Οι αποτυχίες στο πεδίο της μάχης, ο αυξανόμενος πληθωρισμός, ένας πληθυσμός κουρασμένος από τον πόλεμο και μια στρατιωτική παρέλαση χωρίς ιδιαίτερο στρατιωτικό εξοπλισμό – δεν είναι περίεργο που ο Vladimir Putin φαίνεται να μειώνει τις δημόσιες εμφανίσεις του.
Ο Putin και οι ελίτ του Κρεμλίνου αντιμετωπίζουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια σε όλη τη Ρωσία, λόγω ενός συνδυασμού γεωπολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών πιέσεων.
Χρόνια κυρώσεων, αυξανόμενα επιτόκια, εκρηκτικός πληθωρισμός και συνεχιζόμενα πλήγματα της Ουκρανίας σε ενεργειακές εγκαταστάσεις αναγκάζουν το Κρεμλίνο να λάβει δύσκολες αποφάσεις, φέρνοντας σε αντιπαράθεση τα “γεράκια” της ασφάλειας με τις οικονομικές ελίτ, εν μέσω αυξανόμενης κοινωνικής δυσαρέσκειας. Τον περασμένο μήνα, ο ίδιος ο Putin παραδέχτηκε ότι η οικονομία αντιμετωπίζει προβλήματα.
Ωστόσο, φαίνεται πως η πιο πρόσφατη καταστολή του Κρεμλίνου στη χρήση του διαδικτύου και των εφαρμογών ανταλλαγής μηνυμάτων είναι αυτή που προκάλεσε κύμα δημόσιας οργής στην κοινωνία.
Οι πρόσφατοι περιορισμοί στις ψηφιακές ελευθερίες και η φαινομενική στροφή προς ένα διαδίκτυο κρατικού ελέγχου, στα πρότυπα της Κίνας, επηρεάζουν την καθημερινότητα των Ρώσων, που ήδη δοκιμάζονται από χρόνια πολέμου και κυρώσεων. Ακόμη και σε φιλοκυβερνητικά μέσα και στους κύκλους της ελίτ, αυξάνεται η κριτική για τους περιορισμούς στο διαδίκτυο.
Η ρωσική κυβέρνηση τους τελευταίους μήνες έχει επεκτείνει τους περιορισμούς σε πρωτοφανή επίπεδα, με το κινητό διαδίκτυο να διακόπτεται συχνά σε όλη τη χώρα, δήθεν για την αντιμετώπιση επιθέσεων ουκρανικών drones.
Σύμβουλοι ασφάλειας και στρατού του Κρεμλίνου ανησυχούν για όσα συνέβησαν στο σύμμαχο της Μόσχας, Ιράν, όπου παραβιάσεις ασφαλείας μέσω διαδικτυακών εφαρμογών θεωρείται ότι οδήγησαν άμεσα στη δολοφονία βασικών στελεχών του καθεστώτος από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ωστόσο, οι αλλαγές στη διάθεση της κοινής γνώμης δημιουργούν πραγματικά προβλήματα για τον Ρώσο πρόεδρο. Την Παρασκευή, ακόμη και το κρατικό κέντρο δημοσκοπήσεων, το Russian Public Opinion Research Centre, έδειξε ότι η δημοτικότητα του Πούτιν έπεσε στο 65,6% - το χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή του πολέμου, μειωμένη κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες από τις αρχές του 2026.
Η καταστολή στο διαδίκτυο εξοργίζει τους Ρώσους
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και τα χρόνια κυρώσεων είχαν αρχικά συσπειρωτικό αποτέλεσμα στη ρωσική κοινωνία, όμως ένα λάθος των αρχών μπορεί να ανατρέψει το κλίμα, σύμφωνα με τη Δρ Anna Matveeva,του King’s College London.
“Νομίζω ότι η διαταραχή του διαδικτύου είναι το είδος λάθους που μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο εσωτερικό αντίκτυπο από την Ουκρανία ή την αύξηση των τιμών, γιατί επηρεάζει τους πάντες, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης ή εισοδήματος”, δήλωσε.
Οι περιορισμοί σε δημοφιλείς εφαρμογές όπως WhatsApp και Telegram, καθώς και η προσπάθεια δημιουργίας κρατικής εναλλακτικής πλατφόρμας (“Max”), στο πλαίσιο ενός ψηφιακού “τείχους” που απομονώνει τη Ρωσία από τη Δύση, ενδέχεται να θέτουν την ασφάλεια πάνω από την οικονομία.
“Υπάρχει το οικονομικό μπλοκ της κυβέρνησης που λέει “επενδύσαμε στην ψηφιακή οικονομία και τώρα όλα υπονομεύονται”, και οι άνθρωποι της ασφάλειας που λένε “δείτε τι συνέβη στο Ιράν, όπου η ηγεσία χτυπήθηκε μέσω διαδικτυακής παρακολούθησης”, σημείωσε.
Η Ksenia Maximova, ιδρύτρια της Russian Democratic Society, δήλωσε: “Ο κόσμος είναι πολύ πιο εξοργισμένος απ’ όσο περίμενα. Όταν οι ελευθερίες αφαιρούνται σταδιακά, οι άνθρωποι δεν αντιδρούν - αλλά οι περιορισμοί στο διαδίκτυο ήταν το σημείο καμπής”.
Για πολλούς Ρώσους που ήδη δυσκολεύονται οικονομικά, η κατάσταση μπορεί να γίνει ανυπόφορη. Το ανεξάρτητο μέσο Meduza ανέφερε ότι η πτώση της δημοτικότητας του Putin συνδέεται με τους περιορισμούς στο Telegram, το κινητό διαδίκτυο, τις αυξήσεις τιμών και την κόπωση από τον πόλεμο.
Ακόμη και φιλοκυβερνητικά μέσα και προσωπικότητες έχουν αντιδράσει. Η influencer Victoria Bonya προκάλεσε αίσθηση με σχετική ανάρτηση, ενώ το συντηρητικό κανάλι Tsargrad προειδοποίησε για “τεχνολογική εξάρτηση από την Κίνα” και κινδύνους για τον τραπεζικό τομέα.
Σε οικονομικό φόρουμ στη Μόσχα, επιχειρηματίες και οικονομολόγοι άσκησαν ανοιχτή κριτική στην κυβέρνηση. “Η ηγεσία έχει χάσει επαφή με την πραγματικότητα της οικονομίας”, δήλωσε ένας συμμετέχων.
Παρότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου στο Ιράν προσφέρει κάποια ανάσα, οι οικονομολόγοι τονίζουν ότι απαιτείται μακροχρόνια αύξηση για να ισοσκελιστεί ο προϋπολογισμός.
Σταθερό αλλά εύθραυστο καθεστώς
Το κατά πόσο η κοινωνική δυσαρέσκεια θα επηρεάσει την πολιτική είναι αβέβαιο. Σύμφωνα με τη Matveeva, υπάρχουν δύο επιλογές: επιστροφή σε πιο ελεύθερο μοντέλο ή συνέχιση των περιορισμών με την ελπίδα ότι οι πολίτες θα προσαρμοστούν, όπως στην Κίνα.
Ο αναλυτής Edward Lucas περιγράφει το καθεστώς Putin ως “άκαμπτο αλλά εύθραυστο” - δείχνει σταθερό, αλλά υπάρχει κίνδυνος ρωγμών.
Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η Δύση συχνά αποτυγχάνει να προβλέψει τις εξελίξεις στη Ρωσία: “Ίσως ο Putin να μην χαλαρώσει, αλλά να σκληρύνει ακόμη περισσότερο τη στάση του”.
Με περιορισμένη πολιτική αντιπολίτευση και ισχυρό κρατικό έλεγχο, οποιαδήποτε αλλαγή πιθανότατα θα προέλθει από εσωτερικές διαφωνίες στις ελίτ.
Ωστόσο, η ανάλυση αυτών των ελίτ είναι δύσκολη, καθώς η Ρωσία αποτελεί ένα πολύπλοκο σύστημα με 89 περιφέρειες, ισχυρούς τοπικούς ηγέτες και μεγάλες βιομηχανίες που στηρίζουν την οικονομία.
Ο Putin έχει αποδειχθεί πολιτικός “επιζών”, παραμένοντας στην εξουσία για πάνω από 25 χρόνια. Όμως ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστεί τις πολλαπλές κρίσεις που αντιμετωπίζει σήμερα, ίσως καθορίσει όχι μόνο το τέλος της διακυβέρνησής του, αλλά και το τι θα ακολουθήσει.
Add comment
Comments