Flydubai: 29 δευτερόλεπτα τρόμου στα 30.000 πόδια – Μαχαίρωμα στο πιλοτήριο και μια πτήση που λίγο έλειψε να καταλήξει σε τραγωδία

Η αεροπορική εταιρεία και η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων επιβεβαίωσαν επισήμως ότι σημειώθηκε "περιστατικό ασφαλείας" και συμπλοκή στο πιλοτήριο, με τραυματισμούς μελών του πληρώματος. Όλοι οι επιβάτες επέζησαν. Το τι ακριβώς συνέβη μέσα στο πιλοτήριο αποτελεί ακόμη αντικείμενο επίσημης έρευνας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, μαρτυρίες επιβατών και πληροφορίες που μετέδωσαν Reuters, Associated Press και Financial Times, ο συγκυβερνήτης φέρεται να επιτέθηκε με μαχαίρι στον κυβερνήτη και στη συνέχεια να επιχείρησε να οδηγήσει το αεροσκάφος σε συντριβή.

Από τα 30.875 στα 16.750 πόδια σε 29 δευτερόλεπτα

Το Boeing 737 MAX 8, με αριθμό νηολογίου A6-FKF, αναχώρησε από το Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι το πρωί της Τετάρτης 30 Σεπτεμβρίου. Για περίπου δυόμισι ώρες η πτήση εξελισσόταν κανονικά. Και ξαφνικά όλα άλλαξαν. Τα δεδομένα παρακολούθησης της πτήσης δείχνουν ότι στις 05:22 UTC το αεροσκάφος πραγματοποίησε μια εξαιρετικά απότομη κάθοδο. Μέσα σε μόλις 29 δευτερόλεπτα έπεσε από περίπου 30.875 πόδια στα 16.750 πόδια.

Δηλαδή έχασε περίπου 14.125 πόδια – περισσότερα από 4,3 χιλιόμετρα ύψους – σε λιγότερο από μισό λεπτό. Ακολούθησε απότομη άνοδος και νέα κάθοδος, προτού το Boeing σταθεροποιηθεί σε χαμηλότερο ύψος. Για τους ανθρώπους στην καμπίνα επιβατών, όμως, δεν υπήρχαν αριθμοί, δεδομένα πτήσης ή εξηγήσεις. Υπήρχε μόνο η αίσθηση ότι το αεροπλάνο έπεφτε. Επιβάτες περιέγραψαν πανικό, φωνές και ανθρώπους που πίστευαν ότι επρόκειτο να πεθάνουν. Βίντεο που κυκλοφόρησαν μετά το περιστατικό καταγράφουν στιγμές χάους μέσα στην καμπίνα.

Τι συνέβαινε μέσα στο πιλοτήριο

Σύμφωνα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον οποίο επικαλείται το Reuters, ένας από τους δύο πιλότους επιτέθηκε στον άλλο με μαχαίρι και στη συνέχεια φέρεται να προσπάθησε να ρίξει το αεροσκάφος. Ο κυβερνήτης έχει ταυτοποιηθεί ως ο Ινδός πιλότος Smit Machchhar. Παρά τα τραύματά του, ο Machchhar φέρεται να κατάφερε να ανοίξει την πόρτα του πιλοτηρίου, επιτρέποντας σε άλλους ανθρώπους να επέμβουν. Η πρεσβεία της Ινδίας στη Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε αργότερα ότι η κατάστασή του ήταν σταθερή.

Σύμφωνα με το Associated Press, ο συγκυβερνήτης είναι υπήκοος του Ομάν. Η ταυτότητά του δεν είχε δημοσιοποιηθεί μέχρι το πρωί της 1ης Οκτωβρίου και – κυρίως – το κίνητρό του παραμένει άγνωστο. Αυτό είναι και ένα από τα σημαντικότερα σημεία της υπόθεσης. Ισραηλινοί αξιωματούχοι εξετάζουν το περιστατικό ως πιθανή τρομοκρατική ενέργεια. Ωστόσο, μέχρι στιγμής οι αρχές των ΗΑΕ και η flydubai δεν έχουν υιοθετήσει αυτή την εκδοχή και ζητούν να μην εξαχθούν συμπεράσματα πριν ολοκληρωθεί η έρευνα.

Οι επιβάτες μπήκαν στο πιλοτήριο

Οι μαρτυρίες που ακολούθησαν περιγράφουν μια σχεδόν κινηματογραφική αλληλουχία γεγονότων. Όταν έγινε αντιληπτό ότι κάτι πολύ σοβαρό συνέβαινε στο μπροστινό μέρος του αεροσκάφους και ενώ το Boeing έχανε απότομα ύψος, επιβάτες και μέλη του πληρώματος κατάφεραν να μπουν στο πιλοτήριο. Ακολούθησε πάλη με τον συγκυβερνήτη. Σύμφωνα με τους Financial Times, χρειάστηκε η επέμβαση αρκετών ανθρώπων για να απομακρυνθεί και τελικά να ακινητοποιηθεί. Το γεγονός που αποδείχθηκε καθοριστικό ήταν ότι στο αεροσκάφος ταξίδευαν και άλλα μέλη πληρώματος της flydubai.

Η ίδια η εταιρεία επιβεβαίωσε ότι προσωπικό της που βρισκόταν στην πτήση κατάφερε να ασφαλίσει το αεροσκάφος, να αναλάβει τη διαχείριση της κατάστασης και να το οδηγήσει προς τη Σαουδική Αραβία.

Οι δύο κωδικοί που σήμαναν συναγερμό

Την ίδια ώρα, στο έδαφος είχε ήδη αρχίσει να γίνεται αντιληπτό ότι η FZ1073 αντιμετώπιζε κάτι πολύ διαφορετικό από μια συνηθισμένη τεχνική βλάβη. Το αεροσκάφος εξέπεμψε αρχικά τον κωδικό αναμεταδότη 7700. Πρόκειται για τον διεθνή κωδικό γενικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Λίγα λεπτά αργότερα εμφανίστηκε ένας πολύ πιο ασυνήθιστος αριθμός: 7500.

Στη διεθνή αεροπορία ο κωδικός 7500 σημαίνει "παράνομη επέμβαση" στο αεροσκάφος και συνδέεται συνήθως με αεροπειρατεία ή άλλη σοβαρή παρέμβαση στην ασφαλή λειτουργία της πτήσης. Σύμφωνα με τα δεδομένα του Flightradar24, η FZ1073 εξέπεμψε 7700 περίπου στις 05:31 UTC και λίγα λεπτά αργότερα άλλαξε σε 7500. Οι ισραηλινές αρχές τέθηκαν σε συναγερμό και μαχητικά αεροσκάφη απογειώθηκαν προληπτικά καθώς δεν ήταν ακόμη σαφές τι συνέβαινε στο Boeing.

Η σωτήρια επιλογή της Ταμπούκ

Μετά την ανάκτηση του ελέγχου, η πτήση κατευθύνθηκε προς τη βορειοδυτική Σαουδική Αραβία. Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στην Ταμπούκ έλαβαν αίτημα για αναγκαστική προσγείωση και ενεργοποιήθηκαν οι διαδικασίες έκτακτης ανάγκης του αεροδρομίου. Το Boeing προσγειώθηκε με ασφάλεια. Ο κυβερνήτης και ο συγκυβερνήτης μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο, ενώ οι επιβάτες οδηγήθηκαν στον τερματικό σταθμό. Η επιλογή της Σαουδικής Αραβίας είχε και μια ασυνήθιστη διπλωματική διάσταση: η πλειονότητα των επιβατών ήταν Ισραηλινοί, ενώ Ριάντ και Τελ Αβίβ δεν διατηρούν πλήρεις διπλωματικές σχέσεις.

Παρά ταύτα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, οι σαουδαραβικές αρχές παρείχαν στους επιβάτες ιατρική και υλικοτεχνική υποστήριξη μέχρι να οργανωθεί η αναχώρησή τους. Η flydubai απέστειλε αεροσκάφη αντικατάστασης στην Ταμπούκ και οι επιβάτες συνέχισαν αργότερα το ταξίδι τους προς το Τελ Αβίβ.

174 άνθρωποι μέσα στο αεροπλάνο

Στην πτήση επέβαιναν 174 επιβάτες, στη συντριπτική τους πλειονότητα Ισραηλινοί. Υπήρχαν επίσης πολίτες άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων τέσσερις Αμερικανοί, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. Το εντυπωσιακότερο στοιχείο είναι ότι παρά την εξαιρετικά βίαιη κάθοδο και τη συμπλοκή μέσα στο πιλοτήριο, κανένας επιβάτης δεν σκοτώθηκε. Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΑΕ επιβεβαίωσε τραυματισμούς μελών του πληρώματος, τα οποία μεταφέρθηκαν σε νοσοκομείο στη Σαουδική Αραβία.

Ζημιές και στο αεροσκάφος

Η βιαιότητα των ελιγμών φαίνεται ότι άφησε τα σημάδια της και στο ίδιο το Boeing. Το αεροσκάφος ήταν ένα Boeing 737 MAX 8, νηολογίου A6-FKF.

Το "The National", επικαλούμενο ανώτερο στέλεχος της flydubai, ανέφερε ότι το πηδάλιο διεύθυνσης στην ουρά του αεροσκάφους υπέστη ζημιά. Η ακριβής έκταση και η αιτία της ζημιάς θα αποτελέσουν μέρος της τεχνικής διερεύνησης. Και αυτό είναι κρίσιμο, διότι οι καταγραφείς πτήσης –τα λεγόμενα "μαύρα κουτιά"– μπορούν να δώσουν στους ερευνητές μια πολύ ακριβέστερη εικόνα για τις κινήσεις των χειριστηρίων, τις παραμέτρους της πτήσης και όσα ειπώθηκαν στο πιλοτήριο.

Τρομοκρατική επίθεση ή κάτι άλλο;

Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο. Η ισραηλινή κυβέρνηση αντιμετωπίζει την υπόθεση ως πιθανή απόπειρα τρομοκρατικής ενέργειας. Όμως αυτή δεν είναι ακόμη η επίσημη κατάληξη της διεθνούς έρευνας. Η Γενική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΑΕ περιορίστηκε στην επίσημη διατύπωση "περιστατικό ασφαλείας" και ανακοίνωσε ότι εξετάζει τόσο τις επιχειρησιακές όσο και τις πτυχές ασφαλείας της υπόθεσης. Παράλληλα ζήτησε να μην αναπαράγονται ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες πριν ολοκληρωθεί η έρευνα.

Η flydubai κινήθηκε στην ίδια γραμμή. Η εταιρεία υπογράμμισε ότι "οι λόγοι και τα κίνητρα πίσω από το γεγονός παραμένουν άγνωστα και αποτελούν αντικείμενο επίσημης έρευνας". Επομένως, μέχρι να εξεταστούν ο συγκυβερνήτης, οι καταγραφείς του αεροσκάφους, τα στοιχεία ασφαλείας και οι μαρτυρίες του πληρώματος, οποιοδήποτε συμπέρασμα για τρομοκρατικό κίνητρο παραμένει υπόθεση και όχι αποδεδειγμένο γεγονός.

Η flydubai ανέστειλε τις πτήσεις προς το Ισραήλ

Το περιστατικό είχε ήδη επιχειρησιακές συνέπειες. Η flydubai ανακοίνωσε την προσωρινή αναστολή των πτήσεων από και προς το Ισραήλ όσο συνεχίζεται η έρευνα. Η εταιρεία ανέφερε ότι η απόφαση ελήφθη σε συντονισμό με τις αρμόδιες αρχές και ότι προτεραιότητα παραμένει η ασφάλεια επιβατών και πληρωμάτων. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, προχώρησε σε αυστηρότερη αντιμετώπιση των ελέγχων ασφαλείας που αφορούν πιλότους πτήσεων προς τη χώρα.

Το ερώτημα που τώρα καλείται να απαντήσει η αεροπορική βιομηχανία

Πέρα από την έρευνα για τα κίνητρα του συγκεκριμένου συγκυβερνήτη, το περιστατικό ανοίγει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση. Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, η παγκόσμια αεροπορία επένδυσε τεράστιους πόρους στην προστασία του πιλοτηρίου από εξωτερική εισβολή. Οι ενισχυμένες πόρτες των cockpit σχεδιάστηκαν ακριβώς για να κρατούν έναν πιθανό αεροπειρατή έξω. Η περίπτωση της FZ1073 αναδεικνύει το πολύ δυσκολότερο πρόβλημα της απειλής που μπορεί να προέρχεται από το εσωτερικό του ίδιου του πιλοτηρίου.

Και δημιουργεί μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση ασφαλείας: πώς προστατεύεις ένα cockpit από εξωτερική εισβολή και ταυτόχρονα εξασφαλίζεις ότι, σε μια ακραία περίπτωση, το υπόλοιπο πλήρωμα μπορεί να επέμβει; Οι απαντήσεις δεν είναι απλές.

Τα 29 δευτερόλεπτα που θα εξετάσουν οι ερευνητές

Για τους ειδικούς που θα αναλύσουν την υπόθεση, πιθανότατα το πιο κρίσιμο κομμάτι της πτήσης θα είναι εκείνα τα 29 δευτερόλεπτα. Από τα 30.875 στα 16.750 πόδια. Περισσότερα από τέσσερα χιλιόμετρα καθόδου. Μέσα σε χρόνο μικρότερο από όσο χρειάζεται κάποιος για να διαβάσει αυτή την παράγραφο. Το πώς ακριβώς μπήκε το Boeing σε αυτή την κάθοδο, ποιες εντολές δόθηκαν στα χειριστήρια και τι συνέβαινε εκείνη τη στιγμή ανάμεσα στους δύο πιλότους είναι ερωτήματα στα οποία θα κληθούν να απαντήσουν οι καταγραφείς πτήσης και η επίσημη έρευνα.

Ένα πράγμα, ωστόσο, είναι ήδη βέβαιο. Η FZ1073 δεν συνετρίβη. Οι 174 επιβάτες βγήκαν ζωντανοί από το αεροσκάφος. Και αυτό συνέβη έπειτα από μια ασυνήθιστη αλυσίδα γεγονότων: έναν τραυματισμένο κυβερνήτη που παρέμεινε λειτουργικός, επιβάτες και μέλη πληρώματος που παρενέβησαν και πρόσθετους πιλότους της flydubai που έτυχε να βρίσκονται μέσα στο αεροπλάνο και μπόρεσαν να αναλάβουν τον έλεγχό του.

Το γιατί συνέβη όλο αυτό είναι πλέον το σημαντικότερο ερώτημα της έρευνας.