Γερμανία: Η AfD εκτοξεύθηκε στις κάλπες, αλλά «έπεσε σε τοίχο» στους δεύτερους γύρους – Τι δείχνει η Κάτω Σαξονία

Στις δημοτικές εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου, η AfD είχε φτάσει στο 15,9% σε επίπεδο περιφερειών, από μόλις 4,6% το 2021 - άνοδος 11,3 ποσοστιαίων μονάδων. Η CDU παρέμεινε πρώτη με 27,2%, η SPD ακολούθησε με 24,6%, οι Πράσινοι περιορίστηκαν στο 14,1% και η Αριστερά ανέβηκε στο 6%.

Δύο εβδομάδες αργότερα, όμως, το πολιτικό σκηνικό ήταν διαφορετικό. Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν δεύτεροι γύροι σε 123 δήμους και περιφέρειες της Κάτω Σαξονίας, όπου κανένας υποψήφιος δεν είχε ξεπεράσει το 50% στον πρώτο γύρο. Μεταξύ αυτών βρίσκονταν το Ανόβερο, το Braunschweig, το Osnabrück, το Göttingen και το Salzgitter.

Η AfD έχασε και τις τρεις μονομαχίες

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκέντρωναν τρεις δήμοι στους οποίους υποψήφιοι της AfD είχαν καταφέρει να φτάσουν στον δεύτερο γύρο: Salzgitter, Munster και Bockenem.

Και στις τρεις περιπτώσεις η ήττα ήταν καθαρή. Στο Salzgitter, ο επί 20 χρόνια δήμαρχος Frank Klingebiel της CDU επανεξελέγη με 74,7%, έναντι 25,3% της Patricia Mair της AfD.

Το αποτέλεσμα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν συγκριθεί με την ψήφο για το δημοτικό συμβούλιο δύο εβδομάδες νωρίτερα. Εκεί η AfD είχε αναδειχθεί πρώτη δύναμη με 27,4%, μπροστά από την SPD με 25,9% και την CDU με 23,2%. Η AfD διαθέτει πλέον 13 έδρες στο δημοτικό συμβούλιο, έναντι 12 της SPD και 11 της CDU. 

Με άλλα λόγια, το Salzgitter έδωσε δύο διαφορετικές εικόνες μέσα σε δύο εβδομάδες: στην κομματική κάλπη η AfD βγήκε πρώτη· όταν όμως η επιλογή περιορίστηκε μεταξύ του υποψηφίου της AfD και του υποψηφίου της CDU, ο Klingebiel συγκέντρωσε σχεδόν τα τρία τέταρτα των ψήφων.

Munster: 80,5% απέναντι στην AfD

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η διαφορά στο Munster. Η ανεξάρτητη Anna Adamczak επικράτησε με 80,5%, αφήνοντας τον Christoph Weynand της AfD στο 19,5% περίπου.

Στον πρώτο γύρο η Adamczak είχε συγκεντρώσει 48,1% και ο Weynand 20,7%. Δηλαδή, στον δεύτερο γύρο το μεγαλύτερο μέρος των ψηφοφόρων των αποκλεισμένων υποψηφίων κατευθύνθηκε προς την ανεξάρτητη υποψήφια.

Bockenem: 69,6% – 30,4%

Παρόμοια ήταν η εικόνα στο Bockenem. Ο ανεξάρτητος Jens Lüer εξελέγη δήμαρχος με 69,6%, έναντι 30,4% του Felix Mull της AfD. Η συμμετοχή έφθασε το 65,6%. 

Έτσι, η AfD ολοκλήρωσε τη βραδιά χωρίς να κερδίσει κανένα από τα τρία δημοτικά εκτελεστικά αξιώματα στα οποία είχε υποψήφιο στον δεύτερο γύρο.

Ανόβερο: παραμένει Πράσινο

Στην πρωτεύουσα της Κάτω Σαξονίας, ο Belit Onay των Πρασίνων εξασφάλισε νέα θητεία στη δημαρχία. Ο Onay συγκέντρωσε 61,5%, έναντι 38,5% του Axel von der Ohe της SPD. Η συμμετοχή ήταν περίπου 45%.

Παράλληλα, στην ευρύτερη περιφέρεια του Ανόβερο, η Eva Bender της SPD κέρδισε την προεδρία με 69,4%, έναντι 30,6% του Oliver Junk της CDU. 

Braunschweig: σαρωτική επανεκλογή της SPD

Καθαρή ήταν η εικόνα και στο Braunschweig. Ο νυν δήμαρχος Thorsten Kornblum της SPD επανεξελέγη με 75,6%, έναντι μόλις 24,4% του Maximilian Pohler της CDU.

Η συμμετοχή περιορίστηκε στο 39,3%.

Osnabrück: παραμένει στην CDU

Στο Osnabrück, αντίθετα, επικράτησε η CDU. Η δήμαρχος Katharina Pötter επανεξελέγη με 57%, έναντι 43,1% του Volker Bajus των Πρασίνων.

Το αποτέλεσμα έχει ενδιαφέρον επειδή οι Πράσινοι είχαν αναδειχθεί οριακά πρώτη δύναμη στις εκλογές για το δημοτικό συμβούλιο της 13ης Σεπτεμβρίου, ενώ στον δεύτερο γύρο ο Bajus είχε λάβει και την υποστήριξη της τοπικής SPD. Παρ’ όλα αυτά, η Pötter διατήρησε τη δημαρχία.

Το παράδοξο της AfD

Το πολιτικά ενδιαφέρον συμπέρασμα της βραδιάς δεν είναι ότι η AfD εξαφανίστηκε. Κάθε άλλο. Η εκλογική της βάση στην Κάτω Σαξονία είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερη από ό,τι πριν από πέντε χρόνια. Η άνοδος από 4,6% σε 15,9% στις εκλογές των περιφερειακών συμβουλίων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταβολές του πολιτικού χάρτη του κρατιδίου.

Το Salzgitter είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα: η AfD είναι πλέον η μεγαλύτερη παράταξη στο δημοτικό συμβούλιο. Αλλά οι δεύτεροι γύροι μετέτρεψαν μια πολυκομματική αναμέτρηση σε δυαδική επιλογή.

Και εκεί η εικόνα άλλαξε δραματικά. Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα δείχνουν ότι, τουλάχιστον σε αυτές τις τρεις τοπικές αναμετρήσεις, οι υποψήφιοι της AfD δεν κατάφεραν να προσελκύσουν αρκετούς από τους ψηφοφόρους των υποψηφίων που αποκλείστηκαν στον πρώτο γύρο.

Η άλλη ιστορία της βραδιάς: το πλεονέκτημα των εν ενεργεία δημάρχων

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη ανάγνωση των αποτελεσμάτων, η οποία δεν αφορά αποκλειστικά την AfD. Οι ψηφοφόροι της Κάτω Σαξονίας έδειξαν σε πολλές μεγάλες πόλεις σαφή προτίμηση στη συνέχεια της υπάρχουσας διοίκησης.

Υπήρξαν βέβαια εξαιρέσεις. Στο Delmenhorst, για παράδειγμα, ο Alexander Mittag της SPD κέρδισε με 52,2% και εκτόπισε από τη δημαρχία την Petra Gerlach της CDU, η οποία είχε μάλιστα προηγηθεί στον πρώτο γύρο.

Ένα τεστ με δύο διαφορετικά μηνύματα

Οι δημοτικές εκλογές της Κάτω Σαξονίας δεν είναι κρατιδιακές εκλογές και τα αποτελέσματά τους δεν μπορούν να μεταφερθούν μηχανικά σε μια μελλοντική Landtagswahl. Προσφέρουν όμως δύο σαφείς παρατηρήσεις για τη σημερινή κατάσταση του τοπικού πολιτικού συστήματος.

Η πρώτη είναι ότι η AfD έχει διευρύνει σημαντικά την εκλογική της παρουσία. Με 15,9% σε επίπεδο περιφερειών και με περιπτώσεις όπως το Salzgitter, όπου αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στο δημοτικό συμβούλιο, δεν αποτελεί πλέον περιθωριακή παρουσία στην τοπική πολιτική της Κάτω Σαξονίας. 

Η δεύτερη είναι ότι η αυξημένη κομματική επιρροή δεν μεταφράστηκε σήμερα σε κατάκτηση δημαρχιακού αξιώματος όταν οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο συγκεκριμένους υποψηφίους.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πολιτικό στοιχείο της βραδιάς: η AfD απέδειξε πριν από δύο εβδομάδες ότι μπορεί να συγκεντρώσει σημαντικό ποσοστό σε μια πολυκομματική κάλπη. Οι σημερινοί δεύτεροι γύροι έδειξαν ότι, στις τρεις συγκεκριμένες πόλεις όπου συμμετείχε, μεγάλο μέρος του υπόλοιπου εκλογικού σώματος επέλεξε τον αντίπαλό της όταν η κάλπη μετατράπηκε σε μονομαχία.

Το αν αυτό το μοτίβο περιορίζεται στις συγκεκριμένες τοπικές αναμετρήσεις ή έχει ευρύτερη πολιτική σημασία είναι ένα διαφορετικό ερώτημα - και θα δοκιμαστεί σε επόμενες εκλογές.