“Είμαι από την κυβέρνηση και ήρθα να σας βοηθήσω… με το cream cheese σας”. Η φράση θα μπορούσε να ακούγεται σαν πολιτική σάτιρα, όμως για πολλούς Αμερικανούς αποτυπώνει όλο και περισσότερο τη φιλοσοφία της νέας ριζοσπαστικής πτέρυγας των Δημοκρατικών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο νέος δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Zohran Mamdani, ο οποίος μετά την εκλογική του νίκη παρουσίασε ένα όραμα υπερδιευρυμένου κράτους, υποστηρίζοντας ότι “δεν υπάρχει πρόβλημα αρκετά μεγάλο για να μη μπορεί να το λύσει η κυβέρνηση, ούτε ανησυχία αρκετά μικρή για να μην ενδιαφερθεί γι’ αυτήν”.
Η δήλωση αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη. Για τους υποστηρικτές του συμβολίζει μια πιο “ανθρώπινη” πολιτική προσέγγιση. Για τους επικριτές του, όμως, αποτελεί το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα μιας πολιτικής κουλτούρας όπου το κράτος καλείται πλέον να παρεμβαίνει σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής - ακόμη και στις επιλογές cream cheese στα bagel της Νέας Υόρκης.
Το viral αίτημα για vegan cream cheese
Η αφορμή για τη νέα πολιτική συζήτηση δόθηκε όταν η δημοσιογράφος τεχνολογίας Taylor Lorenz διαμαρτυρήθηκε δημόσια ότι πολλά bagel shops της Νέας Υόρκης δεν προσφέρουν vegan cream cheese.
Μάλιστα, εξέφρασε την ελπίδα ότι ο νέος δήμαρχος θα “διορθώσει” το πρόβλημα, προωθώντας ουσιαστικά πολιτική παρέμβαση ακόμη και σε ζητήματα επιλογών εστίασης.
Το περιστατικό μπορεί να αντιμετωπίστηκε αρχικά ως ακόμη μία υπερβολή της αμερικανικής πολιτικής και διαδικτυακής κουλτούρας, ωστόσο για αρκετούς αναλυτές φανερώνει μια βαθύτερη μετατόπιση: την ιδέα ότι η κυβέρνηση οφείλει να επιλύει ακόμη και τις πιο μικρές ή προσωπικές καταναλωτικές επιθυμίες.
Δημοτικά παντοπωλεία στη Νέα Υόρκη
Η συζήτηση δεν περιορίζεται πάντως σε συμβολικά περιστατικά.
Ο Mamdani έχει ήδη ξεκινήσει τον σχεδιασμό για τη δημιουργία δικτύου δημοτικών παντοπωλείων στη Νέα Υόρκη, με τις πρώτες πέντε κρατικά διαχειριζόμενες δομές να προωθούνται ως απάντηση στην ακρίβεια και το αυξημένο κόστος ζωής.
Το πρώτο κατάστημα στο East Harlem εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου $30 εκατ. και δεν αναμένεται να λειτουργήσει πριν από τα τέλη του 2027.
Οι επικριτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι η περιοχή διαθέτει ήδη δεκάδες σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων σε κοντινή απόσταση, κατηγορώντας τη δημοτική αρχή ότι δημιουργεί κρατικές δομές εκεί όπου ήδη λειτουργεί η αγορά.
Ακόμη και η Δημοκρατική κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, Kathy Hochul, έσπευσε να δηλώσει δημόσια ότι “στηρίζει την ελεύθερη αγορά”, παίρνοντας αποστάσεις από το μοντέλο κρατικών παντοπωλείων.
Η λογική του «κρατικού δικαιώματος»
Σύμφωνα με τους επικριτές της νέας αριστερής πολιτικής προσέγγισης στις ΗΠΑ, διαμορφώνεται σταδιακά ένα νέο μοτίβο:
- Η ιδιωτική οικονομία δημιουργεί ένα προϊόν ή υπηρεσία
- Η κοινωνία το συνηθίζει και το θεωρεί απαραίτητο
- Η πολιτική εξουσία το μετατρέπει σε “δικαίωμα”
- Το κράτος παρεμβαίνει για να το διαχειριστεί ή να το χρηματοδοτήσει
Αυτό έχει ήδη συμβεί - όπως υποστηρίζουν - με την υγεία, την παιδική φροντίδα, την ευρυζωνικότητα και πλέον ακόμη και με τα παντοπωλεία ή την πρόσβαση σε αθλητικές μεταδόσεις.
Οι αντίπαλοι αυτής της φιλοσοφίας θεωρούν ότι δημιουργείται σταδιακά μια κουλτούρα εξάρτησης από το κράτος, όπου κάθε προσωπική δυσκολία μετατρέπεται σε πολιτικό αίτημα για κυβερνητική παρέμβαση.
Η υπόθεση του NFL και η παρέμβαση του κράτους
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η πρόταση νόμου της Δημοκρατικής γερουσιαστή Tammy Baldwin από το Wisconsin.
Η Baldwin αντέδρασε στην απόφαση του Netflix να μεταδώσει αποκλειστικά αγώνα των Green Bay Packers, γεγονός που σημαίνει ότι οι φίλαθλοι θα χρειάζονται συνδρομή στην πλατφόρμα για να παρακολουθήσουν τον αγώνα.
Με το νομοσχέδιο “For the Fans Act”, προτείνει ουσιαστικά υποχρέωση των αθλητικών λιγκών να εξασφαλίζουν δωρεάν πρόσβαση των τοπικών φιλάθλων σε κάθε αγώνα των ομάδων της πολιτείας τους, περιορίζοντας τις αποκλειστικές συμφωνίες streaming.
Η πρόταση καλύπτει NFL, NBA, MLB, NHL και MLS.
Οι επικριτές της πρωτοβουλίας θεωρούν ότι πρόκειται για υπερβολική κρατική παρέμβαση στην ελεύθερη αγορά και στις ιδιωτικές εμπορικές συμφωνίες μεταξύ αθλητικών οργανισμών και πλατφορμών streaming.
Από την ακρίβεια στον κρατισμό
Η συζήτηση γύρω από τον Mamdani αποκτά ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, καθώς πολλοί αναλυτές βλέπουν στην άνοδό του την ενίσχυση μιας νέας μορφής αμερικανικού κρατισμού.
Οι υποστηρικτές του μοντέλου υποστηρίζουν ότι οι αγορές αποτυγχάνουν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπές επίπεδο ζωής για όλους και ότι απαιτείται ισχυρότερη δημόσια παρέμβαση.
Οι αντίπαλοί του, αντίθετα, θεωρούν ότι η λογική “το κράτος λύνει τα πάντα” οδηγεί σε διογκωμένη γραφειοκρατία, σπατάλη πόρων και σταδιακή υποκατάσταση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.
Όπως σημειώνουν, το κράτος δεν δημιούργησε τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, το NFL ή τις streaming πλατφόρμες - εμφανίζεται όμως εκ των υστέρων για να ρυθμίσει, να φορολογήσει ή να αναλάβει τον έλεγχό τους.
Η πολιτική μάχη που έρχεται στις ΗΠΑ
Η άνοδος προσωπικοτήτων όπως ο Mamdani θεωρείται από αρκετούς προάγγελος μιας νέας εσωτερικής μάχης στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η νέα Αριστερά που ζητά πιο ενεργό και παρεμβατικό κράτος σε όλο το φάσμα της οικονομίας και της κοινωνίας.
Από την άλλη, ενισχύεται το επιχείρημα ότι η υπερβολική κρατική παρέμβαση υπονομεύει την καινοτομία, την ατομική ευθύνη και την οικονομική αποτελεσματικότητα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση για τα όρια του κράτους στις Ηνωμένες Πολιτείες μόλις ξεκίνησε - και πλέον φτάνει από τα σούπερ μάρκετ και τα γήπεδα μέχρι… το cream cheese στα bagels.
Add comment
Comments