Ουκρανία: 4 χρόνια πολέμου που άλλαξαν τον κόσμο

Published on February 25, 2026 at 4:40 PM

Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία έχουν φέρει σεισμικές εξελίξεις στον κόσμο - στη φύση του πολέμου, στην ισορροπία των παγκόσμιων δυνάμεων και στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για την Ουκρανία, ο πόλεμος ήταν μια κατάρα - μια κατάρα να επιβιώσει και να προσαρμοστεί για αρκετό καιρό ώστε να γλιτώσει τα σύνορα της Ευρώπης από τις δυνάμεις της Ρωσίας και να απαλλάξει τους συμμάχους της από το να αναλάβουν μεγαλύτερη δράση. Το Κίεβο πληρώνει το τίμημα της αναταραχής με αμείλικτες απώλειες, μου είπαν οι Ουκρανοί. "Μερικοί από εμάς είναι ακόμα αισιόδοξοι, αλλά μόνο επειδή δεν υπάρχει άλλη επιλογή", ​​μου έστειλε μήνυμα ένας αξιωματικός των στρατιωτικών πληροφοριών.

Είναι οι Ουκρανοί σε αυτή τη μάχη που εύχονται επειγόντως ο πόλεμος να τελειώσει πραγματικά αύριο. Είναι ένα σκληρό παράδοξο: Πολλοί στη Δύση εύχονται επίσης να σταματήσει ο πόλεμος, λόγω του κόστους που θα έχει για τους αμυντικούς προϋπολογισμούς και τους λογαριασμούς θέρμανσης. Ωστόσο, η έλλειψη δαπανών της Δύσης - υλικής υποστήριξης για το Κίεβο - έχει καταδικάσει την Ουκρανία να συνεχίσει να πολεμά. Η Ευρώπη ξοδεύει λιγότερα τώρα, αλλά διακινδυνεύει να ξοδέψει πολύ περισσότερα εάν η σύγκρουση εξαπλωθεί στο μέλλον. Εάν καταρρεύσουν οι πρώτες γραμμές της Ουκρανίας και πέσει το Κίεβο, η Μόσχα, σύμφωνα με τις περισσότερες δυτικές εκτιμήσεις, σύντομα θα κινηθεί προς τα σύνορα του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, αυτή η απειλή δεν πανικοβάλλει την Ευρώπη και δεν την οδηγεί στην ανάληψη μαζικής δράσης. Τα πρώτα τρία χρόνια της αμερικανικής υποστήριξης με πολλά δολάρια ήταν έφτανε μέχρι ένα σημείο και τώρα τα δολάρια έχουν τελειώσει. Αλλά ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, και πιθανότατα μέλλουν περισσότερες επέτειοι. Τέσσερα ολόκληρα χρόνια αργότερα, η επίδειξη σκληρότητας και αποφασιστικότητας του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν φαίνεται να έχει αφήσει την Ευρώπη πιο πεπεισμένη ότι ίσως μια μέρα σταματήσει να επιδιώκει να καταλαμβάνει περισσότερα ξένα εδάφη, αντί για λιγότερα.

Παραδόξως, η εξάντληση - αυτή των ρωσικών προϋπολογισμών και του ανθρώπινου δυναμικού - κάνει τη  Δύση να ελπίζει ότι θα τερματίσει τον πόλεμο. Ωστόσο, καθώς περνάει κάθε χρόνος, ο πόλεμος έχει φέρει ριζικές αλλαγές παγκοσμίως.

Διπλωματική αναταραχή

Αυτή η αναστάτωση είναι αμείλικτη και μπορεί να είναι δύσκολο να καταγραφεί, αλλά ας ξεκινήσουμε με τη διπλωματία. Η απόρριψη από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεκαετιών κανόνων στις διαπραγματεύσεις - οι υπερφορτωμένες μορφές κόκκινων γραμμών και ατζεντών, που για δεκαετίες ήταν οι μηχανισμοί για το πώς ξεκινά η ειρήνη - σηματοδότησε μια νέα, ανατρεπτική προσέγγιση. Δεν πρέπει να κρίνεται από το πόσο διέλυσε την καθιερωμένη τάξη, αλλά μόνο από τα αποτελέσματα. Και προς το παρόν, αυτά τα αποτελέσματα είναι ελάχιστα. Ένα κόκκινο χαλί για τον Πούτιν - ο οποίος αντιμετωπίζει κατηγορητήριο για εγκλήματα πολέμου - στην Αλάσκα. Μερικές σκληρές κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο. Δύο αποσπασματικές, σύντομες εκεχειρίες που περιορίζονται στις ενεργειακές υποδομές. Συναισθηματικά τρενάκια του λούνα παρκ για τους προβληματισμένους Ευρωπαίους συμμάχους. Και το επίμονο τύμπανο απειλών κατά του Κιέβου αν δεν συμβιβαστεί. Αλλά καμία ειρήνη σε 24 ώρες, όπως καυχήθηκε κάποτε ο Τραμπ - ή σε 100 ημέρες, ή ακόμα και σε ένα χρόνο.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Τραμπ, Μάρκο Ρούμπιο, παραδέχτηκε μάλιστα στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου αυτόν τον μήνα ότι οι ΗΠΑ δεν γνωρίζουν αν η Ρωσία θέλει πραγματικά την ειρήνη. Ωστόσο, δεν φαίνεται να υπάρχουν επικείμενες νέες επιπτώσεις για τη Μόσχα, ακόμη και καθώς οι τελευταίες τριμερείς συνομιλίες στη Γενεύη ολοκληρώθηκαν μετά από δύο ώρες χωρίς δημόσια πρόοδο. Ο κύκλος των νέων χώρων, μορφών, ατζεντών και προσώπων για τις ειρηνευτικές συνομιλίες φαίνεται άπειρος.

Η επανάσταση των drones

Η αυτοματοποίηση του πολέμου στην Ουκρανία είναι η εξέλιξη που μπορεί να διαρκέσει περισσότερο. Τα επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη κάλυψαν επείγοντα κενά στις άμυνες του πεζικού και στα αποθέματα πυροβολικού της Ουκρανίας στα τέλη του 2023. Η χώρα ξεκίνησε έναν εξαιρετικά επιτυχημένο αγώνα δρόμου με συμμάχους την επινοητικότητα και την υψηλή τεχνολογία για να επιβιώσει. Ο ρυθμός αλλαγής και εφαρμογής είναι απαράμιλλος σε έναν κύκλο καινοτομίας έξι εβδομάδων στην πρώτη γραμμή.

Οι πρόοδοι είναι διαρκώς ανατριχιαστικές: Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, εμφανίστηκαν αναφορές drones με αισθητήρες κίνησης, που αναπτύσει η Ρωσία και που πετούν στο πεδίο της μάχης και απλώς περιμένουν το πεζικό να τα περάσει, πριν πυροδοτηθούν. Η επανάσταση στις αυτοματοποιημένες δολοφονίες δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πλήρως εκτός των καταφυγίων της πρώτης γραμμής και έχει αφήσει τους δυτικούς στρατούς να προσπαθούν να προσαρμοστούν.

Η Ευρώπη επαναπροσδιορίζεται

Ο πόλεμος έχει επίσης επαναπροσδιορίσει τι σημαίνει να είσαι Ευρωπαίος. Η συμμαχία του ΝΑΤΟ και η ασφάλεια στην ήπειρο θεμελιώθηκαν στην υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ, τελικά, θα υπερασπίζονταν ξανά την Ευρώπη. Όσο γρήγορα κι αν επιδιώκει ο Λευκός Οίκος του Τραμπ να σβήσει αυτή τη διαβεβαίωση, η Ευρώπη παραμένει αργή στο να καλύψει το κενό. Οι κεντρώοι ηγέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία αντιστέκονται στην ιδέα να δαπανήσουν μεγαλύτερο ποσοστό των πιεσμένων προϋπολογισμών τους για την άμυνα ενάντια σε μια ρωσική απειλή, την οποία οι ακροδεξιοί λαϊκιστές αντίπαλοί τους διακυρήσσουν ότι μπορούν εύκολα να διαπραγματευτούν.

Η βοήθεια προς την Ουκρανία είναι αργή και οι αυξήσεις στους αμυντικούς προϋπολογισμούς του ΝΑΤΟ στο 5% του εθνικού εισοδήματος έχουν δεσμευτεί για εννέα χρόνια από τώρα - όταν λίγοι νυν ηγέτες θα βρίσκονται στην εξουσία. Ακόμα και με ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη να περιπλανώνται στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο και επαναλαμβανόμενες δολιοφθορές που συνδέονται με τη Ρωσία να ταρακουνούν ττην ήπειρο, οι Δυτικοί αξιωματούχοι προσκολλώνται σε μια αφήγηση ότι ο χρόνος της Ρωσίας τελειώνει - ότι οδεύει προς έλλειψη στρατιωτικού δυναμικού ή οικονομική κατάρρευση. Υπάρχουν στοιχεία που το υποστηρίζουν αυτό, επιμένουν σωστά οι Δυτικοί αξιωματούχοι, όπως έκαναν το 2024 και πέρυσι. Αλλά μέχρι αυτή η πιθανή αναταραχή να ξεσπάσει ξαφνικά στην επιφάνεια της κλειστής κοινωνίας της Ρωσίας, η κατάρρευση εξακολουθεί να παραμένει μια δυτική ελπίδα, παρά μια στρατηγική.

Οι ΗΠΑ αποποιούνται την παγκόσμια ηγεσία

Εν τω μεταξύ, η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων έχει διαταραχθεί, με τις ΗΠΑ να υποχωρούν από τις υποχρεώσεις της υπεροχής. Οι παγκόσμιες δυνάμεις επιδιώκουν τη δική τους ατζέντα στην Ουκρανία. Η Κίνα έχει διστάσει να παράσχει αρκετή στρατιωτική υποστήριξη για να εγγυηθεί τη νίκη της Ρωσίας. Αλλά αγοράζει αρκετό πετρέλαιο και πουλάει αρκετό εξοπλισμό διπλής χρήσης για μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να κρατήσει τη Ρωσία στην επιφάνεια, καθώς η Μόσχα γίνεται σιγά σιγά ο κατώτερος εταίρος στη σχέση.

Η Ινδία, για δεκαετίες ο ασιατικός σύμμαχος επιλογής των Αμερικανών, χρηματοδοτεί τη Μόσχα για χρόνια, αγοράζοντας φθηνό πετρέλαιο, και μπορεί να επιβραδύνει την υποστήριξη στη Ρωσία, μόνο λόγω μιας μεγαλύτερης εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

Η Ευρώπη έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί από τον Τραμπ για να χαράξει τη δική της πορεία, την οποία ο Ρούμπιο χαρακτήρισε πρόσφατα ως σχεδόν "πολιτισμική εξαφάνιση". Οι ΗΠΑ μετακινούνται από την παγκόσμια υπεροχή σε μια νέα εποχή όπου οι στόχοι τους είναι περιορισμένοι και τοπικοί, και οι σύμμαχοί τους επιλέγονται γύρω από μυωπικές προκαταλήψεις και ιδεολογική συμβατότητα. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου αναφέρεται σε "άλλες μεγάλες δυνάμεις που χωρίζονται από απέραντους ωκεανούς" - πιθανώς την Κίνα, την Ινδία και τη Ρωσία - μια ευγενική συντομογραφία για την κατάρρευση της αμερικανικής παγκόσμιας εμβέλειας και κυριαρχίας.

Σοκ, εξάντληση και θάρρος για τους Ουκρανούς

Αυτές οι βαθιές αλλαγές δεν είναι ακαδημαϊκές ή εννοιολογικές για τους Ουκρανούς, για τους οποίους σημαίνουν κρύο, άγχος, πόνο, θλίψη, απώλεια ή ακόμα και θάνατο. Ακόμα και μετά από τέσσερα χρόνια τραύματος που θα έπρεπε να μουδιάζουν, το σοκ είναι ακόμα αισθητό. Η Κάτια, αξιωματικός των στρατιωτικών πληροφοριών που γνώρισα για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της αντεπίθεσης του καλοκαιριού του 2023 που απέτυχε, δεν χάνει ποτέ την ευκαιρία να χαμογελάσει με θάρρος καθώς μετατοπίζεται ανάμεσα σε κορυφές χάους στην πρώτη γραμμή.

Κρατάει ένα περίστροφο. Ένας γιατρός κοντά της αυτοκτόνησε πριν από 18 μήνες. Ο θάνατος καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. Κάθε φορά που το μήνυμά μου παίρνει ένα μπλε τικ, που δείχνει ότι έχει ληφθεί, νιώθω ανακούφιση ότι είναι ζωντανή.

"Ο πόλεμος γίνεται παιχνίδι, αλλά δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να βάλουμε άλλο ένα νόμισμα και να παίξουμε άλλον έναν γύρο", μου έστειλε μήνυμα, προβληματισμένη από την αποτελεσματικά θανατηφόρα χρήση της νέας τεχνολογίας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών από τη Ρωσία, αλλά και από την σκληρή ανάπτυξη γαϊδουριών και ξένων μισθοφόρων από το Νεπάλ, τη Νιγηρία, τη Συρία. Οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό στην Ουκρανία την ενοχλούν, όπως και η κριτική για τις προσπάθειες στρατολόγησης με ισχυρά όπλα. "Η εξάντληση είναι τεράστια", είπε. "Σπάνια η κοινωνία μας μιλάει για το πόσο κουρασμένοι πρέπει να είναι όσοι πολέμησαν, χωρίς ανάπαυση, όλα αυτά τα χρόνια".

Οι διοικητές χαμηλής εξειδίκευσης, οι οποίοι είναι "ως επί το πλείστον άπειροι και με υπερβολική αυτοπεποίθηση" αποτελούν ένα αυξανόμενο πρόβλημα, προκαλώντας "άσκοπες απώλειες και συγκρούσεις", πρόσθεσε.

Οι πρώτες γραμμές κινούνται γρήγορα και για τους πολίτες. Η Γιούλια εργαζόταν σε ένα ξενοδοχείο στο Κραματόρσκ - ένα βασικό στρατιωτικό κέντρο στην πρώτη γραμμή του Ντονμπάς - όπου μέναμε συχνά, πριν καταστραφεί από πύραυλο. Παρέμεινε στην πόλη, εργαζόμενη σε ένα καφέ, ακόμα και όταν οι δρόμοι αντηχούσαν ασταμάτητα από σειρήνες. Πριν από μια εβδομάδα, φαινόταν αισιόδοξη ότι η πόλη της δεν θα έπεφτε ποτέ, ακόμα και με τους Ρώσους μόλις επτά μίλια μακριά, λέγοντας ότι "η ζωή συνεχίζεται, τα εστιατόρια, τα κουρεία και τα σούπερ μάρκετ είναι ακόμα ανοιχτά". Αλλά μετά από μια εβδομάδα στο Κίεβο, επέστρεψε για να βρει μικρά επιθετικά drones να χτυπούν συχνά αυτοκίνητα και πολυκατοικίες, με τεράστιες ρωσικές αεροπορικές επιδρομές στα περίχωρα.

"Ελπίζω ότι το Κραματόρσκ δεν θα καταληφθεί", είπε, "αλλά δεδομένου του βομβαρδισμού, θα είναι δύσκολο". Μετακινείται γρήγορα τώρα προς την κοντινή πόλη του Χάρκοβο. Ο φίλος της μόλις επιστρατεύτηκε, για να υπηρετήσει ευτυχώς, προς το παρόν, σε ένα σημείο ελέγχου. "Όλα αλλάζουν πολύ γρήγορα", είπε.

Ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος εξακολουθεί να μιλάει για το σοκ του που η Ρωσία, ένα λεγόμενο "αδελφικό έθνος", που είναι κοινωνικά τόσο βαθιά συνδεδεμένο με την Ουκρανία, εισέβαλε στην πραγματικότητα. Ο αγώνας δρόμου για την αρκετά γρήγορη εξέλιξη της τεχνολογίας των drones σημαίνει ότι ο Tymur Samosudov διαπιστώνει "ότι είναι αδύνατο να χαλαρώσει έστω και για ένα λεπτό". Τίποτα που λειτουργεί σήμερα για να χτυπήσει τους Ρώσους δεν θα λειτουργεί τον επόμενο μήνα. Διηύθυνε μία από τις πρώτες μονάδες drones που είδα στα τέλη του 2023 και τώρα εκτοξεύει αποτελεσματικά drones αναχαίτισης για να αντιμετωπίσει τους Shaheds που μαστίζουν τη νότια πόλη της Οδησσού.

Ο Samosudov ανέφερε πως η έλλειψη πεζικού προκαλεί αργές εδαφικές απώλειες επειδή στην πρώτη γραμμή η Ουκρανία ήταν αριθμητικά λιγότερη σε αναλογία ένα προς 20. "Αυτό είναι πολύ κρίσιμο και επώδυνο". Αλλά οι τεχνολογικές εξελίξεις της Ουκρανίας, είπε, σήμαιναν ότι "ο εχθρός υφίσταται χιλιάδες θύματα κάθε μέρα".

Η αλαζονεία του δεν είναι τόσο για επίδειξη όσο γεννιέται από υπαρξιακή αναγκαιότητα. "Η Ουκρανία είναι ανίκητη επειδή θα κάνουμε τα πάντα για τη νίκη μας, είτε μας βοηθήσει κάποιος είτε όχι", τόνισε. "Δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να πιστέψουμε. Ο πόλεμος έχει διαλύσει το ένα πέμπτο της χώρας, αλλά ακόμη και με ελάχιστη, ακανόνιστη βοήθεια, οι Ουκρανοί πρέπει να αναδυθούν από τη σκόνη, να χειροκροτηθούν από τη Δύση, και να συνεχίσουν ξανά σχεδόν μόνοι τους".

 

Nick Paton Walsh (CNN)

Επιμέλεια/Απόδοση: Ν.Χ.

Add comment

Comments

There are no comments yet.