Η γραμμή εμφιάλωσης στο εργοστάσιο κονιάκ του Αμποβιάν, λίγα χιλιόμετρα έξω από το Ερεβάν, λειτουργεί σε πυρετώδεις ρυθμούς. Εργαζόμενες με λευκές ποδιές και δίχτυα στα μαλλιά κινούνται με απόλυτο συγχρονισμό, κολλώντας ετικέτες, στοιβάζοντας κιβώτια και προετοιμάζοντας παλέτες για αποστολή.
Ο τελικός προορισμός είναι η Ρωσία. Ωστόσο, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο το φορτίο να μην φτάσει ποτέ εκεί.
Τον περασμένο μήνα η Μόσχα ανακοίνωσε απαγόρευση εισαγωγών από το συγκεκριμένο εργοστάσιο, καθώς και από δύο ακόμη κορυφαίους παραγωγούς αρμενικού κονιάκ. Επισήμως η απόφαση αποδόθηκε σε υγειονομικούς λόγους. Στο Ερεβάν, όμως, ελάχιστοι πιστεύουν αυτή την εξήγηση.
Για πολλούς αναλυτές, πρόκειται για ακόμη μία πράξη οικονομικής πίεσης από το Κρεμλίνο, καθώς η Αρμενία βαδίζει προς τις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής, σε μια αναμέτρηση που μπορεί να καθορίσει τη γεωπολιτική πορεία της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Οικονομικός πόλεμος πριν από την κάλπη
Η απαγόρευση στο κονιάκ δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Τα τελευταία δύο χρόνια η Ρωσία έχει επιβάλει περιορισμούς σε μια σειρά αρμενικών εξαγωγών, από λουλούδια και ψάρια μέχρι φρούτα και το εμβληματικό αρμενικό μπράντι.
Οι κινήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι περίπου το 40% των αρμενικών εξαγωγών κατευθύνεται στη ρωσική αγορά.
"Ελπίζουμε απλώς να περάσει αυτή η καταιγίδα", δηλώνει ο διευθυντής του εργοστασίου Αμποβιάν, Σάμβελ Γκορογιάν.
"Πουλάμε στη Ρωσία επτά εκατομμύρια φιάλες τον χρόνο. Δεν έχουμε άλλη αγορά για να στραφούμε", αναφέρει με εμφανή ανησυχία.
Η εξάρτηση αυτή αποτυπώνει το μεγαλύτερο δίλημμα της σημερινής Αρμενίας: πώς μπορεί να ακολουθήσει μια πιο ευρωπαϊκή πορεία χωρίς να διαρρήξει τις οικονομικές σχέσεις από τις οποίες εξακολουθεί να εξαρτάται.
Από τον πιο πιστό σύμμαχο της Μόσχας στον δρόμο προς τη Δύση
Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, η Αρμενία αποτελούσε τον στενότερο σύμμαχο της Ρωσίας στον Νότιο Καύκασο.
Ρωσικές στρατιωτικές βάσεις βρίσκονταν στο έδαφός της, ο αρμενικός στρατός βασιζόταν σε ρωσικά όπλα και η χώρα συμμετείχε σε όλους σχεδόν τους πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς που είχε δημιουργήσει το Κρεμλίνο στον μετασοβιετικό χώρο.
Η εικόνα αυτή άρχισε να αλλάζει μετά την άνοδο του Νικόλ Πασινιάν στην εξουσία το 2018, έπειτα από τη λεγόμενη "Βελούδινη Επανάσταση".
Ο σημερινός πρωθυπουργός επιχείρησε σταδιακά να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αυτονομία από τη Μόσχα.
Σύμφωνα με τον αναλυτή του Carnegie Europe, Τόμας ντε Βάαλ, η Ρωσία θεωρεί ότι χάνει σταδιακά την επιρροή της.
"Η Μόσχα πιστεύει ότι η Αρμενία ξεφεύγει από τον έλεγχό της και προσπαθεί να αναγκάσει τον Πασινιάν να επιλέξει στρατόπεδο", σημειώνει.
Το σοκ του Ναγκόρνο-Καραμπάχ
Η καθοριστική καμπή στις σχέσεις των δύο χωρών ήρθε το 2023.
Τότε το Αζερμπαϊτζάν κατέλαβε οριστικά το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, προκαλώντας τη φυγή περισσότερων από 100.000 Αρμενίων από την περιοχή.
Για πολλούς Αρμενίους, το γεγονός αυτό αποτέλεσε ιστορικό τραύμα αλλά και πολιτικό ξύπνημα.
Παρά τη στρατηγική συμμαχία με την Αρμενία και την παρουσία ρωσικών ειρηνευτικών δυνάμεων στην περιοχή, η Μόσχα δεν παρενέβη για να αποτρέψει την κατάληψη του θύλακα.
Η στάση αυτή γκρέμισε την πεποίθηση ότι η Ρωσία αποτελεί τον απόλυτο εγγυητή της αρμενικής ασφάλειας.
Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση Πασινιάν άρχισε να αμφισβητεί ανοιχτά τον ρόλο του Οργανισμού Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO), της στρατιωτικής συμμαχίας υπό ρωσική ηγεσία, ενώ πέρυσι ανέστειλε ουσιαστικά τη συμμετοχή της χώρας.
Προειδοποιήσεις από το Κρεμλίνο
Η αλλαγή πορείας δεν πέρασε απαρατήρητη από τη Μόσχα.
Τον Μάιο ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε ότι η Αρμενία κινδυνεύει να βιώσει ένα "ουκρανικό σενάριο" εάν συνεχίσει την πορεία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ακόμη πιο επιθετικός εμφανίστηκε ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ο οποίος άφησε υπαινιγμούς για την πολιτική τύχη του Πασινιάν, παραπέμποντας στον Λέον Τρότσκι, τον ιστορικό αντίπαλο του Στάλιν που δολοφονήθηκε στο Μεξικό.
Οι δηλώσεις αυτές ερμηνεύθηκαν στο Ερεβάν ως σαφής προειδοποίηση προς την αρμενική ηγεσία.
Η στήριξη από Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες
Την ίδια στιγμή η Αρμενία απολαμβάνει πρωτοφανές ενδιαφέρον από τη Δύση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφραστεί θετικά για τον Πασινιάν, ενώ τόσο ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επισκέφθηκαν το Ερεβάν τους τελευταίους μήνες.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε οικονομικό πακέτο στήριξης ύψους €50 εκατομμυρίων, με στόχο να βοηθήσει την αρμενική οικονομία να αντέξει τις ρωσικές πιέσεις.
Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, η Ουκρανία ξεκίνησε μάλιστα εισαγωγές αρμενικών τριαντάφυλλων μετά το ρωσικό εμπάργκο στα λουλούδια.
Η φιλορωσική αντιπολίτευση και ο παράγοντας Καραπετιάν
Το βασικό πρόσωπο της αντιπολίτευσης είναι ο ρωσο-αρμένιος δισεκατομμυριούχος Σάμβελ Καραπετιάν.
Το κόμμα του, "Ισχυρότερη Αρμενία", υποστηρίζει την αποκατάσταση στενότερων σχέσεων με τη Μόσχα και κατηγορεί τον Πασινιάν ότι θέτει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.
Ωστόσο, η εγγύτητά του με το Κρεμλίνο φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως βάρος παρά ως πλεονέκτημα.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν περίπου 30% στο κυβερνών κόμμα "Κοινωνικό Συμβόλαιο" του Πασινιάν και μόλις 10% στον Καραπετιάν.
Ο διευθυντής του Regional Studies Center του Ερεβάν, Ρίτσαρντ Γκιραγκοσιάν, εκτιμά ότι η ρωσική παρέμβαση έχει τελικά ενισχύσει πολιτικά τον πρωθυπουργό.
"Η εκστρατεία πίεσης της Μόσχας γύρισε μπούμερανγκ. Αντί να αποδυναμώσει τον Πασινιάν, τον ενίσχυσε", υποστηρίζει.
Οι εκλογές που θα καθορίσουν το μέλλον της χώρας
Παρά τη σύγκρουση με τη Ρωσία, ο Πασινιάν αποφεύγει να μιλά για πλήρη ρήξη.
Έχει ξεκαθαρίσει ότι η μεγάλη ρωσική στρατιωτική βάση θα παραμείνει στη χώρα και έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα συναντήσει τον Πούτιν αμέσως μετά τις εκλογές εφόσον επανεκλεγεί.
Η στρατηγική του βασίζεται περισσότερο στη διαφοροποίηση των συμμαχιών παρά στην αντικατάσταση της Ρωσίας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα παραμένει σκληρή. Η Μόσχα εξακολουθεί να ελέγχει κρίσιμους μοχλούς πίεσης, από το εμπόριο έως τις τιμές του φυσικού αερίου που στηρίζουν μεγάλο μέρος της αρμενικής οικονομίας.
Και όπως προειδοποιούν αρκετοί αναλυτές, η πραγματική δοκιμασία δεν θα έρθει την ημέρα των εκλογών αλλά την επόμενη.
Αν ο Πασινιάν εξασφαλίσει νέα εντολή, θα κληθεί να αποδείξει ότι μπορεί να οδηγήσει την Αρμενία πιο κοντά στην Ευρώπη χωρίς να προκαλέσει μια ανοιχτή σύγκρουση με τη Ρωσία.
Αυτό είναι το στοίχημα που θα καθορίσει όχι μόνο την επόμενη κυβέρνηση, αλλά ίσως και τη γεωπολιτική ταυτότητα της Αρμενίας για τις επόμενες δεκαετίες.
Pjotr Sauer (The Guardian)
Απόδοση/Προσαρμογή: Μ.Κ.
Add comment
Comments