Η AfD θέλει να αλλάξει την Ευρωπαϊκή Ένωση εκ των έσω - Το σχέδιο της Άλις Βάιντελ για λιγότερες εξουσίες στις Βρυξέλλες

Published on October 22, 2026 at 6:56 PM

Κατάργηση της άμεσης εκλογής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, περιορισμός της Κομισιόν και αποδυνάμωση του Δικαστηρίου της ΕΕ περιλαμβάνει το σχέδιο του γερμανικού κόμματος — Με δημοψήφισμα απειλεί η AfD αν αποτύχει η αναθεώρηση των Συνθηκών.

Από την Κίρκη | Συντακτική ομάδα Greece2Day

Η Άλις Βάιντελ παρουσίασε στο Στρασβούργο το σχέδιο της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) για ριζική αναμόρφωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόταση δεν προβλέπει αρχικά έξοδο της Γερμανίας από την ΕΕ ή την ευρωζώνη. Θέτει, όμως, ως στόχο τη σημαντική συρρίκνωση των αρμοδιοτήτων, του προϋπολογισμού και των θεσμικών οργάνων της Ένωσης.

Η συμπρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος παρουσίασε το πρόγραμμα με τίτλο "Το νέο μας σχέδιο για την Ευρώπη". Η AfD υποστηρίζει ότι επιδιώκει μια χαλαρότερη ένωση κυρίαρχων κρατών, με βασικό πεδίο συνεργασίας την ενιαία αγορά, την προστασία των συνόρων και την ασφάλεια. Το σχέδιο, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μια γενική έκκληση για περισσότερες αρμοδιότητες στις εθνικές κυβερνήσεις: περιλαμβάνει εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των βασικών ευρωπαϊκών θεσμών.

Ευρωβουλή με εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων

Μία από τις πιο δραστικές προτάσεις είναι να σταματήσει η άμεση εκλογή των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στη θέση της, η AfD προτείνει οι αντιπρόσωποι να ορίζονται από τα εθνικά κοινοβούλια. Η αλλαγή θα μετέφερε το κέντρο βάρους από την απευθείας ψήφο των Ευρωπαίων πολιτών στις εθνικές πολιτικές ισορροπίες. Θα άλλαζε, επομένως, όχι μόνο τον τρόπο συγκρότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά και τη σχέση του με τους ψηφοφόρους: οι πολίτες δεν θα επέλεγαν άμεσα τους ευρωβουλευτές τους.

Το πρόγραμμα θέλει επίσης να περιορίσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε κυρίως διοικητικό ρόλο. Παράλληλα, προτείνει να αντικατασταθεί το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης από ένα διακρατικό διαιτητικό όργανο. Η πρόταση αυτή θα περιόριζε τον σημερινό ρόλο της Επιτροπής και του Δικαστηρίου ως θεσμών που εφαρμόζουν και ερμηνεύουν τους κοινούς κανόνες της Ένωσης.


Περικοπές στον προϋπολογισμό και γερμανικά «opt-outs»

Η AfD ζητά περικοπή του προϋπολογισμού της ΕΕ και περιορισμό του μεγέθους των ευρωπαϊκών υπηρεσιών. Το σχέδιο προβλέπει, επίσης, να αξιοποιήσει η Γερμανία την ισχύ της στις διαπραγματεύσεις για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, προκειμένου να πιέσει για αλλαγές και να περιορίσει τη συνεισφορά της εφόσον οι απαιτήσεις της δεν ικανοποιηθούν. Κεντρικό στοιχείο είναι η διεκδίκηση εξαιρέσεων για τη Γερμανία από κοινές πολιτικές και ευρωπαϊκούς κανόνες. Οι τομείς που αναφέρονται περιλαμβάνουν τη μετανάστευση, τη φορολογία, την κοινωνική πολιτική, την άμυνα, την κοινή χρηματοδότηση και τον κοινό δανεισμό, καθώς και την πράσινη, βιομηχανική, αγροτική και χρηματοπιστωτική πολιτική.

Η πρόταση, συνεπώς, δεν αφορά μόνο τη μεταφορά περισσότερων αποφάσεων στις εθνικές πρωτεύουσες. Περιλαμβάνει τη δυνατότητα κάθε κράτους να αποδεσμεύεται από κοινές συμφωνίες, εφόσον δεν εγκρίνει το περιεχόμενό τους. Η εφαρμογή ενός τέτοιου μοντέλου θα έθετε ερωτήματα για το κατά πόσο η ΕΕ θα μπορούσε να διατηρήσει κοινές πολιτικές και ενιαίους κανόνες στην ενιαία αγορά.

Δημοψήφισμα αν αποτύχουν οι αλλαγές

Η AfD δεν ζητά αρχικά έξοδο της Γερμανίας από την Ένωση. Προειδοποιεί, όμως, ότι εάν αποτύχουν οι προσπάθειες για αναθεώρηση των ευρωπαϊκών Συνθηκών, θα επιδιώξει δημοψήφισμα για τη συμμετοχή της χώρας στην ΕΕ. Η απειλή αυτή συνδέεται με τη μετατόπιση της ρητορικής του κόμματος: πρώτα επιδιώκει την αλλαγή του ευρωπαϊκού συστήματος και θέτει την αποχώρηση ως επόμενο βήμα, αν η αναθεώρηση δεν προχωρήσει.

Ένα τέτοιο δημοψήφισμα δεν θα ήταν απλή πολιτική απόφαση. Η Γερμανία δεν διαθέτει γενικό μηχανισμό ομοσπονδιακών δημοψηφισμάτων για ζητήματα όπως η συμμετοχή στην ΕΕ. Η δημιουργία του θα απαιτούσε συνταγματικές αλλαγές, ενώ το άρθρο 79 του Θεμελιώδους Νόμου προβλέπει ότι οι τροποποιήσεις του Συντάγματος χρειάζονται πλειοψηφία δύο τρίτων τόσο στην Bundestag όσο και στην Bundesrat. Πρόκειται για ιδιαίτερα υψηλό πολιτικό όριο, το οποίο θα καθιστούσε δύσκολη την υλοποίηση της απειλής χωρίς ευρεία διακομματική στήριξη. 

Στόχος οι εκλογές του 2029

Η AfD βλέπει το 2029 ως κρίσιμο ορόσημο για την εφαρμογή του σχεδίου της. Εκείνη τη χρονιά αναμένονται οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία και οι ευρωεκλογές. Το κόμμα φιλοδοξεί να αποκτήσει ισχυρότερη θέση και στα δύο επίπεδα, ενώ το κείμενό του κάνει λόγο για την προοπτική μιας δεξιάς πλειοψηφίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.


Οι δημοσκοπήσεις στη Γερμανία έχουν καταγράψει την AfD στην πρώτη θέση σε ορισμένες μετρήσεις. Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται ότι θα μπορούσε εύκολα να σχηματίσει κυβέρνηση. Τα μεγάλα κόμματα, όπως η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU), αρνούνται τη συνεργασία μαζί της στο πλαίσιο του λεγόμενου "τείχους προστασίας" απέναντι στην AfD. Χωρίς κυβερνητικό εταίρο, ακόμη και ένα ισχυρό εκλογικό αποτέλεσμα δεν αρκεί από μόνο του για την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Από τον ευρωσκεπτικισμό στην αναμέτρηση για το μέλλον της ΕΕ

Η AfD ιδρύθηκε το 2013 με βασικό σημείο αναφοράς την αντίθεση στα ευρωπαϊκά πακέτα διάσωσης και στην περαιτέρω πολιτική ενοποίηση. Το νέο σχέδιο διατηρεί αυτή την επιφυλακτικότητα, αλλά προτείνει μια διαφορετική στρατηγική: αντί να ζητά εξαρχής έξοδο, επιδιώκει να αλλάξει τους θεσμούς, τους κανόνες και τις ισορροπίες της Ένωσης από μέσα. Η συζήτηση, επομένως, αφορά το ίδιο το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η πρόταση για μια ένωση κρατών με μεγαλύτερη εθνική αυτονομία και περιορισμένη κεντρική εξουσία. Από την άλλη, το σημερινό μοντέλο στηρίζεται σε κοινά θεσμικά όργανα, κανόνες και δικαστική εποπτεία, που δεσμεύουν τα κράτη-μέλη.

Το σχέδιο της AfD δεν σημαίνει ότι οι αλλαγές αυτές μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα. Για να προχωρήσουν, θα απαιτούνταν διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών και σημαντικές αλλαγές στις ευρωπαϊκές Συνθήκες. Η παρουσίασή του, όμως, δείχνει ότι το κόμμα θέλει να μεταφέρει τη συζήτηση από το ερώτημα "μένει ή φεύγει η Γερμανία από την ΕΕ;" στο ερώτημα "ποια Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να υπάρχει;".

Η απάντηση που δίνει είναι μια Ένωση με λιγότερη κοινή εξουσία, ασθενέστερους υπερεθνικούς θεσμούς και περισσότερες εξαιρέσεις για τις εθνικές κυβερνήσεις.

Add comment

Comments

There are no comments yet.