Οι διαμαρτυρίες σε όλο το Ιράν κλιμακώθηκαν δραματικά αυτή την εβδομάδα, τροφοδοτούμενες σε μεγάλο βαθμό από ένα κάλεσμα που εξέδωσε ο Ρεζά Παχλεβί, το οποίο αναμεταδόθηκε από δορυφορικά ειδησεογραφικά κανάλια και ιστοσελίδες στα περσικά στο εξωτερικό, προτρέποντας τους διαδηλωτές σε όλη τη χώρα να βγουν στους δρόμους. Είναι εξόριστος στις Ηνωμένες Πολιτείες για σχεδόν 50 χρόνια. Ο πατέρας του, ο Σάχης του Ιράν Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, ήταν τόσο μισητός που εκατομμύρια διαμαρτυρήθηκαν το 1979, αναγκάζοντάς τον να εγκαταλείψει την εξουσία.
Από εξόριστος πρίγκιπας σε ηγετική προσωπικότητα της αντιπολίτευσης, ποιος ακριβώς είναι ο 65χρονος Ρεζά Παχλεβί;
Πρώτα ξεκινήματα
Γεννημένος το 1960, η γέννηση του Ρεζά Παχλεβί ήταν μια στιγμή εθνικής σημασίας, με αναφορές για πλήθη που παρατάσσονταν στους δρόμους για χιλιόμετρα μεταξύ του νοσοκομείου και του βασιλικού παλατιού για να γιορτάσουν την άφιξη του διαδόχου του θρόνου του Ιράν. Ο Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, ο σάχης του Ιράν, είχε αποκτήσει επιτέλους έναν κληρονόμο ο οποίος, σύμφωνα με το σύνταγμα, ήταν επιλέξιμος να τον διαδεχθεί ως βασιλιάς.
Ο Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί είχε προηγουμένως βιώσει δύο ανεπιτυχείς γάμους - πρώτα με την πριγκίπισσα Φαουζία της Αιγύπτου και αργότερα με τη Σοράγια Εσφαντιαρί. Στη συνέχεια παντρεύτηκε τη Φαράχ Ντίμπα, ελπίζοντας ότι οι δυο τους θα μπορούσαν να αποκτήσουν έναν γιο που μια μέρα θα κληρονομούσε το ιρανικό στέμμα. Η ιστορία και η πολιτική, ωστόσο, πήραν μια απροσδόκητη τροπή. Το 1978, ο πρίγκιπας Παχλαβί έφυγε από την πατρίδα του για να φοιτήσει σε σχολή πτήσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ένα χρόνο αργότερα, ο πατέρας του έφυγε από το Ιράν καθώς ξεκίνησε η Ισλαμική Επανάσταση. Λιγότερο από ένα μήνα αργότερα, η επανάσταση θριάμβευσε, το μοναρχικό σύστημα κατέρρευσε και ο ίδιος ο σάχης πέθανε στην εξορία λιγότερο από δύο χρόνια αργότερα.
Ο θάνατος του σάχη και ο όρκος του Ρεζά Παχλαβί
Με τον θάνατο του σάχη, η ευθύνη μετατοπίστηκε στον μεγαλύτερο γιο του. Στα 21α γενέθλιά του, ο Ρεζά Παχλαβί, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως πρίγκιπας διάδοχος μέχρι εκείνη τη στιγμή, δήλωσε την "ετοιμότητά του να αποδεχτεί τις ευθύνες και τις δεσμεύσεις του ως νόμιμος βασιλιάς του Ιράν".
Δεδομένων των συνθηκών της χώρας, ανέβαλε τον όρκο στο Σύνταγμα μέχρι "η θεϊκή επιβεβαίωση να καταστήσει δυνατές τις συνθήκες". Παρ' όλα αυτά, ορκίστηκε "στην τρίχρωμη σημαία του Ιράν και στο Κοράνι" να ενεργεί πάντα ως "παράγοντας εθνικής συνοχής". Έτσι ξεκίνησε ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή του εξόριστου πρίγκιπα, το οποίο, περισσότερα από 45 χρόνια αργότερα, συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Γεννημένος στις 31 Οκτωβρίου 1960, ο Ρεζά Παχλαβί ταξίδεψε στο Τέξας σε ηλικία 17 ετών, λίγο πριν από την Ιρανική Επανάσταση, για να παρακολουθήσει εκπαίδευση στρατιωτικών πιλότων. Ολοκλήρωσε μαθήματα που του έδωσαν τα προσόντα να πετάει μαχητικά αεροσκάφη. Μετά την επανάσταση, άρχισε να σπουδάζει πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, αλλά ταξίδεψε στο Κάιρο κατά τη διάρκεια της ασθένειας του πατέρα του για να παραμείνει με την οικογένειά του. Αργότερα απέκτησε το πτυχίο του μέσω αλληλογραφίας από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας.
Σε μεταγενέστερη συνέντευξη, δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ, παρακινημένος από αυτό που περιέγραψε ως "εθνικό και πατριωτικό καθήκον", έστειλε επιστολή μέσω της ελβετικής πρεσβείας στο Κάιρο στους αρχηγούς των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, προσφέροντας να υπηρετήσει ως πιλότος μαχητικών. Η επιστολή δεν έλαβε ποτέ απάντηση.
Ρόλος ως εξέχουσα προσωπικότητα της αντιπολίτευσης
Μετά τον θάνατο του τελευταίου σάχη του Ιράν, ο Ρεζά Παχλεβί αναδείχθηκε ως η πιο εξέχουσα προσωπικότητα της αντιπολίτευσης μεταξύ των μοναρχικών. Αργότερα δήλωσε ότι είχε εγκαθιδρύσει μια εξόριστη κυβέρνηση. Αν και η παρουσία του στην πολιτική σκηνή ήταν περιορισμένη για πολλά χρόνια, ο Ρεζά Παχλεβί δεν αποσύρθηκε ποτέ εντελώς από την πολιτική δραστηριότητα. Παρά τις συνεχείς εκκλήσεις των μοναρχικών για την επιστροφή του στο Ιράν και την αποκατάσταση του θρόνου, επανειλημμένα τόνισε ότι δεν επιδιώκει απαραίτητα την αποκατάσταση της μοναρχίας.
Αντίθετα, ο Ρεζά Παχλεβί δήλωσε ότι στόχος του είναι η ανατροπή του κυβερνώντος καθεστώτος, ακολουθούμενη από δημοψήφισμα στο οποίο οι Ιρανοί μπορούν να καθορίσουν ελεύθερα το μελλοντικό πολιτικό τους σύστημα. Αυτή η στάση αποξένωσε τόσο τους παραδοσιακούς όσο και τους ριζοσπαστικούς μοναρχικούς και οδήγησε σε διχασμούς εντός της βάσης υποστήριξής του.
Παρά τις εντάσεις αυτές, αρκετοί παράγοντες έχουν ενισχύσει τη θέση του Ρεζά Παχλεβί σε έναν πληθυσμό που γεννήθηκε σε μεγάλο βαθμό μετά την εποχή του Σάχη. Ο Ρεζά Παχλεβί έχει γίνει σύμβολο της πολιτικής τάξης πριν από την Ισλαμική Δημοκρατία και αναγνωρίζεται ευρέως ως ο πιο σημαντικός αντίπαλος του σημερινού καθεστώτος. Η αποτυχία του κυβερνώντος συστήματος να επιτύχει βιώσιμη οικονομική και κοινωνική πρόοδο, σε συνδυασμό με τις αφηγήσεις των μέσων ενημέρωσης που τονίζουν τα θεωρούμενα επιτεύγματα της μοναρχικής εποχής, έχει προκαλέσει συγκρίσεις μεταξύ της οικονομικής απόδοσης και της διεθνούς θέσης του Ιράν υπό τον Σάχη και υπό την Ισλαμική Δημοκρατία.
Αυτές οι συγκρίσεις, με τη σειρά τους, έχουν δημιουργήσει πιο ευνοϊκές απόψεις για τον γιο του πρώην Σάχη.
Κενό ηγεσίας στην αντιπολίτευση
Ταυτόχρονα, κανένα άλλο μεμονωμένο πρόσωπο ή ομάδα στο εξωτερικό δεν έχει καταφέρει να εδραιωθεί ως αξιόπιστη εναλλακτική δύναμη της αντιπολίτευσης. Η πιο οργανωμένη ομάδα της αντιπολίτευσης εκτός Ιράν παραμένει η Οργάνωση Μουτζαχεντίν-ε Χαλκ, η οποία για διάφορους λόγους έχει γίνει στόχος εκτεταμένης δημόσιας οργής.
Η ομάδα αυτ, διατηρεί μια θρησκευτική ιδεολογία, απαιτεί ισλαμική χιτζάμπ για τα μέλη της και συνεργάστηκε με τον Ιρακινό Πρόεδρο Σαντάμ Χουσεΐν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής επίθεσης του Ιράκ στο Ιράν - παράγοντες που ουσιαστικά της έχουν αρνηθεί τη νομιμότητά της στον ευρύτερο πληθυσμό. Άλλα άτομα και ομάδες έχουν εμφανιστεί για λίγο και έχουν επηρεάσει τμήματα της κοινωνίας, αλλά συνολικά δεν έχουν καταφέρει να κερδίσουν την υποστήριξη της πλειοψηφίας ως βιώσιμη εναλλακτική λύση στο κυβερνών σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Για παράδειγμα, μετά το κίνημα "Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία" τον Σεπτέμβριο του 2022, σχηματίστηκε μια συμμαχία για τη "Δημοκρατία και την Ελευθερία στο Ιράν", στην οποία συμμετείχαν εξέχουσες προσωπικότητες της αντιπολίτευσης και διάφορα πολιτικά ρεύματα, συμπεριλαμβανομένου του Ρεζά Παχλεβί. Ο συνασπισμός σύντομα κατέρρευσε λόγω εσωτερικών διαφωνιών.
Παρά τις αποτυχίες αυτές, οι εκκλήσεις του Ρεζά Παχλεβί για διαδηλώσεις κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας έχουν συναντήσει ευρεία δημόσια υποστήριξη. Τα συνθήματα που ακούγονται από το εσωτερικό του Ιράν επικεντρώνονται συχνά στην υποστήριξη της επιστροφής του στη χώρα.
Τι λέει ο Ρεζά Παχλεβί για το μελλοντικό πολιτικό σύστημα του Ιράν;
Σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις και τα μηνύματά του, ο Ρεζά Παχλεβί δεν επιδιώκει την επιστροφή σε μια "απόλυτη μοναρχία" ή κληρονομική διακυβέρνηση. Αντίθετα, υποστηρίζει τη μετάβαση από το τρέχον σύστημα σε αυτό που περιγράφει ως "ένα σύστημα διακυβέρνησης βασισμένο στον λαό, βασισμένο στην ελεύθερη επιλογή του λαού". Αν και αναγνωρίζει ότι η οικογενειακή του ιστορία είναι στενά συνδεδεμένη με τη μοναρχία, τονίζει ότι προσωπικά δεν επιδιώκει εξουσία ή επίσημη πολιτική θέση, ούτε επιθυμεί να ανακτήσει έναν συγκεκριμένο τίτλο. Ο δηλωμένος στόχος του είναι να διασφαλίσει ότι οι Ιρανοί μπορούν ελεύθερα να καθορίσουν τη φύση της μελλοντικής πολιτικής τους τάξης.
Υποστηρίζει ότι οποιοδήποτε μελλοντικό σύστημα πρέπει να διαμορφωθεί μέσω ελεύθερων εκλογών, να βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και να βασίζεται στη βούληση και την ψήφο του λαού, με διαχωρισμό θρησκείας και πολιτικής.
Περιγράφοντας τη διαδικασία πολιτικής αλλαγής, ο Ρεζά Παχλεβί τονίζει αρκετές βασικές αρχές. Ζητά μια ειρηνική μετάβαση, επιμένοντας ότι η αλλαγή πρέπει να συμβεί χωρίς βία ή μέσω πολιτικής ανυπακοής. Έχει επίσης εκφράσει την υποστήριξή του στις ένοπλες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένου του στρατού και των απλών στρατιωτών της Επαναστατικής Φρουράς, προτρέποντάς τους να πάρουν το μέρος του λαού. Τέλος, υποστηρίζει ότι η μορφή του επόμενου πολιτικού συστήματος, είτε πρόκειται για κοινοβουλευτική μοναρχία είτε για δημοκρατία, πρέπει να καθοριστεί μέσω ελεύθερου δημοψηφίσματος. Έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί ένα κοσμικό, δημοκρατικό σύστημα το καταλληλότερο πολιτικό μοντέλο για το Ιράν.
Σήμερα, παρά τις αποκλίνουσες απόψεις σχετικά με το μελλοντικό πολιτικό σύστημα του Ιράν, φαίνεται ότι πολλοί διαδηλωτές έχουν συσπειρωθεί γύρω από τον Ρεζά Παχλεβί ως ηγετική προσωπικότητα της αντιπολίτευσης στην Ισλαμική Δημοκρατία, αναβάλλοντας τις αποφάσεις σχετικά με τη μορφή διακυβέρνησης για μετά την κατάρρευση του τρέχοντος καθεστώτος.
Add comment
Comments