σημαντικά τους όρους εισόδου για Ρώσους πολίτες. Γι’ αυτό αρκετοί στρέφονται και πάλι σε χώρες όπου η είσοδος παραμένει σχετικά ευκολότερη. Μεταξύ των βασικών προορισμών βρίσκονται: η Γεωργία, η Αρμενία, η Σερβία και η Τουρκία.
Ορισμένοι δεν εγκαταλείπουν οριστικά τη χώρα. Απλώς σχεδιάζουν να παραμείνουν στο εξωτερικό για μερικές εβδομάδες μέχρι να διαπιστώσουν τι θα συμβεί μετά τις εκλογές.
Το πραγματικό τεστ αρχίζει μετά το κλείσιμο της κάλπης
Προς το παρόν, υπάρχουν δύο παράλληλες πραγματικότητες. Η επίσημη θέση του Κρεμλίνου είναι σαφής: δεν σχεδιάζεται νέα επιστράτευση.
Ταυτόχρονα όμως, η συμπεριφορά ενός μέρους του πληθυσμού δείχνει ότι οι διαβεβαιώσεις αυτές δεν αρκούν για να εξαλείψουν τον φόβο. Οι αυξημένες αναζητήσεις στο διαδίκτυο, η άνοδος των αιτημάτων για μετανάστευση και οι προληπτικές αναχωρήσεις αποτελούν μετρήσιμα στοιχεία.
Το εάν οι φόβοι για νέα επιστράτευση θα επιβεβαιωθούν είναι διαφορετικό ζήτημα - και μέχρι στιγμής παραμένει άγνωστο. Ακριβώς γι’ αυτό αρκετοί Ρώσοι φαίνεται να επιλέγουν να μην περιμένουν την απάντηση.
Για αυτούς, η καθοριστική ημερομηνία δεν είναι μόνο η ημέρα των εκλογών. Είναι η επόμενη ημέρα.
Add comment
Comments