Το μεγαλύτερο ασφαλές καταφύγιο του κόσμου μετατρέπεται σταδιακά σε πηγή συστημικού κινδύνου
Για δεκαετίες, τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα θεωρούνταν το απόλυτο ασφαλές καταφύγιο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε κάθε κρίση, από την κατάρρευση της Lehman Brothers μέχρι την πανδημία, επενδυτές, τράπεζες και κυβερνήσεις κατέφευγαν στα αμερικανικά Treasuries ως το πιο αξιόπιστο περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο.
Σήμερα, όμως, ολοένα και περισσότεροι οικονομολόγοι και επενδυτές αναρωτιούνται αν αυτό το θεμέλιο της διεθνούς οικονομικής τάξης μετατρέπεται σταδιακά σε ένα νέο χρηματοπιστωτικό "σημείο ασφυξίας" - ένα είδος οικονομικού Στενού του Ορμούζ, από το οποίο εξαρτάται ολόκληρο το παγκόσμιο σύστημα.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο το τεράστιο αμερικανικό χρέος. Αφορά κυρίως τη μεταβολή της δομής των αγορών, τη μείωση των παραδοσιακών αγοραστών αμερικανικών ομολόγων και τη γεωπολιτική εργαλειοποίηση του δολαρίου που ωθεί πολλές χώρες να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις.
Η Αμερική χρωστά περισσότερο από ποτέ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πλέον σε μια πρωτοφανή δημοσιονομική κατάσταση.
Το δημόσιο χρέος έχει εκτιναχθεί σε ιστορικά επίπεδα και η Ουάσιγκτον χρειάζεται συνεχώς νέους αγοραστές για να χρηματοδοτεί τα ελλείμματά της και να ανακυκλώνει παλαιότερο χρέος. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση εκδίδει όλο και περισσότερους βραχυπρόθεσμους τίτλους, αυξάνοντας τον κίνδυνο συνεχών αναχρηματοδοτήσεων.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το μέγεθος του χρέους αλλά και το ποιος το αγοράζει.
Οι κεντρικές τράπεζες αποχωρούν
Για δεκαετίες, η σταθερότητα της αγοράς Treasuries στηριζόταν στις αγορές ξένων κεντρικών τραπεζών.
Χώρες όπως η Κίνα και η Ιαπωνία συσσώρευαν αμερικανικά ομόλογα ως αποθεματικά, λειτουργώντας ουσιαστικά ως μόνιμοι αγοραστές ανεξαρτήτως τιμής.
Αυτή η εποχή φαίνεται να φτάνει στο τέλος της.
Οι κεντρικές τράπεζες μειώνουν σταδιακά την έκθεσή τους στο αμερικανικό χρέος και αυξάνουν τις τοποθετήσεις τους σε χρυσό. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο χρυσός ξεπέρασε πλέον τα αμερικανικά Treasuries ως το μεγαλύτερο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως.
Η μεταβολή αυτή δεν είναι τυχαία.
Η δέσμευση ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων μετά την εισβολή στην Ουκρανία έπεισε πολλές χώρες ότι η υπερβολική εξάρτηση από το δολάριο και τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία ενέχει γεωπολιτικούς κινδύνους.
Από τις κεντρικές τράπεζες στα hedge funds
Καθώς οι παραδοσιακοί αγοραστές υποχωρούν, η αμερικανική αγορά ομολόγων εξαρτάται όλο και περισσότερο από ιδιώτες επενδυτές, hedge funds και άλλους μοχλευμένους χρηματοπιστωτικούς παίκτες.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί οι επενδυτές δεν λειτουργούν με πολιτικά ή στρατηγικά κριτήρια. Λειτουργούν με βάση το κέρδος.
Όταν οι αποδόσεις ανεβαίνουν ή η μεταβλητότητα αυξάνεται, μπορούν να αποχωρήσουν μαζικά από την αγορά, προκαλώντας έντονες διακυμάνσεις στις τιμές των ομολόγων και στα επιτόκια.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί ολοένα και περισσότερους αναλυτές.
Το πρόβλημα της ρευστότητας
Παρά το γεγονός ότι η αγορά Treasuries παραμένει η μεγαλύτερη στον κόσμο, εμφανίζονται ολοένα περισσότερες ενδείξεις πίεσης.
Οι ισολογισμοί των μεγάλων τραπεζών δεν αυξάνονται με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνεται το μέγεθος της αγοράς αμερικανικού χρέους. Ως αποτέλεσμα, η δυνατότητα απορρόφησης κραδασμών μειώνεται.
Το φαινόμενο είχε ήδη γίνει ορατό το 2020, όταν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αναγκάστηκε να παρέμβει μαζικά για να σταθεροποιήσει την αγορά.
Σήμερα αρκετοί αναλυτές φοβούνται ότι μια νέα περίοδος έντονων πωλήσεων θα μπορούσε να προκαλέσει ανάλογες αναταράξεις.
Το τέλος της εποχής του «δωρεάν χρήματος»
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η επιστροφή του πληθωρισμού.
Για περισσότερο από μία δεκαετία μετά την κρίση του 2008, τα επιτόκια βρίσκονταν κοντά στο μηδέν. Αυτό επέτρεπε στις κυβερνήσεις να δανείζονται σχεδόν δωρεάν.
Η περίοδος αυτή έχει τελειώσει.
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων κινούνται πλέον σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, αυξάνοντας δραματικά το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.
Κάθε άνοδος των αποδόσεων σημαίνει δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον τόκων για το αμερικανικό δημόσιο.
Η γεωπολιτική διάσταση
Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό.
Η ισχύς του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος υπήρξε επί δεκαετίες ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία εξωτερικής πολιτικής της Ουάσιγκτον.
Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, του Ιράν και άλλων χωρών απέδειξαν πόσο αποτελεσματικό μπορεί να είναι το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό οπλοστάσιο.
Όμως η υπερβολική χρήση αυτής της ισχύος ενδέχεται να έχει απρόβλεπτες συνέπειες. Πολλές χώρες επιδιώκουν πλέον να μειώσουν την εξάρτησή τους από το δολάριο, ενισχύοντας τη χρήση χρυσού ή εναλλακτικών νομισμάτων.
Ένα σύστημα που εξαρτάται απόλυτα από την εμπιστοσύνη
Η πραγματική δύναμη των αμερικανικών ομολόγων δεν βρίσκεται στην οικονομική ισχύ των ΗΠΑ αλλά στην εμπιστοσύνη που εμπνέουν.
Εφόσον οι επενδυτές θεωρούν ότι τα Treasuries παραμένουν το ασφαλέστερο περιουσιακό στοιχείο στον κόσμο, το σύστημα συνεχίζει να λειτουργεί.
Εάν όμως αρχίσει να αμφισβητείται αυτή η αντίληψη, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι τεράστιες.
Η αύξηση του κόστους δανεισμού θα επηρεάσει όχι μόνο την αμερικανική οικονομία αλλά και ολόκληρο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, το οποίο χρησιμοποιεί τα Treasuries ως βασικό σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση επιτοκίων, τη διαχείριση αποθεματικών και την τιμολόγηση κινδύνου.
Το νέο Στενό του Ορμούζ της παγκόσμιας οικονομίας
Όπως το Στενό του Ορμούζ αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, έτσι και η αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων λειτουργεί ως το βασικό πέρασμα της παγκόσμιας ρευστότητας.
Η διαφορά είναι ότι ενώ το Ορμούζ απειλείται από πυραύλους και πολεμικά πλοία, η αγορά Treasuries απειλείται από δημοσιονομικά ελλείμματα, γεωπολιτικές συγκρούσεις, πληθωρισμό και απώλεια εμπιστοσύνης.
Και αν αυτό το χρηματοπιστωτικό πέρασμα αρχίσει να παρουσιάζει ρωγμές, οι συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν πολύ πιο εκτεταμένες από οποιαδήποτε περιφερειακή κρίση.
Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι το ασφαλέστερο περιουσιακό στοιχείο του κόσμου ίσως εξελίσσεται σταδιακά στο πιο κρίσιμο σημείο ευπάθειας του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.
Add comment
Comments