Ο 23χρονος account manager Ματ Ρίτσαρντς διέγραψε όλες τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης από το τηλέφωνό του πέρυσι και εξεπλάγη όταν διαπίστωσε ότι η ζωή του άλλαξε προς το καλύτερο.
Ο Ρίτσαρντς χρησιμοποιούσε smartphone από την ηλικία των 11 ετών και μεγάλωσε με μια τέτοια συσκευή όπως οι περισσότεροι Gen Z και millennials. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, παρατήρησε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν ήταν πλέον τόσο διασκεδαστικά, με την τεχνητή νοημοσύνη να κυριαρχεί στο feed του, τους influencers να διαφημίζουν μάρκες και τη συνεχή σύγκριση τρόπου ζωής.
"Θεωρώ ότι οι άνθρωποι τότε έκαναν ένα διάλειμμα από τον πραγματικό κόσμο μιλώντας στο τηλέφωνό τους, αλλά τώρα οι άνθρωποι κάνουν ένα διάλειμμα από το τηλέφωνό τους για να περάσουν χρόνο στον πραγματικό κόσμο", δήλωσε ο Ρίτσαρντς στο CNBC Make It.
Η χρόνια απομόνωση από το διαδίκτυο είναι η τελευταία τάση που έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των νέων και, ειρωνικά, γίνεται viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Έχει υπάρξει μια αύξηση βίντεο στο TikTok με ανθρώπους που υπόσχονται να διαγράψουν τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης το 2026 και να ασχοληθούν περισσότερο με χόμπι που απαιτούν φυσική παρουσία.
Όταν ανακάλυψα την τάση, αποφάσισα να κάνω μια ανάρτηση στο LinkedIn για να δω αν υπήρχαν νέοι που θα ήταν πρόθυμοι να μου μιλήσουν για την αποτοξίνωση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Προς έκπληξή μου, έλαβα σχεδόν 100 απαντήσεις από τη Gen Ζ και τους millennials που μοιράζονταν ιστορίες για την αποτοξίνωση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ψηφιακή εξουθένωση.
Μίλησαν για το πώς να εγκαταλείψουν τα smartphones τους για τα κινητά τηλέφωνα με ανοιγόμενο καπάκι, να επισκεφθούν δισκοπωλεία για να αγοράσουν βινύλιο, να ξεκινήσουν αναλογικά χόμπι όπως το πλέξιμο και, το πιο σημαντικό, να συνδεθούν με τους φίλους τους αυτοπροσώπως. Μια έρευνα καταναλωτικών τάσεων της Deloitte το 2025 σε περισσότερους από 4.000 Βρετανούς διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των καταναλωτών είχαν διαγράψει μια εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης τους προηγούμενους 12 μήνες, φτάνοντας σχεδόν το ένα τρίτο για τη Gen Ζ.
Διαβάστε ακόμα: Ώρα για απολογισμό του Brexit
Εν τω μεταξύ, η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μειώνεται σταθερά από τότε που ο χρόνος που αφιερώνεται στις πλατφόρμες κορυφώθηκε το 2022, σύμφωνα με ανάλυση των διαδικτυακών συνηθειών 250.000 ενηλίκων σε περισσότερες από 50 χώρες από τους Financial Times και την εταιρεία ψηφιακών πληροφοριών κοινού GWI.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ενήλικες 16 ετών και άνω αφιέρωναν κατά μέσο όρο δύο ώρες και 20 λεπτά την ημέρα σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μέχρι το τέλος του 2024, χρόνος μειωμένος σχεδόν κατά 10% από το 2022, σύμφωνα με την έκθεση. Η μείωση ήταν ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των εφήβων και των 20χρονων.
Ο Jason Dorsey, πρόεδρος του Κέντρου για την Κινητική των Γενεών, δήλωσε ότι η αυξημένη "κακοήθεια και διχασμός" στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των ηγετών και των πολιτικών, απομακρύνει τους νέους από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς αναζητούν μεγαλύτερο έλεγχο της ζωής τους.
"Βλέπουμε ότι μια ομάδα της Gen Ζ [και των millennials] επιλέγει να εγκαταλείψει εντελώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και πιθανώς μια μεγαλύτερη ομάδα επιλέγει απλώς να περιορίσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς ανακτά περισσότερα από αυτά που προσπαθεί να βρει: ισορροπία και ασφάλεια στη ζωή της", δήλωσε ο Dorsey.
Πλατφόρμες πίεσης
Οι νέοι που διαγράφουν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αναφέρουν ως αιτίες την αυξανόμενη πίεση που ασκείται από την παρουσία στο διαδίκτυο, καθώς και τη βλάβη στην ψυχική τους υγεία. Η έρευνα καταναλωτών της Deloitte έδειξε ότι σχεδόν το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων που διέγραψαν εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης ανέφεραν ότι αυτές οι εφαρμογές είχαν επηρεάσει αρνητικά την ψυχική τους υγεία και είχαν καταναλώσει υπερβολικά πολύ χρόνο.
"Νιώθω ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μοιάζουν πλέον περισσότερο με μια πλατφόρμα πίεσης... σου πουλάνε τα πάντα, παντού", ανέφερε ο Ρίτσαρντς, προσθέτοντας ότι επηρέασαν τα δικά του συναισθήματα ότι δεν έχει αρκετά ενδιαφέροντα ή δεν έχει καταφέρει αρκετά στην καριέρα του.
Ομοίως, η 36χρονη επιχειρηματίας Lacy Stace δήλωσε ότι περιορίζει τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης επειδή "περιορίζουν" την ψυχική της υγεία, παρά το γεγονός ότι είναι απαραίτητα για την επιχείρησή της. "Απλώς κατακλυζόμαστε συνεχώς με τόσες πολλές πληροφορίες... οι εγκέφαλοί μας δεν είναι ικανοί να χειριστούν τόσες πολλές πληροφορίες", παρατήρησε. "Στην πραγματικότητα μειώνουμε την ικανότητα του εγκεφάλου μας να μπορεί να κοιτάζει μέσα μας και να ακούει τον εαυτό μας, και δίνουμε ετικέτες αξίας σε όλα αυτά τα πράγματα που δεν είναι πραγματικά σημαντικά για εμάς".
"Οι τεχνολογικοί γίγαντες αντιμετωπίζουν "τεράστια πίεση" να δημιουργήσουν έσοδα από τα πάντα και να αυξήσουν τα έσοδα και τα κέρδη", δήλωσε ο Dorsey, κάτι που μπορεί να είναι αποθαρρυντικό για τις νεότερες γενιές. "Το αποτέλεσμα αυτού είναι ότι η Gen Ζ, η οποία είναι ήδη ευαίσθητη στο θέμα της διαφήμισης - είναι η γενιά που δέχεται διαφημίσεις περισσότερο από κάθε άλλη στην ιστορία του κόσμου -, και οι ροές τους μοιάζουν απλώς [σαν] διαφήμιση μετά από διαφήμιση", πρόσθεσε.
Το offline είναι το νέο «cool»
Καθώς η τάση μετατοπίζεται προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο διαχειριστής λογαριασμών Ρίτσαρντς σημείωσε ότι όσοι έχουν βγει εκτός σύνδεσης έχουν γίνει πιο ενδιαφέροντες. Στο παρελθόν, ήταν πιο ωραίο να έχεις πολλούς ακόλουθους, αλλά αυτή η απήχηση έχει εξασθενίσει, σημείωσε. "Σίγουρα βλέπουμε μια τάση όπου οι άνθρωποι που είναι εκτός σύνδεσης, έχουν ένα είδος «cool» παράγοντα γύρω τους, όσον αφορά το ότι δεν χρειάζονται επιβεβαίωση από το πόσα likes ή ακόλουθους (έχουν)... και ζουν τη ζωή τους όπως τη δεκαετία του '80", είπε.
Η 31χρονη διαχειρίστρια μέσων κοινωνικής δικτύωσης Julianna Salguero δήλωσε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σταμάτησαν να είναι cool όταν οι πολιτικοί και οι μάρκες άρχισαν να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα. "Όσο περισσότερο βλέπουμε μάρκες και κυβερνητικούς αξιωματούχους και όλους να είναι τόσο online όσο εσύ, ως περιστασιακός χρήστης, τόσο περισσότερο θα θέλεις να κάνεις πίσω και να το αλλάξεις", υποστήριξε η Salguero.
Καθώς η ψηφιακή γενιά αγωνίζεται να κάνει φίλους και να βρει συντρόφους, αναζητά αντ' αυτού εκδηλώσεις με φυσική παρουσία, όπως speed dating και επαγγελματική δικτύωση, αναφέροντας ως βασικό παράγοντα τα υψηλά επίπεδα μοναξιάς και απομόνωσης.
Η λέκτορας ψηφιακών μέσων του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ, Ιζαμπέλα Τζέραρντ, δήλωσε ότι η έξοδος από το διαδίκτυο είναι ένας τρόπος για τους νέους να ανακτήσουν τον έλεγχο της ζωής τους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναγκάζουν τους χρήστες να περάσουν από μια "εξαιρετικά εξαντλητική διαδικασία" δημιουργίας ταυτότητας και επεξεργασίας του εαυτού τους, είπε. "Υπάρχει πλέον ένας απίστευτος πλούτος βιβλιογραφίας που μας λέει ότι το άτομο που είμαστε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι, και δεν μπορεί να είναι, το ίδιο άτομο που είμαστε σε καταστάσεις πρόσωπο με πρόσωπο", επισήμανε η Τζέραρντ. "Είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια βραχύβια τάση".
Ο αναλυτής του GWI, Κρις Μπιρ, δήλωσε ότι πιστεύει ότι αυτή είναι μια "λογική διόρθωση μετά την πανδημία" καθώς οι άνθρωποι περνούν λιγότερο χρόνο στο σπίτι και επομένως λιγότερο χρόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτή η μετατόπιση "οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κατανομή του χρόνου", είπε, ειδικά για τους νεότερους χρήστες, παρά σε "μια ολοκληρωμένη απόρριψη των ψηφιακών μέσων που καθοδηγείται από μις νέσ στάση ζωής. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξακολουθούν να είναι πολύ ενσωματωμένα στη ζωή των ανθρώπων σε τομείς όπως τα ψώνια, τις ειδήσεις και την εκπαίδευση", υποστήριξε ο Μπιρ.
Η αναλογική εποχή επιστρέφει
Σε μια ανάρτηση στο Substack τον Σεπτέμβριο που συγκέντρωσε 5.000 likes, η Salguero εξέφρασε την επιθυμία της να έχει ζήσει τη δεκαετία του '90, όταν οι εφαρμογές γνωριμιών και το doom scrolling δεν ήταν προϋπόθεση για την ενηλικίωση. Το άρθρο της, με τίτλο "Πώς να κάνετε μια αναλογική μετάβαση", δεν αφορούσε την ψηφιακή αποτοξίνωση ή τον καθορισμό χρονοδιακοπτών για τον περιορισμό της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα, η Salguero περιέγραψε όλα τα χόμπι που θα μπορούσε να έχει κανείς εκτός των μέσων κοινωνικής δικτύωσης - από τα ραντεβού για μεσημεριανό γεύμα μέχρι τη σύνταξη φυσικών επιστολών και την επιλογή απτών μέσων όπως οι έντυπες εφημερίδες. Η Salguero είπε ότι η αναλογική τάση είναι μια "ήσυχη επανάσταση" ενάντια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το streaming και την υπερφόρτωση περιεχομένου.
"Όταν περνάς πολύ χρόνο σε αυτόν τον κόσμο, επανασυνδέεις τον εγκέφαλό σου ώστε να αντιλαμβάνεται τα πράγματα αλγοριθμικά", είπε. "Έτσι, για μένα, το ανάλογο όλων αυτών δεν είναι απαραίτητα το να πετάω το τηλέφωνό μου στον ωκεανό, αλλά περισσότερο το "Πώς μπορώ να επαναφέρω τη σχέση μου με αυτό;""
Πράγματι, οι νέοι στρέφονται όλο και περισσότερο προς τα φυσικά μέσα καθώς αναζητούν ένα διάλειμμα από την ψηφιακή ζωή. Κάποιοι αγοράζουν βινύλια και πικάπ, ενώ άλλοι αποκτούν αναδιπλούμενα τηλέφωνα, ένα λείψανο της δεκαετίας του 2000. Η Stace και ο φίλος της έχουν αρχίσει να δημιουργούν μια συλλογή δίσκων και να επισκέπτονται δισκοπωλεία όποτε μπορούν, είπε.
Ο Ρίτσαρντς, αφού διέγραψε όλες τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης από το smartphone του, είπε ότι η συζήτησή του με το CNBC Make It τον έχει παρακινήσει να αγοράσει και ένα "τηλέφωνο από την εποχή των σπηλαίων", επιστρέφοντας στην εποχή που τα τηλέφωνα χρησιμοποιούνταν κυρίως για να επικοινωνείς με τους άλλους ανθρώπους.
Sawdah Bhaimiya (CNBC)
Επιμέλεια/Απόδοση: Γ.Π.
Add comment
Comments